Kuzu Nasıl Büyütülür ve Kuzu Büyütmede Yapılacak İlk Uygulamalar

Yeni doğan kuzuyu anasının emmeye bırakmadan önce meme ucundaki ilk damlalar alınır. Daha sonra anasını emmesine izin verilir. Anasını ememiyorsa meme başını bulmasına ve emişine yardımcı olunur. Kuzulamadan sonraki ilk günlerde koyunun verdiği süte (Kolostrum) denir. mutlaka verilmelidir. Bu süt 3-5 gün süreyle salgılanır. Ağız tam bir besin maddesidir. Ayrıca içerdiği antikorlar (bağışıklık maddeleri) nedeniyle kuzular da bir süre hastalıklara karşı bir direnç oluşturur. , kuzuyu hafif ishal de yapabilir. Bağırsaklardaki pisliği temizlemek gerekir. Bu pislik kuzuların gerisinde turuncu renkte bir dışkı olarak görünür.

Kuzu Yakma

Kimi durumlarda, anası ölmüş kuzuların beslenmeleri yada ikiz doğumlarda ana kuzuları besleyemez durumda ise kuzunun başka bir koyuna alıştırılması söz konusu olabilir. Bu işe yakma denir. Yakmada bir süre güçlükle karşılaşılır. Güçlük daha çok koyundan gelir. Koyunun kuzuyu reddetmemesi kendi öz yavrusu imiş gibi kabul etmesi için başlıca şu işlemlere başvurulur:

• Kuzu ve yakılacak koyun dar bir bölmeye alınır. Bir süre sonra koyun kuzuya alışır ve emmesine izin verir.

• Koyunun sütü öksüz kuzunun başına, vücuduna ve kendi burnuna sürütür. Koyun kuzuyu kokladığında kendi yavrusu olduğunu sanır, yavruyu yadırgamaz.

• Ölü kuzunun postu öksüz kuzunun sırtına bağlanır.

• Koyunun yavrusu doğar doğmaz ölmüş ise koyunun sonu öksüz kuzuya sürülür

• Koyunun kuyruk arkası öksüz kuzuya iyice sürülür ve kokusu yavruya sindirilir.

1.Doğal (normal) büyütme

Doğal büyütme kuzuların doğumdan sütten kesime değin analarını emmeleri yanında kaliteli kaba yem ve yoğun yemle beslenerek büyütülmeleridir.

Doğal büyütmede kuzular ya sütten kesilinceye değil analarıyla birlikte ağıl ve merada bulundurulur yada sütten kesime kadar ağılda barındırılır. ancak analar merada dönünce yanlarına bırakılır.

Otlakta kuzu büyütmede, sütten kesim yaşı kuzuların gelişme durumuna ve meranın besleme kapasitesine bağlı olarak değişir. Sütten kesim yaşı yada ağırlığı yetiştirme yönüne de bağlıdır. Koyunların sütü için sağılmadığı ülkelerde yada yerlerde kuzular 3-3.5 ay süreyle analarını emerler ve 30-35 kg sütten kesim ağırlığına değin ulaşabilirler. Bu dönemde aynı zamanda meranın durumu dikkate alınarak yoğun yemde verilebilir. Koyunların sağıldığı işletmelerde ise süresi en fazla 2.5-3 ay sürer. Göçer koyunculukta kuzuların büyütülmesi sadece ana sütü ve meraya dayanır.

Kuzu Nasıl Büyütülür ve Kuzu Büyütmede Yapılacak İlk Uygulamalar

Kuzu Nasıl Büyütülür ve Kuzu Büyütmede Yapılacak İlk Uygulamalar

Kuzuların ağılda barındırılması ve mera dönüşü analarıyla birarada bulundurulması entansif koyun yetiştiriciliğinde uygulanır. Bu şekilde kuzular 3-4 haftalık iken yoğun besleme düzenine sökülür. Burada iki yöntem uygulanabilir:

Kuzular yarım gün anasız, yarım günde analarıyla birlikte barındırılır. Anaların yanında bulunacakları zaman koyunların gündüz yada gece otlatmalarına göre değişir. Yalnız kuzuların bulunduğu zamanlarda kuzulara arttırılarak yoğun yem ve temiz su verilir.

