Cumartesi , Nisan 11 2020
Son Dakika
Sığırlarda ayak ve Tırnak Hastalıkları

Sığırlarda Tırnak Hastalıkları

Sığırlarda Tırnak Sorunları

Sığırlarda Tırnak Hastalıkları: Sığırlardaki ayak ve tırnak problemleri ülkemizde henüz tam olarak anlaşılabilmiş değildir. Bu konunun özellikle ekonomik boyutu yetiştiriciler tarafından anlaşılmamıştır. Çünkü düzenli olarak yaptıran işletme sayısı yok denecek kadar azdır.

Dünyada da birçok yetiştirici tırnak bakımını sürünün geleceği için yapılmış bir yatırım değil, bir külfet ve ek bir masraf olarak görmektedir. Ayak ve tırnaklardaki problemler tedavi edilmedikçe hayvanlara sıkıntı vermekte, onların yürümelerine, yem yemelerine, merada gezinmelerine mani olmakta ve sonuçta hayvanların süt, et ve döl verimlerinin azalmasına, sürü dışına çıkarılmalarına hatta ölümlerine dahi neden olabilmektedir. Bunun da ne kadar büyük bir ekonomik kayıp olduğu ortadadır.

Tırnak sorunları genellikle; yetiştirme şartları, kötü beslenme, hayvanların merada yeterince dolaştırılmaması ve tırnak bakımının zamanında ve periyodik olarak yapılmamasından ileri gelmektedir.

Sığırlarda Ayak ve Tırnak Problemlerinin Nedenleri

Sığırlar, doğal yaşam alanı olan çayır ve meralarda yetiştirilmelidirler fakat yoğun yetiştirme programları gereği yaşamlarının büyük kısmını beton zeminler üzerinde geçirmeye zorlanan sığırlarda tırnak hastalıkları, topallık ve ayak problemleri meydana gelir.

Ayak ve tırnak problemleri ile topallıklar; genetik (kalıtsal) ve çevresel (dış etkilerle) sebeplerden dolayı oluşan birçok etmenin ayrı ayrı veya birlikte etkisi sonucu ortaya çıkabilir.

Bunların başında;

  • Doğuştan gelen tırnak bozuklukları,
  • Bozuk, aşındırıcı ve kaygan beton zeminlerde uzun süreli ayakta durma,
  • Aşırı ıslak, çamurlu, gübre ve idrarla dolu ahır içi yollar,
  • Yatma yerleri (duraklar) ve gezinti alanları,
  • Yetersiz ve kalitesiz yataklık kullanmak (Bazı yerlerde yataklık hiç kullanılmamaktadır),
  • Toprak ve benzeri yumuşak zeminlerden ani olarak beton zeminlere geçiş,
  • Dengesiz beslenme,
  • Rasyonda kaba-kesif yem oranının bozulması ve yoğun yem ağırlıklı yemlerle aşırı besleme (uzun süreli olursa). Rasyondaki kaba ve kesif yem oranı (60/40 veya 50/50) olmalıdır.
  • Kaba yemlerin çok ince kıyılmış olarak verilmesi,
  • Hayvanın yaşı ve vücut yapısı,
  • Laktasyon (süt verim) dönemi,
  • Doğum sırasındaki hormonel bazı değişikliklerin neden olduğu yan etkiler,
  • Tüm vücut sistemini etkileyen (sistemik) bazı hastalıklar,
  • Darbeler,
  • Düzenli tırnak bakımı yapılmaması,
  • ve
  • Stres,

Koyunlarda da iyi bir tırnak bakımının olması gereklidir. Ayak ve tırnak problemi olmayan koyunlar yüksek verim verirler. Bu problemleri tedavi etmektense koruyucu önlemler almak daha kolay ve ucuzdur.

