Cumartesi , Nisan 11 2020
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / Büyükbaş Hayvancılık / Büyükbaş Hayvan Hastalıkları / Sığır Çiçek Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır
Sığır Çiçek Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır

Sığır Çiçek Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır

(, )

Çiçek virusları fizyokimyasal ve biyolojik özellikleri yönünden sınıflandırılır. İmmunolojik olarak viruslar (smallpox), sığır çiçek virusu (cowpox), maymun çiçek virusu (monkeypox) ve domuz çiçek virusu (swinepox) şeklinde tür spesifik olarak sınıflandırılır. Sığır çiçek hastalığının etkeni Orthopoxvirus grubundan dermotrop özelliğe sahip sığır çiçeği virusudur. Çok küçüktür. Enfekte ettiği hücrelerde intrastoplazmik inkulizyon cisimciği meydana getirir. Poxvirus bovis, P.variolae ve manda çiçek virusları mevcuttur. Manda ve sığır çiçek virusları hem sığırları, hem de mandaları enfekte eder. Üstelik sığır çiçek virusu insanları da enfekte ettiği için (insanda virulansı düşüktür) aşı suşu olarak kullanılır.

(sheep pox) generalize lezyonlara neden olur. Koyunlarda Orf virusu pustüler dermatitise dudaklarda (labial), ayaklarda (pedal) ve genital bölgede (genital) neden olur. Atlara çiçek hastalığı sığır veya domuz tarafından bulaştırılır ve atlarda çiçek lezyonları ağız mukozasında ve göz çevresinde yerleşir. Atların çiçek hastalığı bakıcılara bulaşır. Çiçek hastalığı bazı hayvan türlerini enfekte eden akut viral bir hastalıktır. Lezyonlar deri ve mukozalarda macula, papula, vezikül, püstül ve kabuklanma şeklindedir. İntrastoplazmik inkulizyon cisimlerini kapsar. Virus enfekte hücrelerde çoğalır.

Etiyoloji, epidemiyoloji:

Sığır çiçek virusu () antijenik yönden küçük çiçek virusu ile ilişkilidir. Sağım esnasında temas ile bulaşır. Sığır çiçeğine ender rastlanır. Morbidite oranı %100 olmakla beraber ölüm şekillenmez. Kedi ve insanlara bulaşır (zoonoz). Kaynak olarak kediler gösterilmektedir. Kemiricilerde rezervuar olarak görülmektedir. Sığır çiçek virusu sığırlar ile teması olmayan insan ve karnivor derisinden izole edilmektedir. Sağım makineleri ve sağıcıların elleri virus içermektedir. Sineklerin taşıyıcı olduğu kabul edilir.

Sığır Çiçek Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır

Sığır Çiçek Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır

Bulaşma:

Sığırdan sığıra bulaşma bakıcıların elleri, sağım makinaları veya sinekler ile gerçekleşir. Arthropod’ların virusu bulaştırdıkları ileri sürülmektedir. Hasta ineklerle temas eden insanlarada geçer. Sağım yapan personel ve ekipman diğer bulaşma nedenidir. Normal koşullarda sığır çiçek salgınları 3-4 hafta içinde iyileşir. Çiçek görülmeyen sığırcılık işletmelerinde hızla yayılarak birkaç hafta içinde bütün hayvanlar hastalanır. Yerleşik olduğu işletmelerde sporadik olarak çiçek olgularına rastlanır.

Semptomlar:

3-7 (5) günlük inkubasyon döneminden sonra hafif ateş, meme derisinde ve meme başı derisinde kızarıklık (gül renginde eritremler: roseolar erythreme) şeklinde başlar. Aynı zamanda bölgesel ödem meydana gelir. İlk çiçek hastalığı belirtileri vücut ısısında artış (düzensiz ateş), iştahsızlık, süt veriminde azalma ve sütte kesilme şeklindedir. 2-3 gün sonra meme başı derisinde, meme loplarının alt kısımlarında, boğalarda scrotum’da macula (leke şeklinde kızarıklık) oluşumu ile başlar. Daha sonra papüller oluşur ve bu papüller 3-4 gün içinde vezikül haline geçerek püstülleşir (içi irin dolu). Sağım esnasında papül ve püstüller kolayca parçalanır.

