Merada Hayvan Otlatma Yöntemleri

HAYVANLARIN MERADA OTLATILMASI

Merada Hayvan Otlatma Yöntemleri Hayvanları merada otlatmanın en büyük avantajı ekonomik olmasıdır. Planlı bir otlatma programı ile meraların ömrü uzadığı gibi hayvanlar için de uzun süreli bol ve geniş besleme değerine sahip meralara kavuşmuş oluruz.

Merada Otlatmanın Faydaları

Hayvanlar uzun süre içerde, kuru ot veya silajla beslendikten sonra meraya büyük bir coşku ile çıkarlar. Bu coşkunun birkaç sebebi vardır. Bunlar; özgürce dolaşabilmeleri, bol ve çok çeşitli yeşil yemlere kavuşmuş olmaları, temiz hava ve bol güneştir.

Merada otlatmanın faydalarını kısaca şöyle özetleyebiliriz:

 Meralarda çok çeşitli yem bitkileri olduğundan besleyici değeri fazladır.

 Meralar, beslenme masraflarını azalttığından ekonomik değeri de çok fazladır.

 Merada beslenen hayvanların verem olma riski çok düşüktür.

 Hayvanlar merada otlarken sürekli hareket halinde olduklarından hareket organları iyi gelişir ve kuvvetlenir.

 Meradaki taze, çeşitli ve lezzetli bitkiler hayvanların iştahlarını ve organizmadaki madde değişimini arttırır.

 Hayvanların D vitaminini almaları kolaylaşır.

 Hayvanlarda çiftleşme arzusunu arttırarak kısırlık oranını düşürür.

 Merada otlama ile hayvanların doğal şartlara dayanıklılığı artar.

 Açık hava aynı zamanda sinir sistemi, döl tutma ve döl verme üzerine olumlu etki yapar.

Merada Hayvan Otlatma Yöntemleri

Meralar belli bir sisteme göre kullanılmazlarsa hemen bozulurlar. Bu nedenle meralardan faydalanmanın belli esasları vardır. Öncelikle mera yem bitkilerinin, her mevsimde otlatmaya karşı gösterdiği reaksiyon farklıdır. Bu nedenle mera bitkilerinin otlatmadan zarar görmemeleri için, belli dönemlerde otlatılmaları gerekir. Otlatma mevsimini, “kritik periyotlar” ve “otlatma olgunluğu dönemi” belirler.

Ayrıca mera yapısının bozulmaması ve meradan en fazla verimi alabilmek için, otlatma mevsiminde mera tipine uygun hayvan türü ile otlatmak gerekir. Her hayvan türünün otlama şekli farklı farklıdır. Ayrıca hayvanların otladıkları otları seçmek gibi bir özellikleri vardır.

Sığırlar otları dilleriyle 1,5-2 cm yükseklikten kopararak otlarlar. Meraya ilk çıktıklarında bitkilerin önce yaprak uçlarını kopardıklarından meraya fazla zarar vermezler. Çok sık ve fazla sayıda hayvanla otlatma yapılırsa mera zarar görür. Koyun ve atların bozduğu meraların ıslahında, sığırlarla otlatma yaparak da mücadele edilir.

Meralara en fazla zarar veren hayvanlar keçi ve koyunlardır. Dişleri ve dudaklarıyla otları kopardıklarından, oldukça derin otlarlar. Koyun otlatması düzenli yapılmazsa meralar büyük zarar görür.

Bütün bunların yanında her meranın belli bir otlatma kapasitesi vardır. Meraya uzun yıllar zarar vermeden otlatılabilecek hayvan sayısına “otlatma kapasitesi” denir.

Merada Hayvan Otlatma Yöntemleri

Otlatma kapasitesini bazı faktörler etkiler. Bunlar;

 Merayı oluşturan bitkilerin yapısı ve karışımı,
 Bitki örtüsünün sıklığı,
 Yağış,
 Otlayan hayvanın türü,
 Otlatma süresi,
 Bakım ve gübreleme.

Otlatma kapasitesi pratik olarak hesaplandığında;

500 kg canlı ağırlığındaki bir ineğin, 200 günlük bir otlatma periyodu içinde yaklaşık 20 dekar alana ihtiyacı vardır. Başka bir ifade ile 1000 dekar alanda, 200 günlük otlatma periyodunda 50 adet inek veya 250 koyun otlayabilir.

Meraların yapısının bozulmaması ve en yüksek verimi alabilmek için “uniform otlatma” teknik kuralına da uymak gerekir. Böylece meralardan daha iyi bir şekilde yararlanmak mümkündür.

Bütün bunlara rağmen meraların belli bir vardır. Bunlar;

 Kontrolsüz otlatma sistemleri:

Bu sistemde hiçbir düzenleme yoktur. Hayvanlar tamamen serbest bir şekilde merada otlar. Çobanlı veya çobansız olarak meralar belli bir sisteme uymadan otlatılabilir. Bu yöntemle meralar kısa sürede verimsizleşir.

 Kontrollü otlatma sistemleri: Kontrollü otlatma; hayvanların değişik zamanlarda ve değişik alanlarda kayıtlı olarak otlatılmasıdır. Bu sayede meralar, rastgele değil belli bir düzene göre otlatılır. Böylece meralar daha uzun ömürlü olur. Başlıca kontrollü otlatma sistemleri şunlardır.

Sonuç olarak; meradan faydalanan her yetiştiricinin meraya sahip çıkması gerekir. Meraların korunması yine hayvan sahiplerinin hassasiyetine bağlıdır. Eğer meralar gerektiği gibi kullanılmazsa işe yaramaz bir duruma dönüşür.

