Salı , Mart 16 2021
Son Dakika
Anasayfa / TARIM / Yem Bitkisi Yetiştiriciliği / Yoncanın Bitkisinin Anavatanı Neresidir
Yonca Üretiminde Yer Seçimi ve Dönüme Atılacak Tohum Miktarı

Yoncanın Bitkisinin Anavatanı Neresidir

Yonca Yetiştiriliği

Yoncanın Bitkisinin Anavatanı Neresidir Yonca ülkemizin en önemli yem bitkilerinden birisidir.  Hatta, daha doğrusu yonca yem bitkilerimiz arasında en başta gelenidir, demek yerinde olur. Yabancı ülkelerde de yonca üretimine çok önem verilmektedir. Öyle ki, Matenears “Yonca yem bitkilerinin  kraliçesidir” demiştir. Bu yoncanın tarımda ne kadar önemli olduğunu göstermek için söylenmiştir. Ancak, bizim araştırmalarımız sırasında yoncayı daha yakından tanımak imkânını bulduğumuz zaman gördük ki, yonca kökünün kuvvetli gelişmesi ve toprak altında derinlere giden geniş yayılma gücü sayesinde uzun ömürlü, toprak yapıcı bir bitki olmaktadır. Toprak üstündeki sürgünlerinin biçildikçe yeniden sürmesi, yerine göre bir yıl içinde 3-7 biçim vermesi böylece, başka bitkilerde görülmeyen bu çok bol ot verme gücü sadece yoncada vardır. Bundan başka yoncanın, üstün kaliteli otunun paha biçilmez değerine bakarak ona yem bitkilerinin kraliçesi demek az gelir.

O halde, diyoruz ki, bütün bu üstün özellikleri ile “Yonca yem bitkilerinin imparatoriçesidir”. Hakikaten, yonca bulunduğu toprağı en ekonomik şekilde değerlendiren bir bitkidir. Onun gibi biçildikçe yeniden ve kuvvetle süren, hızla gelişen bir başka bitki tanımıyoruz. Güney ve güneydoğu bölgelerimizde yonca 7-8 defa biçiliyor. Böyle bir bitki görülmemiştir. Sekiz defa hatta 10 defa biçilecek gene yeniden gelişecek, ürün verecek bu çok üstün bir özelliktir. Ülkemizde yonca üretimine günden güne daha fazla önem verildiğini görüyoruz. Ancak, ülkenin çok ihtiyacı olan hızlı bir tarımsal gelişmenin istediği kadar çabuk bir ilerlemeyi, yonca tarımında görmek istiyoruz. Biliyoruz ki, ülkemizdeki tarımsal gelişmede yoncanın başlı başına bir  yeri, bir rolü vardır. Bu nedenle, yoncanın üretimine ülkenin bir ucundan diğer ucuna kadar, yetiştirilebildiği her yerde, mutlaka hız verilmelidir.

Yoncanın Bitkisinin Anavatanı Neresidir

Amerika Birleşik Devletlerinde Yonca Yetiştiriciliği

Bolton ve arkadaşlarına (1972), göre yoncanın dünyadaki ekim alanı 330 milyon dönüm kadardır. Yonca Amerika Birleşik Devletlerinde mısır, buğday ve soya fasulyesinden sonra geniş bir şekilde yetiştirilen dördüncü bir üründür. Bu ülkede 1996 da üretilen yoncanın değeri 6.4 milyar dolar olduğu bildiriliyor (Anonym, 1996). Yoncanın yetiştirildiği alan 100 milyon dönüm olarak belirtiliyor. Yonca ile birlikte yılda ot için biçilen alanın 240 milyon dönüm olduğu ve buradan 10.5 milyar dolar kadar bir değer elde edildiği tahmin edilmektedir. Yoncanın diğer yem bitkileri ile karışım halinde yetiştirilen ekim alanı ile elde edilen

otun değerinin yaklaşık olarak buğdaya ve soya fasulyesine eşit olduğu kabul edilmektedir. Yoncanın en önemli özelliklerinden birinin de yüksek besin kalitesine sahip olması gösterilmektedir. Yoncanın yüzde 15 ile 20 arasında ham protein, aynı zamanda 10 çeşit vitamin ve mineral  maddeleri içeren mükemmel bir  kaynak olduğundan bahsedilmektedir. Bu yem bitkisinin yüksek biomas üretimi nedeni ile de önemli olduğu açıklanmaktadır. Yoncanın sulanmadan 2.5 ton/da ve sulanarak 6 ton/da ürün verdiği kaydedilmektedir.

