Cumartesi , Nisan 11 2020
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / HAYVAN BESLEME BİLİMİ VE TARİHİ GELİŞİMİ NASIL OLMUŞTUR
HAYVAN BESLEME BİLİMİ VE TARİHİ GELİŞİMİ NASIL OLMUŞTUR

HAYVAN BESLEME BİLİMİ VE TARİHİ GELİŞİMİ NASIL OLMUŞTUR

BİLİMİ VE TARİHİ GELİŞİMİ

Hayvansal üretimde et, süt, yumurta, yapağı gibi ürünlerin elde edilebilmesi için hayvanın fonksiyonlarını ve gereksinmelerini tam olarak bilmek ve ona göre uygun bir şekilde beslemek gerekmektedir. Tarımsal üretimin (hayvansal ve bitkisel üretim) temel unsuru insanların sağlıklı bir şekilde beslenmesidir. Mevcut sistem içinde bitkinin iyi beslenmesi hayvanın iyi beslenmesi, bitki ve hayvanın iyi beslenmesi de insanların kaliteli tarımsal ürünlerle beslenebilmesinin ana koşuludur.

Bu durumda besleme bilimi nedir? Sorusu karşımıza çıkmaktadır. Besleme bilimi insanlık tarihi kadar eski bir bilim dalıdır. Besleme, canlı hücreye hayatını devam ettirmesi ve verim verebilmesi için besin madde temini ve kullanımını sağlayan bir dizi olay olarak tanımlanabilir. Bu olayları ve ilişkileri inceleyen bilim dalıda besleme bilimidir.

Hayvan beslemenin modern tanımı ise hayvansal hücrelerin yaşama, büyüme, iş, verim ve üreme gibi hayati faaliyetlerinde yer alan bir çok metabolik reaksiyonların optimum seyri için dıştaki kimyasal ortamdan gerekenlerin sağlanması şeklinde yapılabilir. Hayvan besleme basit anlamda hayvanların gereksinmesini karşılayacak yemlerin (rasyonun) ekonomik olarak hayvanlara sağlanması faaliyetidir.

HAYVAN BESLEME BİLİMİ VE TARİHİ GELİŞİMİ NASIL OLMUŞTUR

Bunun için;

1) Hayvanların besin madde ihtiyaçları ve bunu etkileyen faktörlerin,

2) Yemlerin besin madde kompozisyonlarının,

3) Bu besin maddelerinin yarayışlılıklarının (sindirilebilirlikleri ve metabolize edilebilirlikleri).

4) Yemlerin antibesinsel içeriklerinin bilinmesi gerekir.

Besleme bilimi, sadece besin maddeleri, onların fonksiyonları, mevcudiyetleri ve aralarındaki interaksiyonlarla ilgilenmez, ayrıca, Hayvan Davranışları, Sindirim Fizyolojisi, Biyokimya, Analitik Kimya konularını da kısmen içine alır. Doğrudan ilgili bu bilim dalları yanında, Tarla Bitkileri Üretimi, Toprak Bilimi, Endokrinoloji, Bakteriyoloji, Genetik, Metabolik Hastalıklar konusundaki bilim dallarıyla da yakından ilgilidir.

HAYVAN BESLEME BİLİMİ VE TARİHİ GELİŞİMİ NASIL OLMUŞTUR

Hayvan Besleme Biliminin gelişim seyri aşağıdaki dönemlere göre değerlendirilebilir.

1) (MÖ-400, MS 1750)

2) (1750-1900)

3) (1900- ve sonrası)

4) (1955 ve sonrası)

1. Doğal (Naturalistik) dönem (MÖ 400-MS 1750)

Bu dönemde yiyecekler; kozmetik maddeleri, ilaç, sihirli maddeler, tabular olarak değerlendirilmiştir. Örnek; yağlar saç büyümesini uyarmak için kullanılmıştır. Kısmen gıdalar ve hastalıklar arasındaki ilgiler kavranmıştır.

Bir kısım dini ve tarihi yazıtlarda göz hastalıklarının tedavisinde karaciğer suyunun kullanıldığı bilinmektedir (Karaciğer vitamin A için depo organıdır)

•1600 lerde Santarious İtalyada kendisini yemekten önce ve sonra tartmıştır. İlk canlı ağırlık kazancı bu tarihlerde belirlenmiştir. Ayrıca araştırıcı yemekten sonraki bir kısım ağırlık kaybını terleme ile açıklamıştır.

