Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz

Makalede Neler Var ?

KOYUNLARDAN GELİRİMİZİ NASIL ARTIRIRIZ ?

Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz Koyunlarda verimliliği ve geliri artırmanın iki ana yolu vardır. Birincisi; modern üretim tekniklerini uygulamaktır. İkincisi ise, koyun yetiştiricilerinin örgütlenmesidir. Bu broşürde, ağırlıklı olarak modern üretim teknikleri üzerinde durulacaktır. Ancak, üreticilerin örgütlenmesi ve tarım politikaları da teknik konular kadar önemlidir.

MODERN KOYUN ÜRETİM TEKNİKLERİ

1. Koyunların Beslenmesini Daha İyi Duruma Getirerek Kuzu ve Süt Verimini Artırabiliriz

Bu amaçla farklı dönemlerde ek yemle yapılır. Ek yemlemenin yapıldığı dönemler aşağıda anlatılmaktadır.

Koç Katım Zamanında Ek Yemleme Koç katımından iki hafta önce başlanır. Koç katımında da devam edilir. Bir miktar elden yemleme ile;

  • Kuzu verimi, ikizlik artar
  • Kısır koyun azalır
  • Koç katım zamanı kısalır. Böylece, kuzulama kısa zamanda gerçekleşir.

Gebeliğin Son Döneminde Ek Yemleme Gebeliğin son 1.5 ayı içinde yapılan yemleme ile;

  • Kuzular iri doğar
  • Meme daha sütlü olur
  • Ana koyun güçlü kalır
  • Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz

Kuzulamadan Sonraki İlk Aylar İçinde Ek Yemleme Kuzulamadan sonraki ilk aylarda elden yemleme ile;

  • Koyunlar daha fazla süt verirler
  • Sütlü anaları emen kuzular daha hızlı gelişir
  • Koyunlar daha uzun süre sağılır
  • Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz

2. Uygun ve Besi Yöntemi İle Daha İri Kuzu Elde Etme

Daha iri kuzu elde etmek için Batı Anadolu’da en uygun kuzu büyütme ve besi yöntemi şu olabilir;

a. Kuzular, 3-4 haftalık olunca karma yeme başlatılır. Bunun için kuzular analarından ayrılarak özel bir bölmeye alınır. Yarım gün (gece ya da gündüz) burada kalırlar. Günün diğer yarısında analarını emerler.

b. Kuzular, 6 haftalık olunca analarından ayrılır. Tabanı kuru, hava akımı olmayan bölmede yiyebildikleri kadar karma yemle beslenir. Sınırlama yapılmaz.

Kuzular, bu beslemede 40-60 gün süreyle işletme için uygun ağırlığa (25-35 kg) erişinceye değin kalırlar.

Karma yem, esas olarak kırılmış tahıldan oluşabilir.

3. Yılda Tek Yerine Bazı İşletmelerde Sekizer Aylık Aralıklarla Doğum Yaptırarak Daha Fazla Kuzu Verimi Elde Edebiliriz

Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz

Sekizer aylık kuzulatma şöyle gerçekleşebilir;

  • Her işletme için uygun koç katım dönemleri saptanır. Örneğin Nisan koç katım ayı olarak planlanırsa Eylül’de kuzulama gerçekleşir. Kuzulamadan üç ay sonra koyunlar tekrar koça verilir. Bu Aralık ayına rastlar. Aralık ayında koça gelenler Mayısta kuzular ve bunlar Ağustosta koça verilerek işlem devam eder.
  • Doğumdan sonra 1.5-2 ay süreyle kuzular analarını emerler.
  • Son 3 ayda ise koyunlar, tekrar aşım durumuna getirmek için yemlenir.

Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz Ancak, bu yöntemin uygulanması her zaman ekonomik olmayabilir.

4. İyi Özelliklere Sahip Koç ve Koyunlar Damızlık Seçilerek Kuzu ve Süt Verimini Artırabiliriz

Damızlık Koçların Seçiminde Nelere Dikkat Etmeliyiz?

  • Vücut sağlam, gözler canlı ve baş yapısı güçlü olmalı
  • İyi gelişmiş ve aşım isteği yüksek koçlar seçilmeli
  • Koçların hayaları iyi gelişmiş ve eşit büyüklükte olmalı
  • Canlı ağırlığı yüksek koçlar katımda kullanılmalı
  • Koç olacak erkek kuzular ikiz doğmuş olmalı
  • Koç olacak erkek kuzular sütlü analardan doğmuş olmalı

Damızlık Koyunların Seçiminde Nelere Dikkat Etmeliyiz?

