Perşembe , Şubat 22 2018
Son Dakika
Keçi ve Oğlaklarda Aşılama Programı

Keçi ve Oğlaklarda Aşılama Programı

Keçi ve Oğlaklarda Aşılama Programı Keçi ve oğlaklarda ki aşılama programın da da Koyunlarda kine benzer bir program uygulanmakla birlikte bazı farklılıklar söz konusudur. Keçilerde koyun keçi vebası ve aşısı mutlaka uygulanması gereken aşılar arasında yer almalıdır. Keçilerde bunlara ilave olarak aşısını göz önünde bulundurmak gerekir.

Keçi ve Oğlaklarda Aşılama Programı Nasıl Olmalı ?

Koyun ve keçiler çoğunlukla meraya dayalı beslenen hayvan türleridir. Bu hayvanlar, gerek türe ait spesifik enfeksiyon hastalıkları ve gerekse çevreden bulaşma olasılığına daha fazla maruz kalmaları nedeni ile diğer türlere ve hatta sığırlara göre daha fazla enfeksiyon hastalıkla karşı karşıya kalabilirler.
Koyun ve keçilerde enfeksiyon hastalıklara bağlı kayıplar ve hatta ölümler en çok neonatal dönemde meydana gelmektedir. Kuzu ve oğlaklarda neonatal kayıpları önlemenin en önemli yolu iyi bakım-yönetim ve sürüde uygulanan aşılama programıdır. Uygulanan aşılama programı hem yeni doğanları hem de erişkinlerdeki hastalıkları ve dolayısıyla ekonomik kayıpları önlemeye yönelik olmalıdır Neonatal dönemdeki kuzu ve oğlaklarda enfeksiyon kökenli kayıpları önlemek için önce analarının ilgili hastalıklara karşı aşılanıp maternal antikorlarla pasif transferin sağlanması hedeflenir.
Koyun ve keçiler genellikle birlikte değerlendirmelerine rağmen ayrı türler olup, birçok fizyolojik farklılıkları olduğu gibi kendilerine özgü enfeksiyon hastalıkları bulunmakta ve bazı hastalıklara farklı düzeyde duyarlılık göstermektedirler. Bu nedenle koyun ve keçilerdeki aşılama programı ayrı ayrı ele alınmıştır.

Aşılamaların Amacı :

Aşılamaların temel amacı hastalıkları önlemektir. Ancak bu her zaman hastalık hiç oluşmayacak anlamına gelmemelidir. Aşı uygulamasıyla hastalığın daha az görülmesini ve daha hafif seyretmesini sağlamak başlıca hedeflerdendir. Aşılamada diğer bir amaç bireyselden çok sürü bağışıklığının artırılmasıdır. Çünkü, bağışık hayvanların çokluğu; duyarlı hayvanların enfeksiyon etkenleri ile temasını azaltacak ve grup olarak hastalığa direnci artıracaktır. Aşılamanın her zaman maliyet/fayda hesabı açısından daha ekonomik olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.

Keçi ve Oğlaklarda Aşılama Programı

Aşı Programı Oluştururken Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar :

Aşılar sağlıklı hayvanlara yapılmalıdır. Aşılar sağlıklı hayvanlara hastalıkların bölgede görülmesinden 3-5 hafta önce uygulanmalıdır. Vücudun immunolojik sistemi henüz yeterince gelişmediğinden bir haftadan küçük kuzu ve oğlaklar aşılanmamalıdır. Genel olarak maternal antikor süresinin bakteriyel enfeksiyonlarda 1-2 ay ve viral enfeksiyonlarda 1.5-4 ay olduğu hatırlanmalıdır. Kuzu ve oğlaklara aşı yapılacağı zaman analarının aşılı olup olmadığı, yani maternal antikor durumları göz önünde bulundurulmalıdır. Prospektüslerinde herhangi bir uyarı yoksa zorunlu durumlarda birden fazla aşı aynı gün yapılabilir. İki canlı aşı aynı gün kullanılmamalıdır. Gram negatif bakterin içeren iki aşı aynı anda verilmemelidir. Prospektüslerinde herhangi bir uyarı yoksa inaktif aşılarla canlı aşılar aynı gün uygulanabilir. İnaktif aşılar bir hayvana ilk kez yapıldığında II. uygulamaları mutlaka gerçekleştirilmelidir. Aksi takdirde yeterli bağışıklığın oluşmayacağı hayvan sahiplerine açıklanmalıdır.
Gebe hayvanlara prospektüsünde uygulanabilirliği yazmıyorsa canlı aşılar kullanılmamalı ve inaktif aşılar tercih edilmelidir. Doğumuna iki haftadan kısa süre kalanlar aşılanmamalıdır. Koyun ve keçiler gebeliğin ilk iki ayında en hassas olduğundan 5-7 haftalık dönemde zorunlu olmadıkça aşı uygulanmamalıdır. Gebeliğin son 5-7. haftalar arasında inaktif aşılar ve bazı canlı aşılar (PPR) uygulanabilir.
Bir sürünün aşılanması çok önemlidir. Ancak yakın çevredeki diğer sürülerin de aşılanması önemlidir. Çünkü aşılanmamış sürülerdeki hayvanların hastalığa yakalanması aşılanmış sürü içindeki bağışıklığı tam gelişmemiş hayvanlar için risk oluşturabilir.

Aşılamada Dikkat Edilmesi Gereken Konular:

Aşılama tek başına çözüm değildir, aşılamanın başarılı olması için mutlaka hazırlayıcı faktörler en aza indirilmelidir. Bu nedenle aşağıdaki konulara mutlaka önem verilmelidir.