•16. Asırda Skorbüt hastalığı ve Vitamin C ilişkisi ortaya kondu.

•1535 te Jacques Cartier’e (Fransız denizci) Amerika yerlileri tayfalarında görülen hastalığın (skorbüt) tedavisi için bir kısım yaprak çaylarını önermişler ve bunların faydalı olduğu gözlenmiştir.

•1747 James Lind (İngiliz Deniz Kuvvetlerinde bir doktor) Skorbüt için ilk bilimsel deneyi yapmış, denemesinde deniz suyu, sülfirik asit, sirke ve turunçgil suyu kullanmıştır. Turunçgil suyunun faydalı olduğu belirlenmiştir. İngilizler bu tarihten sonra denizlerde üstünlük sağlamışlardır.

2. Analitik Dönem (1750-1900)

•1770-1796 Antoine Lavoisier yemlerin metabolize edildiğini keşfetti. Lavoisier Besleme ve Kimya Biliminin Babası olarak anılmaktadır.

Denemelerinde solunum, oksidasyon ve kalorimetre konularını incelemiştir.

Yemler + Oksijen CO2 + H2

Buz içeren bir kutuya Guina domuzu koymuş eriyen buzu kaydederek hayvanların çevreye yaydığı ısıyı belirlemiştir.

•1840 Justus Liebig (Alman) yemlerin besleyiciliğinin azot içeriği ile ilgili olduğunu üzerinde durmuştur.

•1871 Dumas (Fransız) Almanlar Parisi kuşattığında süt sıkıntısı ile karşılaşılınca, yağ, karbonhidrat, protein ve minerallerden sentetik süt yapmaya çalışmış bebeklerin beslenmesinde kullanmış, ancak bebek ölümlerinin önüne geçememiştir.

•1881-1906 Lunin (Alman) kazein, laktoz, yağ ve mineraller kullanarak yapay süt yapmış ve fareleri beslemiştir. Fransız araştırıcı ile benzer sonuçlar elde etmiştir. Yapılan süt ikamelerinde araştırıcılar vitaminler tanımlanmadığından başarılı olamamışlardır.

•1897 Christian Eijkman (Alman) Java’da beriberi hastalığı için kahverengi princin etkili olduğunu saptamıştır.

Parlatmanın avantajından insanlar o dönemde yararlanmışlardır. Parlatma ile yağ içeriği fazla olan kepek uzaklaştırıldığından princin dayanıklılığı artırılmıştır. Ancak beri beri hastalığı yaygınlaşmıştır. Sonraları prinç kepeğinin B1 vitamini (thiamin) içerdiği saptanmıştır.

3.Biyolojik Dönem(1900 ve sonrası)

1912 E.V.McCollum (Amerikalı) koyun keçi, sığır gibi hayvanlar yerine farelerle çalışmaya karar verdi ve fareler deney hayvanı olarak kullanılmaya başlandı.

  1. Fareleri elde tutmak kolaydır.
  2. Fareleri beslemek ve onlarla çalışmak ucuzdur.
  3. Hızlı sonuç almak mümkündür. 1912 Dr.Casmir Funk hayati aminleri “vitamin” olarak nitelemiştir.

4. Moleküler Dönem (1955 ve sonrası)

Esansiyel besin maddelerinin fonksiyonları ortaya konmuştur. Enzim ve hormonların bir parçası olarak vitamin ve minerallerin durumu aydınlatılmıştır.

Prof. Dr. Murat Görgülü Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Yemler ve Hayvan Besleme Anabilim Dalı

5. Yeni dönem besleme Çalışmaları;

Yeni dönemin besleme çalışmaları aşağıdaki konularda yoğunlaşmaktadır;

  1. Besin maddelerinin birbirleri ve bir kısım etkin maddelerle ilişkileri,
  2. Besin maddeleri ve dejeneratif hastalıklar arasındaki ilişkiler (Kanser, kalp ve dolaşım hastalıkları)
  3. Yemler, yemlerin veya besin maddelerinin veriliş şekli ve vücut kompozisyonu arasındaki ilişkiler.

Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Hayvanları Meraya Çıkarmadan Önce Yapılması Gerekenler

Hayvanları Meraya Çıkarmadan Önce Yapılması Gerekenler

Makalede Neler Var ?1 OTLATMA ÖNCESİ HAZIRLIK YAPMA1.1 Çayır Meraların Hayvan Beslenmesindeki Önemi1.2 Çayır Meraların …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.