: Tüm mera alanı iki eşit parçaya ayrılır. Her parsel sırayla 2-3 hafta süreyle otlatılır. 1. parsel otlatılırken diğeri dinlendirilir.

: Bu sistemin esası, otlatma olgunluğuna gelmiş olan meranın hemen otlatılmayıp, otlatmanın geciktirilmesine bağlıdır. Bu sayede, hem yeni fidelerin çıkmasına olanak sağlanır, hem de olgun bitkilerin büyüme ve gelişme güçleri artar.

 Dinlendirerek rotasyonla otlatma: Bu sistemde her bir mera parselini en az iki yıl süreyle geç otlatmak suretiyle bitkilerin gelişmesi ve meranın ıslahı hedeflenmektedir.

:

Bu sistemde de mera 3 veya daha fazla parsele ayrılır. Meranın büyüklüğüne, bitki topluluğuna göre ortalama olarak, her parselde 7-10 günlük otlatma yapılır.

:Falke sistemi’’de denen bu sistemde amaç, en çok süt veren ineklere daima en taze ve en besleyici mera yemini yedirerek maksimum süt üretimini elde etmektir. Bu amaçla mera 9 parsele ayrılır. İneklerde, çok süt verenler (ÇS), az süt verenler (AS), kısır inekler ve düveler (KD) diye 3’e ayrılır. Daha sonra 3’er günlük periyotlarla hayvanlar, sırayla ÇS, AS, KD olmak üzere meraya çıkarılırlar. ÇS’nin 3 gün otladığı parsele AS girer, 3 gün sonra aynı yere KD girer. Böylece çok süt veren inekler sürekli en yeni bitkileri otlar.

Hohenheim otlatma sistemiHohenheim otlatma sistemi

 Rasyon veya porsiyon otlatma sistemi: Aynı zamanda şeritvari otlatma sistemi de denilen bu sistem, özellikle süt sığırları için uygulanır. Hayvanlar her gün yeni bir parsele çıkarılır. Böylece inekler her gün taze ve körpe otları yemiş olur.

 Ahırda besleme sistemi: Hayvanların merada beslenirken, meraya zarar verdikleri düşüncesiyle, otları biçerek ahırda besleme sistemidir.

Otlatmanın Meralara Sağladığı Faydalar

Otlatılan meralar hiç otlatılmayan meralara göre daha avantajlıdır. Fakat önemli olan bu otlatmanın yukarıda anlatıldığı gibi belli bir düzene göre olmasıdır. Plansız otlatmada meranın zarar gördüğünü yazmıştık.

Otlatma yapılan meralarda otlatmanın sağladığı faydalar aşağıdaki gibidir:

 Hayvanlar otlarken dışkı da yaptıklarından doğal bir gübreleme yapılmış olur.
 Hayvanlar gezindikçe bitkilerde kardeşlenme daha fazla olur.
 Koyun ve keçilerin bozduğu meralar; sığırlara tahsis edilerek kısmen de olsa ıslah edilmiş olur.

Sağlıklı Bir Merada Aranan Özellikler

Sağlıklı bir mera aşağıdaki gibidir:

 Faydalanan hayvanların tümüne yetecek kadar bitkisel üretim sağlayan mera demektir.
 Merada bol ve çeşitli bitkiler olmalıdır.
Yabancı ve zararlı otlar az olmalı veya hiç olmamalıdır.
 Sağlıklı bir mera otlatma ile hemen zarar görmemeli ve mevsime göre dayanıklı olmalıdır.
 Hayvanların yapağı ve derilerine zarar veren bitkiler bulunmamalıdır.

Otlatma Öncesi Hayvanlara Yapılacak İşlemler

Hayvanlara otlatma öncesi ilk olarak mera aşısı yapılmalıdır. Meraya çıkmadan az miktarda kuru ot verilmelidir. Erkek ve dişi hayvanlar ayrılmalıdır. Kendini emen veya emdiren hayvanlara; burunsalık, boyunduruk takılmalı veya memelerine bez bağlanmalıdır.

Kendini Emdiren Hayvanlara Yapılacak İşlemler

Sürüdeki hayvanlardan bazıları kendini başka hayvanlara emdirir. Bu büyük miktarda süt kaybına ve ayrıca hayvanların memelerinin tahriş olmasına sebep olur. Bunu önlemek için hayvanların memelerine bezden örtüler bağlanır.

Bazen de hayvanlar kendi kendilerini emerler. Bu da sık görülebilen bir durumdur. Bu tür hayvanlara da “boyunduruk” takılır. Boyunduruk sayesinde hayvan geriye dönerek kendi kendini ememez.

Başka Hayvanları Emen Hayvanlara Yapılan İşlemler

Başka hayvanları emen hayvanlara “burunsalık” denen bir kemer bağlanır. Burunsalığın üzerinde sivri çiviler olur. Burunsalık takılı hayvan diğer hayvanı emmek istediğinde burunsalıktaki çiviler diğer hayvana batar ve kendini emdirmez.

Erkek Hayvanların Ayrılması ve Sebepleri

Erkek hayvanlar sürüyle birlikte gittiği zaman kızgınlık gösteren dişileri aşılayabilir. Bu durum planlı çalışan işletmeler için problem oluşturur. Dişi hayvanların hangi erkek hayvanlardan gebe kaldığı bilinemez. Dişi ve erkek hayvanların vaktinden erken damızlıkta kullanılmasına, büyüme ve gelişimlerinin gerilemesine neden olur. Bu tür olumsuzlukları yaşamamak için erkeklerle dişiler ayrı ayrı meraya çıkarılırlar.

Paylaşmak önemsemektir!


Yazar: HB_Editör