• Biyogüvenlik kurallara dikkat edilmeli
• Hijyenik şartlara önem verilmeli
• Kuzu ve oğlakların kolostrum alması sağlanmalı
• Yeterli düzeyde beslenmeleri sağlanmalı
• Bakır, çinko, selenyum eksikliği olmamalı
• Paraziter enfeksiyonlardan korunmalı
• Stresten uzak tutulmaya çalışılmalı
• Aşılama öncesinde ve sonrasında kortikosteroid uygulanmamalı

Aşı uygulanırken de;
• Prospektüse uyulmalı
• Hava sıcaklığı 30 C’nın üzerinde ise sabah saatleri tercih edilmeli
• Saklanma ve taşıma koşullarına uyulmalı
• Açılan veya sulandırılan aşılar belirtilen süre ve şartlarda kullanılmalı
• Canlı aşılar sırasında iğne ve şırıngalarda antiseptik ya da dezenfektanlar kullanılmamalı
• Aşılama yerinde antiseptik kuruduktan sonra uygulanmalı
• Aşılananlar 5-6 saat gözlenmeli, sahipleri uyarılmalı
• Antidotlar hazır bulundurulmalı, örneğin adrenalin, antihistaminik, kortikosteroid vb.

Keçilerde Aşılama Programı

Keçilerde de koyunlardakine benzer program uygulanmakla birlikte bazı farklılıklar söz konusudur. Keçilerde koyun keçi vebası ve bulaşıcı aşısı mutlaka uygulanması gereken aşılar arasında yer almalıdır. Keçilerde bunlara ilave olarak keçi ciğer ağrısı aşısını göz önünde bulundurmak gerekir.

Keçilerde Zorunlu Aşılama Programı

Dönem ve TekrarıAşı
Gebelik dışında veya gebeliğin son 1 ayından önce, sonra yılda bir kezClostridial
3 aydan büyüklere 2 kez, 1 yıl sonra tek kez tekrarlamaKoyun Keçi Vebası
Uygulandıktan 1 yıl sonra tekrar, inaktif bazı aşılarda 6 ay sonraBulaşıcı Agalaksi
Gebelik döneminin dışında yılda bir kezŞap
Gebeliğin son 1 ayında ( Clostridial aşı ile arası 2 hafta açılabilir veya kombine olarak kullanılabilir.)Colibacillosis

 

Bu aşılar dışında bölgede, çevrede ve daha önce sürüde görülen hastalıklara göre yapılması gereken aşılar aşağıda sunulmuştur:

AşıDönem, Tekrar
Keçi Ciğer Ağrısı6 aydan büyüklere yılda bir kez
Pneumoni (Pasteurella)Gebeliğin son 1-1.5 ayında, 6-12 ayda bir tekrar
Mavi Dilİlkbaharda yılda 1 kez
ÇiçekHastalık görülen bölgelerde yılda 1-2 kez (asgari 2-5 yıl)
En az 5 yıl, yılda 1 kez
Yalnız hastalık görülen sürülerde uygulanmalı
PseudotüberkülozYılda bir kez
Botulismusİlkbaharda yılda bir kez

 

Oğlaklarda Aşılama Programı

Kuzularda olduğu gibi anaç keçilerin aşılanması ve kolostrum alımı son derece önemlidir.

Oğlaklarda Zorunlu Aşı Programı
Dönem ve TekrarıAşı
1-3 hafta (2-3 hafta), 3-4 hafta sonra tekrarClostridial aşı, anaları aşılı değilse
1-2 aylık, 3-4 hafta sonra tekrarClostridial aşı, anaları aşılı ise
3 aylık (6 aylığa kadar) dişilereBrusella
3-4 aylıkKoyun ve keçi vebası, hastalığın görüldüğü yerlerde ve anaları aşılı olanlara
1 aydan büyüklereBulaşıcı agalaksi
2.5-3 aylık ( 4-5 aylığa kadar), Anaları aşılı değilse 2 haftalıktan itibarenŞap

 

Oğlaklarda çevrede bulunan hastalıklara göre ilave edilmesi gereken aşılar aşağıda sunulmuştur.

Dönem ve Tekrarı Aşı
6 aydan sonraKeçi Ciğer Ağrısı
3-3.5 aylık ( 4-5 aylığa kadar)Şap
6 haftalıktan itibarenÇiçek
6-8 haftalık dönemdeEktima
Bir aydan büyüklerePseudotüberküloz
3 aylıktan itibaren, 6 ay sonra tekrarLeptospirosis

 

Kuduz çıkan bölgelerde yapılan programla kuduz aşısı uygulanmalıdır. Bu aşılar dışında ülkemizde seyreden, fakat rutin aşı uygulanmayan paratüberküloz, enzootik abortus, campyolobacteriosis, akabane ve Q humması aşıları bazı ülkelerde uygulanmaktadır. Paratüberküloz aşısı yapıldığında keçilerde sık karşılaşılabilen tüberkülozun tanısı için kullanılan tüberkülin testinin pozitif sonuç verebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Her sürü için aşı programı dikkate alınarak mutlaka bir aşı takvimi oluşturulmalıdır.

Paylaşmak önemsemektir!


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Mastitis Nasıl Önlenir

Makalede Neler Var ?1 MASTİTİS KONUSUNDA ALINABİLECEK ÖNLEMLER1.1 Mastitis Nasıl Önlenir1.2 İneklerde Mastitisten Korunma1.2.1 a) …

shares