Çarşamba , Mayıs 30 2018
Son Dakika
Anasayfa / TARIM / Yem Bitkisi Yetiştiriciliği / Tritikale Yem Bitkisi
Tritikale Yem Bitkisi

Tritikale Yem Bitkisi

TRİTİKALE YEM BİTKİSİ TARIMI

Tritikale Yem Bitkisi Erozyon nedeniyle sığlaşan, verim gücünü yitiren yüksek kesimlerdeki topraklarda, buğdayın iki katı bir verim potansiyeline sahiptir. Başka ülkelerde yoğun olarak yetiştirilebilmektedir.

Tritikale buğday ile çavdar melezlemesi sonucu oluşmuştur. Bunda amaç, çavdarın kötü koşullara dayanıklılığı ile buğdayın verim potansiyeli ve kalitesini birleştirmektir. Hayvan yemi olarak değerlendirilebildiği gibi son yıllarda yapılan ıslah çalışmaları sonucu dane kalitesindeki iyileşme sonucu değirmencilikte paçalda kullanılmaktadır. Ayrıca kuru ot verimi yüksek olup, daha uzun süre saklanabilmekte ve süt sığırlarına silaj olarak yedirilebilmektedir.

Tritikale Yem Bitkisinin Önemi :

Tritikale bitkisi, buğday x çavdar melezinden ABD, Polonya, Kanada ve Meksika gibi bir çok ülkede uzun süre devam eden sonucu marjinal, fakir tarım alanlarından dekardan alınan verimi artırmak suretiyle, hızla artan Dünya nüfusunun gıda ihtiyacını karşılamak amacıyla geliştirilmiştir. Tritikale elde edilmesinde yapılan melezlemede ana bitki olarak buğday ve baba bitki olarak çavdar kullanılmaktadır. Bu melezleme sonucu elde dilen döller, kromozom sayılarına göre tetrapoloid, hekzoploid veya oktoploid yapıda olabilir.

Bugün başarılı olan tritikale tipleri, makarnalık buğday ile çavdar melezinden elde edilen hekzoploid (2n=42) genotipe sahip olan sekonder amfidiploidlerdir. Tritikalenin kıraç, marjinal alanlara adaptasyonu ve verim potansiyeli A ve B genomuna sahip makarnalık buğday ebeveyninden, soğuk, asitli, tuzlu topraklarda yetişebilme özelliği R genomuna sahip çavdardan gelmektedir. Buğday ile arpanın verimli ve kaliteli yetişmediği tarla koşullarında tritikale yüksek verim potansiyeline sahiptir. Tritikale buğday ile arpaya göre biotik ve abiotik stress koşullarına daha fazla dayanıklıdır.

Tritikale tane ürünü olarak çoğunlukla hayvan beslenmesinde, bazen de hasıl olarak kaba yem üretimi ve otlatma için de yetiştirilmektedir. Özellikle tanesi kanatlıların beslenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Tanesinin yemlik kalitesi mısır, buğday ve arpa ile eşit kalitededir. Dünyadaki toplam 2.9 milyon ha tritikale ekim alan ın % 80’ni kışlık, %20’si yazlık olarak yapılmaktadır.

Tritikale son yıllarda kaliteli buğday unuyla karıştırılarak pasta, bisküvi, ekmek, kek ve makarna yapımında da kullanılabilmektedir.

Tritikale Yem Bitkisi Çeşitleri:

Tritikalenin buğdayda olduğu gibi kışlık, fakültatif ve yazlık tipleri bulunmaktadır. Türkiye’de Tarım ve Köy işleri Bakanlığınca üretim izinli olan tritikale çeşitleri ve tohumluğunun temin edilebileceği Enstitü isimleri aşağıda verilmiştir. Tritikale tohumlarında azda olsa yabancı tozlaşma olduğundan iki-üç yılda bir üreticiler tarafından tohumlukları yenilenmelidir. Başlıca tritikale tohumlukları şunlardır:

Tatlıcak-97 tritikale tohumu: Konya, Bahri Dağdaş Milletlerarası Kışlık Hububat Araştırma Merkezince geliştirilip, üretim izni alınmıştır, kışlık ve fakültatiftir.

Melez-2001 tritikale tohumu: Konya, Bahri Dağdaş Milletlerarası Kışlık Hububat Araştırma Merkezince geliştirilip, üretim izni alınmıştır, kışlık ve fakültatiftir.

Karma-2000 tritikale tohumu: Eskişehir, Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsünce geliştirilip, üretim izni alınmıştır,
kışlık ve fakültatifitir.

