Tavuklarda Gumboro Hastalığı

İNFEKSİYÖZ BURSAL HASTALIK (GUMBORO)

Civciv ve piliçlerin akut seyirli, çok bulaşıcı bir hastalığı olup, sulu ishal ve Bursa Fabricius (BF)’un büyümesi ile karakterizedir. Hindiler duyarlı olmasına karşın klinik semptomlar çok az görülür. Mortalite, genellikle %5-30 arasındadır, ancak very virülent IBD virüsü enfeksiyonunda %60’a ulaşır.

İmmunosupresyon yani bağışıklık sistemi baskılanması hastalıkta en önemli problemdir. Erken yaşta IBD geçiren hayvanlar ciddi ve uzun süreli bir immunosupresyona uğrarlar. Hayvanlar antikor üretemedikleri için bir çok hastalığa karşı açık durumdadır.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı Etkeni:

Infectious bursal disease virus Avibirnavirus genus içinde Birnaviridae familyasına ait bir RNA virüstür. Etkeni bir Birnavirus türüdür. IBD virüsünün antijenik yönden farklı iki serotipi vardır. Serotip I ve Serotip II. Tavuklar için patojenik olanlar Serotip I’de yer alırlar. Serotip II tavuklar için patojen değildir. Serotip I içindeki suşlara standart suşlar denilir. Ayrıca bunlardan başka ABD’de variant suşlar mevcuttur. Türkiye’de Gumboro virusu very (çok) virulent bir virustur.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı Oluşumu ve seyir:

Enfeksiyondan, daha ziyade, genç hayvanlar (2-15 haftalık) etkilenir ve özellikle , hastalık daha çok 3-6 haftalık hayvanlarda görülür. Virüs horizontal yolla bulaşır. Ayrıca kontamine yiyecekler, altlık ve ekipman da önemli kontaminasyon kaynağıdır. Hastalığın inkübasyon periyodu 3-4 gündür. Ölümler genellikle 2. günde başlar ve 7. günde durur. Hastalığın şiddeti, hayvanın yaşı, virusun virulansı ve hayvanlardaki antikor seviyesine göre değişir. Bursa fabrisius tahribatı nedeniyle bağışıklık sistemi çalışamaz.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı Klinik bulguları:

Akut formda tüylerde kabarma, depresyon, düşkünlük, halsizlik ve yerden kalkamama; yem tüketiminde azalma, beyaz sulu dışkı ve ateş gözlenir. Morbidite oranı oldukça yüksektir ve %80 – %100’e kadar ulaşır. Mortalite oranı, söz konusu virusun patojenitesi ve çevresel koşullara bağlı olarak oldukça değişkendir, %10 – %70e kadar yükselebilir ve ortalama 3-7 gün süren yüksek mortalite kayıpları gözlenir.

Subklinik formda ise yüksek mortalite gözlenmez, ancak kalıcı immunsupresyondan dolayı gelişme geriliği bağlı olarak düşük canlı ağırlık ve yüksek FCR bağlı performans kayıpları oluşur.

  • Gomboro’nun klasik semptomları ateş,kendi kuyruklarını gagalama,ishal ve bursa fabrisius’da büyüme ve ödemdir.Sulu ishal nedeniyle hayvanın arkası kirlidir.Vucut tüyleri karışık bir haldedir.BF normalden iki kat büyümüştür.BF ile beraber thymüs ve dalakta etkilenir. 7’inci günden sonra iyileşenler yavaş yavaş eski halini alır.
  • Hastalığın seyrinde BF’de şu gelişmeler yaşanır.Önce beyazımsı bursa büyür, sonra kanlanmaya başlar,daha sonra sarı jelatin bir yapı kaplar ve bir müddet sonra renksiz beyaz bir görünüş alarak atrofiye olur.2 haftalık civcivlerde görülen subklinik gumboro,atrofiye bursa ile karakterizedir.
  • Otopside ki diğer bulgular ise ;ölenlerin göğüs kasları koyu renktedir, bacak ve göğüs kaslarında kanamalar vardır. Ön midede kanamalar görülür. Barsaklar mukoz bir içerikle doludur. Karaciğer soluk renktedir. Kesin teşhis laboratuvar testleriyle yapılır.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı Fotoğrafları:

Tavuklarda Gumboro Hastalığı

Resim 1: IBD’li bir civciv.