Koyunlarda ayak bakımı için öneriler:

 Tüm koyunlarda yılda 2 kere tırnak kesimi yapılmalıdır,
 Tırnak kesimi sonrasında koyunlar ayak banyosuna sokulmalıdır,
 Yeni alınan koyunlar ayak muayenesinden geçirilerek ve daha sonra ayak banyosu yapıldıktan sonra sürüye alınmalıdır,
 Koyun sürüsü uzun süreli olarak derin çamurlu ve gübreli yerde yürütülmemelidir,
 Topallayan koyunlar kontrol edilmeli, hasta olanlar sürüden ayrılmalıdır ,
 Tırnak bakımı için, keskin ve uygun tırnak kesicileri kullanılmalıdır.

Hayvanlarda Tırnak Probleminin Üreme Üzerine Etkisi

Tırnak problemlerinden dolayı yürüyemeyerek strese giren hayvanlar yemliklere gidemez, oluşan metabolik stres sonucu kızgınlık döngüsü yavaşlar. Ayakları ağrıyan hayvanlar ayakta duramayacağından birbirlerinin üzerine atlayamaz, bu nedenle kızgınlıkların
tespiti de güçleşir. Gebelik başına aşım (tohumlama) sayıları artar, servis periyodu uzar. Ayak problemi olmayanlara göre daha fazla yumurtalık kisti oluşur. Sonuçta yavru verimi azalır.

Sığırlarda Tırnak Hastalıkları

Sığırlarda tırnak hastalıkları işletmelerde diğer hastalıklar kadar önemli görülmemekte ve bunun sonucu olarak da verim kayıplarına sebep olmaktadır. Ayrıca koyunlarda bulaşıcı ektima, ayak ülserizasyonu, beyaz kas, mavi dil hastalıkları da ayak enfeksiyonuna sebep olabilirler. Birçok tırnak hastalığı bulunmaktadır.

Sığırlarda Taban Ülserleri

Daha çok tırnak tabanı ile ökçe bölgesinin birleşim yerinde görülen lezyonlarla ortaya çıkar. Tırnakların dengeli olmayışı, aşırı uzamış tırnaklar, besleme bozuklukları, stres, beton zeminlerde uzun süre ayakta durma ve kötü tırnak kesimi başlıca risk faktörüdür.

Sığırlarda Ökçe Erozyonu (Ökçe Çürüğü)

Ökçe bölgesindeki boynuzsu tırnağın düzensiz aşınması ve oluşan derin yarıklarla ortaya çıkan bir hastalıktır. Duraklarda biriken gübreler, genel tırnak sağlığı sorunları ve laminitis, hastalığın ortaya çıkmasında başlıca risk faktörleridir.

Sığırlarda Beyaz Çizgi Hastalığı

Boynuzsu tırnağın ön ve yan duvarının, tırnak tabanındaki Solea ungulae ye birleşme yerinde beyaz çizgi olarak görülen hattaki bağ dokunun zarar görmesi, taş, kum, çakıl vb. maddelerin buraya sıkışması gibi nedenlerle apseler oluşması şeklinde görülen bir hastalıktır. Aşırı büyümüş ve dengesiz tırnaklar, boynuzsu tırnak tabakasının aşırı aşınması, kötü tırnak kesimi, beslenme bozuklukları, kaygan beton zeminler ve uzun mesafelere yürüme başlıca risk faktörleridir.

Sığırlarda Ayak Çürüklüğü (Interdigital Flegmon) Hastalığı

Genelde arka ayaklarda parmaklar arası deride ve korona bölgesinde yumuşak dokularda şişkinlik, kızarıklık ve buradaki kıllardaki dökülmelerle ortaya çıkan bir hastalıktır. Şişkinlik giderek yayılır ve pis kokulu bir akıntı ortaya çıkar. Enfeksiyona Fusabacterium ecrophorum adlı bir bakterinin neden olduğu belirtilmekle birlikte iki ayrı bakterinin birlikte etki etmesinin hastalığı oluşturduğuna dair görüşler de vardır. Bulaşıcıdır ve kısa sürede yayılabilir. Erken dönemde antibiyotiklerle tedavi edilmezse daha derindeki dokulara yayılma olasılığı fazladır.

