Cumartesi , Nisan 11 2020
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / Küçükbaş Hayvancılık / Küçükbaş Hayvan Hastalıkları / Koyun ve Keçilerde Babesiozis (Kene) Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır
Koyun ve Keçilerde Babesiozis (Kene) Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır

Koyun ve Keçilerde Babesiozis (Kene) Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır

Babesiosis Kan emen kenelerle bulaştırılan ve Babesia türü protozoalar tarafından meydana getirilen bir protozoon hastalığıdır , sebep oldukları enfeksiyonlara babesiosis adı verilir .Koyun ve keçilerin Babesidae enfeksiyonu  Türkiye’de halk arasında koyun ve keçilerin piroplasmosis ve babesiosis’ine “ağrı”, “ağrık”, “ağrıma”, “sıtma”, “kırça” denmektedir.Yurdumuzda yapılan araştırmalara göre babesiosis yerli koyun ve keçilerde daha sık görülmektedir.

(Kene) Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır

Babesiosis, konakları ruminant, karnivorlar, domuz, tektırnaklılar, kemiriciler ve insan gibi memeliler olan Ixodidae ailesindeki keneler ile nakledilen bir protozoon hastalığıdır. Tropik ve subtropik iklim kuşağında yaygın olarak bulunur. Hastalığın evcil hayvanlarda verim düşüklüğü ve ölümlere sebep olması nedeniyle hayvancılık sektöründe önemli bir yeri vardır.
Koyun ve Keçilerde Babesiozis (Kene) Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır
 Enfekte kene, konağını ısırması ile tükürük bezinde bulunan etkenleri nakleder. Etken B. microti ve Theileria equi hariç eritrositlere yerleşir. Konak için enfektif form sporozoitlerdir. Bu form kenenin bir sonraki jenerasyonunda larva dönemine transovarial olarak nakledilir. Babesia microti ve T. equi de ise gibi sadece tükürük bezinde bulunur, transstadial olarak nakledilir.
Yüksek ateş, iştahsızlık, anemi, sarılık ve hemoglobinüri klinik belirtileridir. Teşhis için hastalığın endemik bulunduğu bölgede klinik belirtiler hastalığı düşündürür. Mikroskobik tanıda kan ve beyin frotisinden yararlanılır. Subklinik enfeksiyonların tespitinin zor olması nedeniyle günümüzde tanıda serolojiden yararlanılmaktadır.
Babesiosis tedavisinde sığırlarda Diminazene aceturat, İmidocarp dipropionat, Amicarbalid ve Quinuronium sülfat kullanılır. Koyun ve keçilerin babesiosis tedavisinde İmidocarp kullanılır. Atlardaki babesiosiste ruminantlarda kullanılan ilaçlar önerilir. Kedi-köpeklerin tedavisinde Trypan blue, Diminazen, İmidocarp ve Phenamidine kullanılır. Dünyanın çeşitli yerlerinde üretilen canlı aşılar vardır ancak ülkemizde daha uygulanmamaktadır.
Etiyoloji
Babesiosis koyun ve keçilerde B.ovis ve B.motasi tarafından meydana getirilen, akut, subakut veya latent seyreden,mevsime bağlı protozoer bir hastalıktır. Babesiaların vektörleri 1, 2, 3 konakçılı kenelerdir. Ülkemizde B.ovis veB.motasi’den ileri gelen babesiosis olguları Van ve yöresinde saptandı.

Epidemiyoloji

Hastalığın bulaşması ve insidensi kenelerin aktivitesiyle yakından ilgilidir. Keneler rutubetli ortamda ve 26–27 °C’de çok aktiftirler.Genellikle koyun, keçi Babesidae enfeksiyonları her ırk ve her yaştaki hayvanlarda görülür. Fakat hastalık koyun ve keçilerde şiddetli, kuzu ve oğlaklarda hafif olarak görülür. Hastalık Orta Anadolu’da Haziran ve Temmuz aylarında enzootik bir durum gösterir.

Patogenez

Hasta veya latent enfekte hayvanların kanından alınan Babesia etkenleri, kenelerin sindirim kanalında serbest hale geçerek bağırsaklara yerleşir ve çoğaldıktan sonra, karın boşluğuna dökülerek tükürük bezlerine ve ovaryumlara(yumurtalıklara) göç ederler. Tükürük bezleri yoluyla kan emerken sağlıklı koyun ve keçileri de enfekte ederler. Enfeksiyonu geçirenler bağışıklık kazandığı için, endemik bölgelerde özellikle kuzu ve oğlaklar kolostrumla(ağız sütü) yeterince antikor alırlarsa enfeksiyona dayanıklı olurlar. Enfeksiyonu alsalar bile çok hafif atlatarak aktif bağışıklık kazanırlar. Bu bağışıklık eğer enfeksiyon nükseder ise kalıcı olur. Başlangıçta etkili bir sağaltım uygulanmışsa, bağışıklık oluşmadan protozoonlar hastanın kanında bir süre kalır, ondan sonra kaybolurlar. Bu süre 6 ay kadardır, 6 ay boyunca hayvan tekrar duyarlı hale gelir. Bir yıllık devre hastalığın gizli seyrettiğini gösterir.

