Cumartesi , Nisan 11 2020
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / Küçükbaş Hayvancılık / Koyun Yetiştiriciliği / Koyunculukta Arzu Edilen Cinsiyette Yavru Üretimi Nasıl Yapılır ?
Koyunculukta Erken Yaşta Damızlıkta Kullanma

Koyunculukta Arzu Edilen Cinsiyette Yavru Üretimi Nasıl Yapılır ?

Koyunculukta Arzu Edilen Cinsiyette Yavru Üretimi Nasıl Yapılır ?

Hayvan yetiştiriciliğinde doğacak yavrunun cinsiyeti büyük bir önem taşımaktadır. üreticileri, sürünün büyümesi açısından dişi yavru, buna karşılık kasaplık hayvan üreticileri ise erkek yavru arzu ederler. Hayvancılıkta, arzu edilen cinsiyette yavru elde etmek açısından pratik gözlemlere dayanan birçok varsayım mevcuttur. Bu gözlemlerde cinsiyet üzerine; aşım sayısı ve mevsiminin, doğum sayısının, yumurtalıkların etkili olduğu, ancak bu varsayımların bilimsel olarak kanıtlanmadığı bildirilmektedir. Arzu edilen cinsiyette yavru elde etme ile ilgili çalışmalar son otuz yılda büyük önem ve hız kazanmıştır.

Bu amaçla geliştirilen yöntemler döllenme öncesi ve sonrası olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Döllenme öncesi spermada X ve Y cinsiyet kromozomlarının ayrıştırılmasında;

a) fiziksel farlılıklarına göre ayrıştırma,

b) HY antijeni,

c)  gradyanı ve percoll gradyanı,

d) elektroforetik ayrıştırma,

e) flow sitometri,

f) sex kromozom spesifik proteinine göre ayrıştırma metotları kullanılmaktadır.

Bu amaçla geliştirilmiş çeşitli yöntemler arasında günümüzde en popüler ve en ileri teknik Flow Sitometrik metodudur. % 90 oranında, arzu edilen cinsiyette yavru elde etmeyi mümkün kılan bu tekniğin dezavantajları; pahalı olması (250-300 bin dolar), cinsiyeti belirlenmiş sperma üretiminin uzun zaman alması ve uzman eleman gerektirmesidir. Bu nedenle ileri teknoloji ürünü olan bu sistem uygulamada geniş yayılma alanı bulamamıştır.

Koyunculukta Arzu Edilen Cinsiyette Yavru Üretimi Nasıl Yapılır ?

Döllenme sonrası embriyoda cinsiyet tayini prensibine dayanan ikinci yöntem ise

1) Cerrahi manüplasyonların olmadığı yöntemler;

a) HY (histocompatibility) antijeninin immunolojikal testi

b) X-linked enzim

c)Dişi ve erkek embriyolarında gelişim değişikliği

2) Cerrahi maniplasyonların olduğu yöntemler

a) Florasans In Situ Hibridizasyon ve

b)PCR(Polimeraz Zincir Reaksiyonu) olmak üzere iki ana grupta toplanabilir.

Bunlar arasında ; kullanım kolaylığı, doğruluk derecesi ve uygulama maliyeti bakımından diğer yöntemlerden daha üstündür. Günümüze değin dişi ve erkek cinsiyet kromozomu taşıyan sperm hücrelerinin farklı dölleme kabiliyetine sahip olduğu konusunda kesin bulgular bulunmamaktadır. Normal şartlar altında yumurta hücresinin X veya Y kromozonu taşıyan spermatozoid ile döllenme ihtimali eşit kabul edilmektedir. Bununla beraber kızgınlık süresi içinde çiftleşmenin gerçekleştiği anın primat, kemirgen ve ruminantlarda cinsiyet oranını etkilediği ve değiştirdiği bildirilmektedir.

Diğer taraftan esnasında yumurtanın olgunluk derecesinin de cinsiyet üzerine etkili olduğu belirlenmiştir. Sahada uygulama alanı bakımından cinsiyetin dışarıdan müdahalelerle belirlenmesi uygulamalarının başında suni programlarında ovulasyon anına göre yapılan manipulasyonlardır. Manchega koyunlarında ovulasyonun 5 saat öncesinde dişi, 5 saat sonrasında ise erkek yavru alındığını bildirmişlerdir. Koyunlarda vajinal elektrolit rezistansının tekerrürlü ölçümlerinin cinsiyeti önceden belirlemede kullanılabileceğini savunmuşlardır.

Tohumlamaların elektrolit değerinin 18 ila 23 arasındaki değerlerde daha fazla (%60) erkek döllerin elde edildiği bildirilmiştir. Yavru cinsiyetinin anaya bağlı faktörlere ilişkin değişimi, biyologlar tarafından büyük bir ilgiyle araştırılan bir konudur. Erkek ve dişi oranının büyük varyasyon gösterdiği türleri ele alan araştırmalardan, çiftleşme öncesi vücut kondüsyonu iyi olan analardan daha çok erkek, düşük vücut kondisyonuna sahip dişilerden ise büyük oranda dişi döller elde edildiği tespit edilmiştir. Böylelikle vücut kondisyonunu iyileştirici rasyonlarla cinsiyet oranının erkek döller lehine dönüştürülebileceği üzerinde durulmuştur.

Koyunlarda doğum sırasının yavrularda cinsiyet oranına etkisinin önemli bulunduğu araştırmada, ilkine doğum yapan koyunların %62 oranında dişi yavru alındığı bildirilmiştir. Ekonomik nedenlerle doğacak yavrunun cinsiyetini kontrol etmek için yapılan çalışmalarda arzu edilen gametler (yumurta ve spermatozoid) arasında döllenmenin şekillenmesini sağlayacak imkân ve teknikler üzerinde durulmaktadır. Çeşitli yöntemlerle cinsiyet kontrolünü sağlamanın hem bilimsel, hemde pratik açıdan büyük yarar sağlayacağı şüphesizdir.

Koyunculukta Yeni Üretim Teknikleri

Ebru Emsen

Nedim Koşum


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz

Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz

Makalede Neler Var ?1 KOYUNLARDAN GELİRİMİZİ NASIL ARTIRIRIZ ?1.1 MODERN KOYUN ÜRETİM TEKNİKLERİ1.1.1 1. Koyunların …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.