  • Vücut sağlam, gözler canlı ve baş yapısı güçlü olmalı
  • Meme hacimli ve bezel meme yapısında olmalı (bezel meme sütle dolu iken iri, sağımdan sonra pörsümüş bir hal alır).
  • Meme başları iyi gelişmiş ve yana doğru olmalı.
  • Yavru atan ve arka arkaya kısır kalan koyunlar sürüden ayıklanmalı
  • İkiz doğmuş koyunlar, damızlıkta alı konmalı
  • Günlük süt verimi yüksek koyunlar damızlık olarak seçilmeli

5. Tahirova, Sönmez ve Menemen Gibi Koyun Tiplerinin Koçlarını Kullanarak Koyunların Kuzu ve Süt Verimini Artırabiliriz

E.Ü. Ziraat Fakültesi tarafından Tahirova, Sönmez, Acıpayam ve gibi sütçü damızlıklar, gibi etçi damızlıklar geliştirilmiştir.

Koyun yetiştiricisi, sütü artırmayı amaçlıyorsa; kendi koyunlarından en iyilerini seçmeli ve bunları sütçü tiplerin koçlarıyla çiftleştirmelidir. Elde edecekleri melez (kırma) dişi kuzular, sütçü sürünün temeli olacaktır. Erkek kuzular besi kuzusu olarak değerlendirilebilir, istenirse en iyi gelişeninin damızlık olarak kullanılmasında bir sakınca yoktur.

Koyun yetiştiricisi, besi kuzusu elde etmeyi amaçlıyorsa; kendi koyunlarından en iyilerini seçmeli ve bunları etçi tiplerin koçlarıyla çiftleştirilmelidir. Burada iki seçenek vardır;

  1. Elde edilen dişi ve erkek kuzuların hepsi besiye alınır. Bu işlem, her yıl tekrarlanır. Bu durumda dışarıdan her yıl damızlık etçi koç bulmak zorunluluğu vardır.
  2. Ya da önce etçi melez (kırma) bir sürü geliştirilir. Bunun için etçi koçlardan doğma melez (kırma) dişi kuzular damızlık olarak elde edilir. Erkek kuzuların da en iyileri saklanır.

6. Sütçü ya da Etçi Melez (Kırma) Koyunların Sağlığını Özenle Korumalıyız

Melez (kırma) koyunlar, yerli koyunlarımıza göre asalaklara ve hastalıklara karşı daha duyarlıdırlar. Bu nedenle;

  • Asalaklardan (kene, bit, kelebek, mide-bağırsak kıl kurtları, bağırsak şeritleri, , kanlı ishal gibi) gelecek doğrudan ve dolaylı hastalıklara karşı etki bir ilaçlama yapılmalı,
  • Çelerme, , şap, hastalığı gibi bakteri ve virüs kökenli hastalıklara karşı dönemsel koruyucu aşılar mutlaka yapılmalı

KOYUNCULUKTA TEKNİK ve EKONOMİK ÖRGÜTLENME

Koyunların Verimini Nasıl Arttırabiliriz Teknik ve ekonomik örgütlenme için şunlar yapılmalıdır;

  • Koyun yetiştiricileri, sığır yetiştiricileri gibi Yetiştiricileri Birlikleri kurmalıdır. Ancak, yetiştirici birlikleriyle ilgili yasal mevzuat tamamlanıncaya kadar dernek altında da örgütlenebilirler.
  • Yetiştiriciler, Ziraat Odası ve Tarım İlçe Müdürlüğü ve üniversite ile teknik işbirliği yapmalıdır.

Bu işbirliği kapsamında koyunlarını numaralamalı ve çok basit dahi olsa kayıt sistemine geçmelidirler. Bu yolla bazı yetiştiriciler, damızlık satan işletmeler durumuna gelebilirler.

  • Mer’alardan denetimli bir şekilde yararlanmaları için devlet yasal düzenlemeleri hızla tamamlamalıdır.
  • Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı denetiminde ve üniversite bilgi desteğiyle koyun ıslahı organizasyonları kurulmalıdır. Burada Ziraat Odaları mutlaka destek vermelidir.
  • Yem, ilaç gibi girdileri ucuza sağlayacak ya da üretecek, koyun sütü, kuzu ya da kurbanlıkları değer fiyata pazarlayacak tarımsal amaçlı kooperatifler kurulmalı ya da kurulmuş olanlar bu doğrultuda çalışmalıdır.

Paylaşmak önemsemektir!


Yazar: HB_Editör