Analarının geçemeyeceği, ancak kuzuların geçebileceği bölmeler hazırlanır. Kuzuların kendi bölmelerinde yoğun yem ve temiz su bulundurulur.

Kuzuların daha hızlı yoğun yem yemeyi öğrenmeleri için birinci yöntem en iyisidir. ancak kuzuların anaların yanından ayırmak için biraz daha fazla işçiliğe gereksinme duyulur.

Erken Sütten Kesme

Erken sütten kesme, kuzular için normal sayılan emiştirme süresinden önce sütten kesilmesi yada analarının yanından ayrılması işlemidir. Bu işleme başlıca iki ana amaç için başvurulur: Birincisi, yılda birden çok kuzulatma yapan ve koyunculuğun daha çok kuzu üretimine yönelik olduğu işletmelerde koyunları sonraki koç katımına hazırlamaktır. Bu yüzden kuzular analarının yanından erken ayrılır. Koyunların kuruya çıkması sağlanır ve daha sonra uygulanacak besleme düzeniyle aşım kondisyonuna getirilir. İkincisi ise kuzuların erken sütten kesimi ile süt üretimine (pazarlanabilen süt) kısa sürede geçmektir.

Erken sütten kesimde kuzular 1-1.5 aydan fazla emiştirilmezler. Sütten kesim ağırlığı da doğum ağırlıklarının en az 3-4 katı olmalıdır. Bu ağırlık yaklaşık 12-13 kg olarak kabul edilebilir.

Sütten kesilen kuzuların yaşama gücünün yüksek olması ve sağlıklı gelişmesi için iyi nitelikli kaba yem ve yoğun yemle beslenmesi gerekir.

2.Yapay büyütme ()

Yapay büyütme, kısaca kuzuların ağız sütünü emdikten sonra analarının yanından ayırarak büyütülmesi olarak tanımlanabilir. Bu yöntemin uygulamasında temel koşul, yapay besinlerle büyütmenin ekonomik olmasıdır.

Yapay büyütme koşulları

Kuzu veriminin yüksek olduğu örneğin Britanya için öngörülen hedef 100 koyundan 300 baş kuzuyu kasaplık çağa kadar büyütme söz konusu olduğundan. yılda birden çok kuzulatmanın gerçekleştirildiği yada mevsim dışı kuzulatmanın ve kuzuların yüksek fiyatla pazarlamanın var olduğu durumlarda uygulanabilmektedir. Bu uygulamada bir iş birimine düşen kuzu sayısı arttırılarak iş verimliliği de yükseltilebilir.

Yapay büyütmeye koyun sütünün iyi değerlendirildiği işletmelerde pazarlanabilen süt miktarını arttırmak için de başvurulabilir.

Yapay büyütmede üç evre (faz) vardır:

1. Sıvı besinle besleme

2. Sıvı besin + yoğun yemle besleme (Geçiş dönemi)

3. Yoğun yemle besleme

Yapay büyütmenin ilk evresinde kuzular sıvı besinlerle beslenirler. Sıvı besin, ana sütüne besin maddeleri içeriği açısından benzer yada eşdeğer olan, ancak ana sütünden daha ucuza sağlanabilen maddelerdir. Bunlar;

1. Yapay süt,

2. İnek ve/yada keçi sütleri,

3. İnek+koyun sütü, inek + keçi sütü yada koyun + keçi Sütü karışımları olabilir.

Genel bir ilke olarak kuzuların yapay sütle büyütülmesi işlemine ağız sütünü emmelerinden sonra başlanır. Ağız sütü almaları için 1-2 günlük süre yeterlidir. Bilindiği üzere ağız sütünün en önemli özelliği bağışıklık maddelerini içermesidir. Kuzuların 1-2 günlük iken ağız sütünü emdikten sonra yapay sütle beslenmeye alınmaları kuzuların 4-5 günlük iken alınmalarından daha iyidir. Kuzu yapay süte alışmaları gün olarak yaşlandıkça zorlaşır.