Presto tritikale tohumu: Eskişehir, Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsünce geliştirilip, üretim izni alınmıştır, kışlık ve
fakültatiftir.

Tacettinbey tritikale tohumu: Adana, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesince geliştirilip, üretim izni alınmıştır,
yazlıktır, Akdeniz ve Ege sahil kuşağı için uygundur.

Tritikale Yem Bitkisi

Tritikale Yem Bitkisinin Bitkisel Özellikleri:

  • Tritikale, makarnalık baba ebeveynden gelen özellikler ile yetersiz yağış alan kurak tarım alanlarına iyi
    uyum gösterir ve diğer tahıllara göre birim alandan daha yüksek tane verimi vermektedir.
  • Tritikale, baba ebeveyn çavdar bitkisinden kötü yetişme koşullarına mukavemet özelliklerini aldığı için;
  1. Tuzlu tarım alanlarında,
  2. Bor fazlalılığı yani toksitesi olan arazilerde,
  3. Molibden, çinko gibi mikro besin maddesi noksanlığı görülen tarlalarda,
  4. Bazı hastalıkların görüldüğü problemli tarım alanlarında buğday ve arpadan daha iyi sonuç
    vermektedir.
  • Bu gibi problemli alanlarda buğday ve arpa ancak 200-250 kg/da tane verimi verirken, tritikaleden 400 ile
    500 kg/da arasında tane verimi alınmaktadır.
  • Tritikale bitkisinin boyu yetişme koşullarına da bağlı olarak 110-120 cm, başak renkleri fizyolojik olumda
    çeşide göre açık sarıdan, kahverengiye kadar değişir.
  • Üretimi Ülkemizde her geçen yıl artmaktadır.
  • Hayvan yemi olarak dane, kaba yem üretiminde büyük potansiyele sahiptir.
  • Otlatma amacıyla triticale ekilebilir.
  • Dane amber renkli, uzun orta büyüklükte ve unsu yapıdadır.
  • Hazmolur protein ve lisin miktarı buğday ve arpadan daha yüksektir.
  • Danede protein oranı %12-14,
  • Hektolitre ağırlığı 70-75 kg/Hl,
  • Bin dane ağırlığı 34-39 gr,
  • Erken hasat olumuna gelir,
  • Dane dökmez,
  • Harman olma kabiliyeti iyidir,
  • Demir, çinko, molibden gibi mikro besin maddeleri noksanlığına karşı arpa ve buğdaydan daha
    toleranslıdır.
  • Kışa ve kurak koşullara toleransı iyidir.
  • Yaprak hastalıklarına tarla koşullarında toleranslıdır.

Tritikale Yem Bitkisi Yetiştirilmesi:

Tritikale her tür toprak koşulunda yetişmesine rağmen, özellikle kıraç koşullarda buğdaya ve arpaya göre daha verimli olmaktadır. Tritikale tarımında toprak hazırlığı buğday bitkisinde olduğu gibidir. Azaltılmış toprak işlemesi ve sürdürülebilir tarım ilkeleri doğrultusunda pamuk, mısır, ayçiçeği, gibi yazlık ürünlerin hasadından sonra bitki artıkları tarlada goble disk ile iyice parçalanıp toprağa karıştırılarak 10-12 cm derinlikte yüzeysel işlenmiş bir tohum yatağı hazırlanır. Gerekirse tarla yüzeyi tırmık yardımıyla düzgün hale getirilir.

Tritikale, Anadolu’nun iç bölgelerde ve Trakya’da ekim ayında, Akdeniz-Ege sahil kuşağı ile Güneydoğu Anadolu’da kasım ve aralık aylarında ekilebilir. Dekara 20 kg civarında tohum yeterli olmaktadır. Normal hububat mibzeri ile 5-6 cm derinliğe ekim yapılabilir. Ekim öncesi tohumluklar sistemik ilaçlarla sürme gibi hastalıklara karşı ilaçlanmalıdır.

Tritikale Yem Bitkisi İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ

Tritikale, kuru tarım alanlarına uyumu iyi olup, yüksek, yağışlı veya bir kere sulanabilen alanlarda yüksek verim verir. Özellikle kuzey geçit, batı geçit ve toros bölgesine uyumu iyidir. Soğuk ve kurak şartlara dayanıklılığı fazladır. Toprak bakımından fazla seçici olmayıp çavdarın yetiştiği toprak şartlarında yetişebilir.