Resim 2: Enfeksiyonun erken döneminde bursayı örten sarı jelatin yapı.

Resim 3: Normal ve abnormal bursalar.

Resim 4: Gumboroda vucutta Kanamlar, böbrekler ve B.fabrisiusta büyümeler.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı Otopsi bulguları:

Hastalıktan etkilenen civcivlerin bacak ve göğüs kaslarındaki peteşiyel kanamalar önemli bulgulardandır. Akut formda otopside pektoral kaslarda, butta ve çoğunlukla bezli mide mukazasında kanamalar gözlenir. Bezli midedeki kanamalar genellikle taşlık sınırındadır. Hastalıkla ilgili en belirgin lezyonlar bursa fabriciustadır. Bursa fabriciusun etrafı jelatinöz sarı bir eksudat ile çevrilidir. Bursa fabricius genellikle büyümüş ve hemorajik olduğu gözlenir. Bağırsaklar dolgun olup sulu mukus bir içerik ile doludur. Subakut formda ise genellikle bariz bir bulguya rastlanmaz. IBDV’nin etkili olduğu durumlarda bursa fabricius ve timusta aşırı derecede küçülme gözlenir.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı Marazi madde şeçimi ve gönderme şekli:

Hasta ve ölü kanatlılar bütün halinde en kısa sürede laboratuvara ulaştırılmalıdır. Teşhiste Bursa fabricius kullanılır. 2-8 haftalık tavuklarda alınan kan serumu serolojik teşhiste yararlanılır.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı bağışıklık:

• Maternal antikorların miktarının bilinmesi aktif bağıklık için şarttır. Maternal antikorlar Agar jel presipitasyon testi (AGPT), Virüs nötralizasyon (VN) ve ELİSA ile ölçülmektedir. Ancak en hassas test VN testidir. ELİSA testi pratik ve rutin kullanılabilirliğine karşın sonuçları korunma için kesin gösterge olamaz. Çünkü yüksek titreleri bazen korumadığı gibi, antikor varlığını yok gösterdiği durumlarda da hayvanlar hastalığa karşı dirençli olabilmektedir. ELİSA testi serotip 1 ve 2 ye karşı oluşan antikorları ayırt edemez.

• Aktif bağışıklık için canlı ve inaktif aşılar kullanılır. Pratikte kullanılan aşı suşları patojenitelerine göre 3 kısma ayrılmaktadır;

• Mild (hafif) suşlar,İntermediate(orta şiddetli)suşlar,Hot (şiddetli) suşlar.

Bugün canlı aşılamada intermediate suşlar tercih edilmektedir. İnaktif aşılardan bursal kökenli olanlar embriyo ve doku kültürü kökenlilere göre daha uzun süreli ve homojen bir bağışıklık oluştururlar.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı Koruma ve kontrol:

Etkili dezenfeksiyon, biyogüvenlik önlemlerinin yanı sıra infeksiyonun yoğun olarak görüldüğü yerlerde maternal antikor titre takibine göre aşılamalar yapılması ve ölülerin imhası tavsiye edilir.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı aşılamalarında başarısızlık nedenleri:

*Damızlık sürülerde antikor titresinin bireysel olarak büyük farklılıklargöstermesi (variasyonu).

*Farklı kümeslerdeki sürüler arasındaki titre varyasyonu nedeniyle civcivlerin antikor titreleri arasındaki değişkenlik.

*Aşılama zamanının doğru ayarlanamaması.

*İntermediate aşıyla aşılamaya rağmen sahada çok güçlü patojen etkenin varlığı halinde aşı virusunda daha önce etkiyip maternal antikorları kırarak hastalanmaya yol açması.

Tavuklarda Gumboro Hastalığı Dezenfeksiyonu:

Formaldehit, iyodofor, kuarterner amonyum bileşikleri, klorlu bileşenler oldukça etkilidir.

Paylaşmak önemsemektir!


Yazar: HB_Editör