Püstüllerin yerlerinde 1-2 santimetre çapında sert, sarı-kahve renkte kabuklar meydana gelir. Kabukların döküldüğü yerlerde ülserler kalır ve bu ülserler iyileştikten sonra çiçek skatriksleri (granulasyon dokusu) kalır. İyileşme merkeze doğrudur (centripetal). Çiçek hastalığının lezyonlarını içeren deri bölgeleri pis kokar. Çünkü ikincil enfeksiyon etkenleri devreye girmiştir. Meme başı ve diplerinde kızarık lekeler oluşur. Ender olarak butların iç kısmında, perineum, vulva, ağız çevresi ve boğalarda scrotum’da çiçek lezyonları meydana gelir. İneklerin çoğuna sağım esnasında bulaşır. Ateş ve ellerinde kollarında ve yüzlerinde çiçek lezyonları gelişir. Komplike olmamış çiçek lezyonları 3-4 hafta içinde iyileşir. Bağışıklık yaşam boyu devam eder.

Tanı:

Sığır çiçek hastalığının klinik bulguları yerleşim yeri ve derideki lezyonlar açısından hastalığa özgü olduğundan ve sağım yapanlara da bulaştığından tanı kolaydır veya hastalıktan şüphelenmek için yeterlidir demek hatalı olmaz. Ancak virus izolasyonu ve inkulizyon cisimlerinin saptanması amacıyla doku kültürüne üretilmesi veya EM olarak ortaya konması gerekir. Parapoxvirus ve pox virus ayırıcı tanısı ancak elektromikroskopik olarak yapılabilir. Parapoxviruslar kokon şeklindedir.

Ayırıcı tanı:

Sığır çiçeği şap, , (Bovine ulcerative mamillitis) ve impetigo ile karışır. Yalancı çiçek hastalığında (Pseudocowpox) lezyonlar 1-2 hafta içinde iyileşir ve daha küçüktür. Şap hastalığında ise, benzer lezyonlar ağız mukozası ve tırnak arası derisinde de mevcuttur. Sığır çiçeğinde ateş mevcuttur. İştahsızlık, süt veriminde düşme gibi genel durumu olumsuz yönde etkileyen semptomlar mevcuttur. Çiçek lezyonları ağrılıdır.

Öngörüm:

Sığır çiçek hastalığı tehlikeli bir hastalık olarak kabul edilmez. Önemsenmez. Ancak sağım işlemini güçleştirdiği, mastitise zemin hazırladığı ve ekonomik kayıplara neden olduğu için önemi büyüktür. Çoğunlukla mastitis ile komplike olur. Buna rağmen öngörüm elverişlidir.

Sağaltım:

Çiçek virusuna etkili herhangi bir ilaç yoktur. Lezyonların bölgesel sağaltımı amacıyla antiseptik çözeltileri ile yıkanır ve kurulandıktan sonra antibiyotikli ve anestezikli pomatlar sürülerek kabuk altı iyileşme sağlanmaya çalışılır. İkincil enfeksiyon riski yüksek olduğundan geniş spektrumlu antibiyotiklerden biri önerilir. Mastitis muayenesi yapılarak önlem alınır.

Korunma:

Sığır çiçeğinin aşısı mevcut değildir. Bu nedenle korunma önlemleri önem arz eder. Sağımda kullanılan başlıklar, sağım yapanların elleri antiseptiklerden geçirilir. Dezenfektanlar içinde bırakılır.


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı

Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı

Makalede Neler Var ?1 Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı1.1 Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı Belirtileri :1.2 Hayvanlarda …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.