Tritikale Yem Bitkisi TARLA HAZIRLIĞI

Nadas uygulanan alanlarda tritikale yetiştirilecekse, toprağı devirmedin işleyen makinelerle sürüm yapılmalı ve toprak işlemeye ilkbaharda başlanmalıdır. Sulu tarım alanlarında ise toprak derin işlenmeli ve ürün kaldırıldıktan hemen sonra gölge tavında iken sürülmelidir. İlk sürümden sonra tarlanın yabancı ot durumuna göre yüzlek sürüm yapılmalıdır.

Tritikale Yem Bitkisi EKİMİ

Bölgemizde tritikale için en uygun ekim zamanı Ekim ayı olup, en ideal ekim metodu mibzerle ekimdir. Ekim derinliği kışlık ekimlerde 5-6 cm., yazlık ekimlerdi ise 3-4 cm. dir. Atılacak tohum miktarı mibzerle ekimde 22-25 kg/da olmalıdır. Eğer serpme ekim yapılacaksa bu miktar 2-3 kg arttırılmalıdır. Ekim öncesi sistemik tohum ilaçları ile tohum ilaçlanmalıdır.

Tritikale Yem Bitkisi BAKIMI

Tritikale tarlasında gerekli görüldüğünde yabancı otları yok etmek için bitkinin sapa kalkma döneminde herbisitler (yabancı ot öldürücüleri) kullanılmalıdır. Tritikale su istemeyen bir bitkidir, ancak suyun bitki gelişimini sınırladığı sapa kalkma döneminde sulanması verimi arttırmaktadır. Fazla sulama yatma problemlerine sebep olabilir.

Tritikale Yem Bitkisi HASATI

Tritikale biçerdöverle hasat edilecekse avuç içinde oğlan başaktaki daneler kolayca ayrılıyorsa hasat edilmelidir.Ancak hasat tırpan, orak, veya biçme makineleri ile yapılacaksa biraz daha erken hasat edilebilir. Dane dökme problemi olmadığı için hasat kaybı düşüktür. Dekara verimi 300-400 kg’dır.

Tritikale Yem Bitkisi Ekim zamanı:

Tritikale güz aylarında ekilir. Soğuk bölgelerde ekim, ılıman bölgelerde ise kasım veya aralık aylarında ekimi yapılır.

Tritikale Yem Bitkisi Tohum yatağı:

Buğday ile aynı isteklere sahiptir. 10-12 cm tohum yatağı oluşturulacak şekilde tarla hazırlanır ve toprak yüzeyi düzlenir

Tritikale Yem Bitkisi Ekim miktarı:

Dekara 20-25 kg tohum miktarı uygulanır.

Tritikale Yem Bitkisi Ekim derinliği:

Mibzerle 5-6 cm derinliğe ekimi yapılır.

Tritikale Yem Bitkisi Sulama:

Tritikale kurak araziler için düşünülen bir bitkidir. Bununla birlikte, sulama imkanı varsa, özellikle çimlenme döneminde sulanmasında yarar vardır. İleriki dönemlerde fazla sulama yapılırsa bitkinin yatmasına yol açılabilir.

Tritikale Yem Bitkisi Yeşil Ot verimi:

Tritikaleden dekar başına 1-6 ton arasında değişen yeşil ot alınabilmektedir. Bunda hem toprağın yapısı ve tohumun çeşidi, hem de ve gübreleme önemli rol oynamaktadır. Ortalama koşullarda dekara 4 ton yeşil veya 1 ton kuru ot alınabilir.

Dane üretimi için ekildiğinde, ortalama koşullarda dekara 400-500 kg dane ve 700-800 kg saman alınabilmektedir.

Tritikale Yem Bitkisi Biçim zamanı ve yüksekliği:

Tritikale iklim ve bakım koşullarına göre 120 cm’ye kadar uzayan bir bitkidir. Ot üretimi amacıyla yapılacak hasatta bitkilerin boyundan çok danelerin durumuna bakılır. Daneler süt olumu veya hamur olumu dönemindeyken biçim yapılmalıdır.

Tritikale Yem Bitkisi Hayvanların verimine etkisi:

Tritikale kuru ot veya silaj formunda hayvanlara verildiğinde severek tüketilmekte ve hayvanların verimini arttırmaktadır.