Yonca geniş adaptasyonu olan bir ürün ve aynı zamanda enerji bakımından randımanı yüksek ve biyolojik nitrojen (N) tespit eden önemli bir kaynak olarak belirtilmektedir. Yoncanın dönüme yılda ortalama 50 kg nitrojen tespit ettiği böylece, pahalı nitrojen gübreleri uygulamasını azalttığı bildirilmektedir. Buna ek olarak; Yoncadan tohum üretiminin bir faydası vardır o da arılardan bal üretimidir.

Yoncanın Hasta Hayvanlara İyileştirici Etkisi

Yonca otunun başta süt ineklerinin beslenmesinde yem olarak kullanıldığı fakat, aynı zamanda atlar, et sığırları, koyun ve keçiler ile diğer çiftlik hayvanlarının da yem kaynağı olduğu bildirilmektedir. ABD’de süt, et, yün ve diğer hayvan ürünlerinin değeri 86.5 milyar dolar tutmaktadır. Buna otun değeri de eklenirse 100 milyar dolara ulaşmaktadır. Bu değer bütün yüksek değerli ürünlerin toplam değerini çok geçer. Marble (1989), yoncanın önemini belirten şu bilgileri vermektedir. Yoncanın hasta hayvanlar için tıbbi değeri çok eskiden beri bilinmektedir.

Kaliforniya’da yonca pek çok topraklarda kendinden sonra gelen pamuk ürününün toplam nitrojen ihtiyacını temin edebilir ve aynı zamanda toprak yapısını düzenler ki bu da pamuk lif ürününün %10-15 kadar artmasına imkân verir.

Amerika Birleşik Devletlerinde yonca 12 milyon ha da üretilmektedir. Aynı şekilde, Kanada, Arjantin, Avustralya, Şili ve İtalya’da da yetiştirilmektedir. Yonca yalnız başına, ilâve yem vermeksizin, günlük süt üretimini 23 kg’a kadar çıkarmak için süt sığırlarının ihtiyaç duyduğu, enerji, protein, mineral ve vitamini temin edebilir.

Yoncanın Bitkisinin Anavatanı Neresidir

Bu konuda Tarman (1939), (1954)’ın bildirdiğine göre, yoncanın gen merkezinin sınırları şöyledir: “Doğu Toroslar, İran yaylası, Hindikuş, Karaburun Dağları, Altay Dağları, Kuzey Kırgızistan, Hazar Denizi, Kafkas dağları, Karadeniz, Kızılırmak ve Anti Toroslar”. Böylece, görüldüğü gibi, ülkemiz yoncanın gen merkezi sınırları içinde bulunmaktadır. Bunun bizim tarımımız bakımından çok büyük önemi vardır. Çünkü, bir bitkinin gen merkezinin bulunduğu yerde o bitkinin çok çeşitli formları bir arada bulunur. Ülkemizde bu durumu çok iyi bir şekilde gözlemek imkânı vardır. Yoncanın kalitesi bakımından sayılamayacak kadar çok değişiklikler gösteren formları ülkemizde bulunmaktadır.

Tamamen yatık yonca bitkileri yanında, yarı yatık ve dik formları gözlenmektedir. Toprak altında süren gövdeleri bulunan yani rizomlu yonca bitkileri de ülkemizde bulunmaktadır. Çok küçük dar yapraklı formları yanında, iri ve bol yapraklı formlar da görülmektedir. Yaprakların şekli büyük değişiklikler göstermektedir. Çiçeklerin rengi bakımından ülkemizde yoncada gördüğümüz değişiklikler de çoktur. Çok koyu erguvani renkte çiçekleri olan yonca bitkilerini özellikle Doğu Anadolu’da görmekteyiz. Kayseri ve Ankara yörelerindeki yoncalarda çiçek rengi daha açıktır. Bunun yanında aynı yörede de çiçek rengi bakımından büyük farklılıklar görülmektedir. Meyve şeklinde de büyük değişiklikler gözlenmektedir.

Asıl önemli olan, bu morfolojik farklılıklardan başka, yoncanın çeşitli ekolojik ortamlara uyan materyalinin ülkemizde bulunmasıdır. İşte, bu nedenle, ülkemizde yoncanın hemen her yörede yetişebilen  materyalini bulabiliyoruz. Bu, yoncanın ıslâhı bakımından bize çok büyük imkânlar vermektedir. Böyle önemli bir materyali, ülkemizin yoncanın gen merkezi üzerinde bulunması bize sağlamaktadır.


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Üçgül Yem Bitkisi

Üçgül Yem Bitkisi

Makalede Neler Var ?1 ÜÇGÜL YETİŞTİRİCİLİĞİ1.1 Üçgül Yem Bitkisi Önemi1.1.1 Üçgül Türleri Nelerdir1.2 Üçgül Bitkisel …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.