Sığırlarda Interdigital Dermatitis (Interdijital Dermatitis) Hastalığı

Sığırlarda Tırnak Hastalıkları

Tırnaklar arası ve yumuşak ökçe bölgesindeki derinin epidermis katının enfeksiyöz bir yangısı şeklindedir. Hastalığın etkeninin Dichelobacter nodosus olduğu belirtilmektedir. Bulaşıcıdır ve enfeksiyon ilerleyene kadar ayaklar şişmez ve ağrı görülmez. Hayvanlar ayakta dururken acıyı hafifletmek için arka ayaklarını kaldırır ve silkelerler. Nemli ve kirli ahır koşulları ile çinko ve vitamin-A eksikliklerinin hastalığın önemli nedenlerinden olduğu, ayak çürüklüğüne neden olan Necrophorus tipi bacterinin de interdigital dermatitis oluşumuna neden olacağı bildirilmektedir.

Sığırlarda Digital Dermatitis Hastalığı

Çoğunlukla arka ayaklarda, ökçenin yakınında parmaklar arası boşluğun birleşim yerinde görülen çok derin olmayan bir dermatittir. Bakteriyel katılımla oluşan çok faktörlü bir hastalık olduğu belirtilmekle birlikte, hastalığın etkeninin spirochete denilen spiral şekilli bir bakteri olduğu ileri sürülmektedir.

Sığırlarda Laminitis Hastalığı

Ayak dokularının bulaşıcı olmayan iltihabı olarak adlandırılır. Büyük ve modern sığırcılık işletmelerinin en önemli sorunlarından biridir. Tırnaktaki hassas tabakanın herhangi bir etki sonucu iltihaplanması sonucu oluşur. Subklinik ve klinik formları vardır. Ayak tabanının delinmesi, tırnakların çok kısa kesilmesi sonucu hassas dokunun enfeksiyona maruz kalması, tırnak kesiminde kullanılan bazı
aletlerin hatalı kullanımı sonucu tırnakta aşırı ısınma, aşırı yoğun yem (fabrika yemi ve benzerleri) tüketimi, kaba yemlerin çok ince kıyılması, , aşırı terli iken soğuk su içilmesi, pnömoni, metrit, mastitis, ciddi sindirim bozuklukları, kan zehirlenmeleri,
alerjik reaksiyonlar, gastrointestinal sistemde üretilen ve kan dolaşımına geçen bazı endotoksinler (zehirli maddeler), kimi hormonel etkiler ile bilinmeyen diğer bazı faktörler hastalığın en önemli nedenleri olarak gösterilmektedir.

Kronik problemler ayak kemiğinin (ayağın en alt kısmındaki kemik) aşağı sarkmasına ve taban ülserlerine yol açar. Kemiğin hassas tabakalar üzerine baskısı ile 2-4 ay içerisinde ortaya çıkan ezik ve kanamalara neden olur. Laminitisli ayak ağrır ve dokunulduğunda sıcak olarak hissedilir. Kan damarları tıkanır ve ayak parmağı atardamarının tırnağın üzerinde inciğin ön ve yan tarafında sert ve ağır şekilde attığı hissedilir. Hastalık çok ciddi ve sürekli tedavi gerektirir. Korunma çok daha ekonomiktir.

Belirtilen bu hastalıklar yanında; Tırnak çatlakları, Taban eziği, Eklem iltihabı, İnterdigital hiperplazi, Verriköz dermatitis ve kimi derin doku hastalıkları da önemli ayak hastalıklarından olup, herhangi bir ayak problemi ile karşılaşıldığında en kısa szamanda bu konuda uzman bir veterinere başvurmalıdır.

Sığırlarda tırnak hastalıkları konumuzun burada sonuna gelmiş bulunmaktayız. İnşallah faydalı bir makale olmuştur.


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı

Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı

Makalede Neler Var ?1 Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı1.1 Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı Belirtileri :1.2 Hayvanlarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.