Tritikale Yem Bitkisi Gübreleme:

Tritikale tarımında en doğru gübreleme önerisi, toprak analizi sonuçlarına göre yapılabilir. Genel bir gübreleme önerisi olarak dekardan 600 kg ve üzeri dane verimi hedeflendiğinde, kuru koşullarda 12 kg/da, sulu
koşullarda 14 kg/da saf azot yeterli olmaktadır.

tritikale gübreleme

Tritikale Yem Bitkisi Tarımında Kuruda ve Suluda Kullanılacak Gübre Dozları:

Tritikale tarımında yeterli ve dengeli bir gübreleme için kuru ve sulu şartlarda uygulanabilecek gübre form ve dozlarının çeşitli seçenekleri aşağıda Çizelge 1’ de belirtilmiştir. Fosforlu gübrelerin ekimden önce toprağa verilmesi, bitkiler tarafından ileri ki gelişme dönemlerinde kolay ve yeterli alınmasını sağlar. Azotlu gübrelerin tiritikale üretiminde ideal uygulanması üçe bölünerek yapılır. Kuruda birinci uygulamada üçte biri ekimden önce veya ekimle birlikte Amonyum sülfat (%21) veya 18-46-0 ile 20-20-0 kompoze gübrelerinden birini kullanarak dekara 20-23 kg, ikinci uygulamada diğer üçte biri Şubat ayı sonunda üre formunda 8-10 kg/da , son üçte birlik kısımda Mart ayı sonu veya Nisan ayı başında Amonyum nitrat (%26) formunda olmak üzere 16-18 kg/da hesabıyla tarlaya verilmesi uygundur. Sulu koşullarda ise dekardan alınması hedeflenen verim daha yüksek olduğundan kuru koşullarda kullanılan gübre miktarların üzerine 2-3 kg/da daha ilave edilebilir.

Tritikale Yem Bitkisi Tarımında Yabancı Ot Mücadelesi:

Tritikale tarımında yabancı ot mücadelesi özellikle yabancı otların 2-4 yaprak olduğu erken devrede yapılması çok önem taşır ve yapılması % 20-30 oranında daha fazla verim alınmasını sağlar. Hızlı gelişme yeteneğine sahip yabancı otlar özellikle Mart ayının ikinci yarısında faydalı tarla alanını hızla kaplar ve tritikale bitkisinin gelişmesini engelleyerek ve bitki besin maddelerine ortak olarak önemli oranda zarar yaparlar.

Tritikale tarımında yabancı ot mücadelesi aynı buğday tarımında olduğu gibi kültürel tedbirlerle ve kimyasal yöntemlerle yapılmaktadır. Kimyasal yol ile yabancı ot kontrolünde tarlada bulunan yabancı ot türüne göre seçilecek herbisitler, ekim sonrası veya çıkış sonrası ilkbaharda otların 2-4 yaprak devresinde kullanılabilir.

Tritikale Yem Bitkisi Hasat ve Depolama:

Tritikale hasadı, normal buğday hasadı için ayarlı biçer döğer ile yapılabilir. Bitkiler hasat olumuna geldiğinde gündüzleri sabah çiğ kalkınca saat 10’dan sonra buğday gibi normal yükseklikten hasadı yapılır. Buğdayla yaklaşık aynı zamanda hasat yapılmaktadır. Hasatta danelerdeki rutubet %12’nin altında olması, emniyetli bir depolama için gereklidir. Tahılların tümünde olduğu gibi ürün depoları temiz olmalı, depo içi sıcaklık 28 oC altında ve ürün rutubeti %12’nin altında olmalıdır.

Tritikale Yem Bitkisi Desteklemesi:

Tek yıllık yem bitkisi olan tritikale üretimine 2014’te verilen kamu teşviki 35 TL’dir. Dolayısıyla, bu teşvikle birlikte üreticinin dekar başına yıllık kazancı yaklaşık 340 TL olmaktadır.

Sonuç:

Tritikale tarımında yüksek verim alabilmek için iyi bir toprak hazırlığı, zamanında ekim, toprak analizine dayalı bir gübreleme, doğru bir yabancı ot mücadelesi ve zamanında hasat yapılmalıdır. konusunda karşılaşacağınız sorunların çözümü konusunda Araştırma Enstitüleri ile Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerine danışılması önerilir. ÜRÜNÜNÜZ BOL VE KAZANCINIZ BEREKETLİ OLSUN.


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Üçgül Yem Bitkisi

Üçgül Yem Bitkisi

Makalede Neler Var ?1 ÜÇGÜL YETİŞTİRİCİLİĞİ1.1 Üçgül Yem Bitkisi Önemi1.1.1 Üçgül Türleri Nelerdir1.2 Üçgül Bitkisel …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.