Semptomlar

Babesiosis akut, subakut ve kronik seyirli olmakla beraber, pratik koşullarda ateş, anemi(kansızlık), ikterus(sarılık), ödem(deri altında sıvı birikmesi) ve hemoglobinüri(kan işeme) ile karakterize akut formu görülür.Doğal enfeksiyonlarda 8–10 günlük bir inkübasyon(kuluçka) döneminden sonra vücut sıcaklığı aniden 41–42°C’ye kadar yükselir ve genellikle 5–6 gün süreyle yüksek kalır. Bu dönemde durgunluk, iştahsızlık, kalp frekansı ve solunum sayısında artış, süt veriminde gerileme gibi semptomlar ortaya çıkar. Hastalığın başlangıcından 2–5 gün sonra hemoglobinüri görülür. İdrar sarı kızılımtrak-şarap kırmızısı renktedir. Koyunlarda Hemoglobinüri(kan işeme)  nispeten hafiftir. Hastalığın başlangıcında hiperemik olan görülebilir mukozalar ve konjuktivalar göz kapağının iç tarafı) anemik (kansızlık) ve ikterik(sarılık) bir görünüm alır.
Anemiye bağlı olarak yatma isteği, güçlükle hareket etme, yavaş ve sallantılı yürüyüş, sürünün gerisinde kalma, merada otlamama, çevreyle ilgisizlik, başlarını eğik tutma gibi genel bitkinlik semptomları görülür. Gebe koyun ve keçiler yavru atar. 7–10 gün içinde anemiden ölüm şekillenir. Kıllar ve yapağı normal durumlarını kaybeder, karışık bir hal alır. Piroplazmozun seyri esnasında karaciğer yetmezlikleri, ön midelerde atoni (mide hareketlerinin zayıflaması) ve konstipasyon(kabızlık) görülür. Genç hayvanlarda enfeksiyon subakut seyreder, hafif ateş görülmesine karşın, hemoglobinüri (kan işeme) yoktur. Subakut ve kronik  babesiosis olgularında sadece ateş ve iştahsızlık görülür. Kronik olaylar akut veya subakut olayların devamısonucu olabilir veya başlangıçtan itibaren kronik seyirlidir. Kronik formlar genellikle zayıflamaya neden olur. Hematolojik bulgular olarak; kan sulu kıvamda, iyi pıhtılaşmaz, plazmada kızılımtrak renk gözlenir.

Nekropsi

Anemi(kaslar solgun), ikterus (deri altı, yağ doku ve serozalar sarı), seroza ve mukozalarda peteşiel kanamalar, karaciğer büyümesi, böbreklerde degenerasyon, idrar kesesinde kırmızı renkte idrar bulunur. Safra kesesi çok dolgun, safra koyu renktedir. Kronik seyirde zayıflama, anemi ve vücut boşluklarında transudat birikimi gözlenir.Dalak büyümüş, şişmiş ve kıvamı yumuşaktır. Böbrekler büyümüş ve rengi koyudur. Akciğerde ödemler ve küçük kanama odakları bulunur; rengi grimsi pembedir. Trachea (soluk borusunda )ve bronşlarda köpüklü bir sıvı vardır.

Tedavi

Mümkün olduğu kadar erken dönemde sağaltımda kullanılan spesifik ilaçlardan biri kullanılmalıdır. İleri derecede anemi şekillenmiş, genel durumu iyice bozulmuş ise koyun ve keçilerde sağaltım şansı yoktur. Kesim önerilmelidir. Babesiosis sağaltımında kullanılan antiprotozoer ilaçların yanısıra oksitetrasiklinler, kan yapıcı ilaçlar ve karaciğer koruyucular kullanılmalıdır.

 Korunma

Sürü bazında kene mücadelesi şarttır. Kenelerin aktivite kazandıkları sıcak mevsimlerin başlangıcında (Mayıs sonu) kenebanyosu, yıkama veya püskürtme şeklinde ilaçlama şarttır. Meraya çıkan hayvanlarda Flumethrin kullanılır. Ektoparaziter ilaç uygulamaları 4–6 hafta ara ile tekrarlanır. Koyun ve keçiler açısından ideal olanı Mayıs ayında kırkım sonrası yaptırılan kene banyosudur.

Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Mastitis Nasıl Önlenir

Mastitis Nasıl Önlenir

Makalede Neler Var ?1 MASTİTİS KONUSUNDA ALINABİLECEK ÖNLEMLER1.1 Mastitis Nasıl Önlenir1.2 İneklerde Mastitisten Korunma1.2.1 a) …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.