Yapay sütle büyütmede, önemli konulardan biri de yapay süt verme süresidir. Bu sürenin olduğunca kısa bir süre olması istenir. Kuzulara yapay sütle beslenme süresi üzerinde yapılan süreye bakmaksızın belli bir canlı ağırlığa ulaşan kuzular sütten kesilmektedir. Burada canlı ağırlık sınırları ırklara bağlı olarak 13 kg ile 16 kg arasında değişmektedir. Kimi uygulamalarda ise yapay süt verme dönemi süre olarak ele alınmaktadır. Bu durumda kuzular 5-8 hafta arasında değişen süreyle yapay sütle beslenirler. Ancak bu süre içinde kuzular ikinci haftadan itibaren yoğun yem yemeye alıştırılırlar. Bu alıştırma ne kadar erken olursa kuzular o kadar erken yapay sütten kesilebilir. Genel bir uygulama olarak 3 hafta süreyle kuzulara içebildikleri kadar yapay süt + 3 hafta süreyle günde kuzu başına yarım litre süt ve yiyebildiğince yoğun yem verilmesi (geçiş dönemi) önerilmektedir. Yapay sütle beslemeden sonra kuzular meraya çıkarılacaksa süre 7-8 haftaya çıkarılmakta, ancak merayla birlikte yoğun yemde verilecekse süre 5 haftaya değin indirilmektedir.

Kuzu Nasıl Büyütülür ve Kuzu Büyütmede Yapılacak İlk Uygulamalar

Kuzulara verilecek yapay sütün ısısı üzerinde ayrı görüşler vardır. Kimi araştırıcılar sütün vücut ısısı sıcaklığında verilmesi gerektiğini, kimileri de soğuk olarak verilebileceğini bildirmektedirler. Ancak elde edilen bulgular ikisinin de geçerli olabileceğini göstermektedir.

Yapay sütle beslenen kuzular yoğun yeme yavaş yavaş alışırlar. Bu nedenle yapay süt aşamalı olarak azaltılır. Burada gözönüne alınacak nokta, kuzular tüm besin madde gereksinmelerini yoğun yemden karşılaşıncaya değin yapay sütü az da olsa vermeye devam edilmesi gereğidir. Yoğun yemle besleme evresinde geçiş döneminde verilen yoğun yeme devam edilir. Burada verilen yoğun yemin niteliği (kalitesi) önem kazanır.

Kuzuların yapay büyütülmesi, yapay sütün dışında diğer hayvan sütleriyle de olasıdır. Bu durumda kuzuların gelişmesini geriletmeyecek düzeyde inek ve keçi sütleri yada bu sütlerin koyun sütüyle karışımları verilebilir.

3.Kalıntı sütle büyütme

Pazar koyun sütü üretiminin kazandığı, bu açıdan erken sütten kesimin uygulandığı işletmelerde, hem erken kuzu kesiminin önlenmesi, hem de süt sağımına biran önce başlayabilmek için uygulanan bu yöntemde kuzular normal gelişmelerini tamamlayıncaya değin insanların koyundan makine yada elle alamadığı (sağamadığı) ve memede bıraktıkları sütle beslenirler. Buna kalıntı sütle büyütme denir.

Makine yada elle sağılamayan memedeki kalıntı süt, kuzuları normal olarak büyütecek düzeydedir. Yöntem başlıca iki şekilde uygulanabilir:

Tek sağım +

Kuzuların ağız sütünü 1-2 gün süreyle emmesinden sonra tek sağım + bir öğün kuzu emiştirme uygulamasına başlanır. Tek sağımdan sonra kuzular ana yanına bırakılır. Sağım sabah yapılıyorsa kuzular akşama değin analarını emerler yada anaları meradan dönünce emişlerine izin verilir, sonra ayrılır. Sağım akşam yapılacaksa. koyunlar otlak dönüşü önce sağılır, sonra kuzular ana yanına bırakılır. Kuzular sabaha değin analarıyla birlikte kalabilirler. Ancak, koyunlar meraya çıkarılırken ayrılır. İkiz doğuran melez kültür ırklarında yada yerli ırklarda bu yöntem uygulanır.

Çift sağım + emiştirme

Bu yöntemde de kuzuların 1-2 gün süreyle ağız sütü emmelerine izin verilir. Daha sonra koyunlar sabah ve akşam sağılırlar. Sağımı takiben kalıntı sütü emmek üzere kuzular analarının yanına 20-30 dakika süreyle bırakılır. Bol sütlü ve genellikle tek doğum yapan koyunlarda bu şekil uygulanabilir.

Paylaşmak önemsemektir!


Yazar: HB_Editör