Tavuk Irkları ve Özellikleri Hakkında Bilgi

Tavuk Irkları ve Özellikleri

Dünyada yaklaşık 600 bin hayvan türünden on bin kadarı kuşlar sınıfına aittir. Kuşlar sınıfına ait birçok tür evcilleştirilmiş olup tavuklar, dünyada sayıca en fazla olan evcil hayvanlar grubunu teşkil eder.

Bugün dünyada renk, şekil, büyüklük, verim yönü ve diğer bazı özellikler bakımından farklılaşmış 200’ün üzerinde tavuk ırkı tanımlanmıştır. Tavuk ırkları üzerindeki ilk çalışmalar ve yeni ırkların geliştirilmesindeki ilk amaçlar dış görünüm olmuştur. Sonraki amaçlar daha ziyade verimlilik olarak gerçekleşmiştir.

Bugün tavuklar iki ana grupta incelenirler:

 Standart saf ırklar
 Hibritler

Bugüne kadar çok sayıda tavuk ırkı veya varyetesi geliştirilmiş olmakla beraber; bunların çoğu günümüzde önemi yitirerek kaybolmuş ya da az sayıda kalmıştır. Modern tavukçuluğun ilk başlangıç yıllarında daha çok saf ırklar kullanılıyor ve ıslah çalışmalarıyla bu ırkların verimleri artırılmaya çalışılıyordu. Zamanla aynı amaçla ırklar arası melezlemeler yapılmaya başlanmıştır.

Standart Saf Irk Tavuklar

Ekonomik tavuk yetiştiriciliğinin ilk yıllarında materyal olmuştur. Tavuk ıslahında da bu ırkların melezlenmeleri amaçlanmıştır. Zamanla ırklar arasında yapılan melezlemeler, verim artışında etken olmuştur.

Standart saf ırklar ticari yetiştiricilikte, yerlerini hibritlere bırakmış olmakla birlikte, az da olsa damızlık ve ıslah işletmeleri tarafından hibrit elde etme, hastalıklara dayanıklı hatlar geliştirme, biyo ürünler elde etme veya diğer amaçlarla kullanılmak üzere muhafaza edilmektedir. Genellikle çoğaltılıp yetiştiricilere dağıtılır.

Verim Yönlerine Göre Tavuk Irkları

Verim yönlerine göre tavuklar dört grupta ele alınabilir;

 Yumurta ırkları
 Et ırkları
 Et-Yumurta veya Yumurta-Et kombine ırkları
 Süs ırkları

Akdeniz ırklarının yumurtacı, İngiliz ve Asya ırklarının etçi, Amerikan ırklarının da kombine verim yönlü olduğu söylenebilir.

Verim yönlerine göre yapılan bu sınıflandırmanın esasını, yetiştiricilikte et ve yumurta gibi verim yönlerinin ekonomik bakımdan öncelik sırası oluşturur. Örneğin Leghorn, yumurta üretimi amacıyla yetiştirilir, yumurta üretim dönemi sonunda tüm yetiştirme sistemlerinde olduğu gibi et olarak değerlendirilir.

Et- yumurta veya yumurta-et kombine ırklarda kârlılık bu iki verimi kombine etmelerinden ileri gelir. Bunların yumurta verimleri yumurtacı ırklardan, et verimleri de etçi ırklardan düşüktür. Özellikle küçük işletmelerde tercih edilmektedirler. Yerli ırklarda bazı istisnalar olmakla birlikte, genel bir esas olarak Akdeniz ırklarının yumurtacı, İngiliz ve Asya ırklarının etçi, Amerikan ırklarının da kombine verim yönlü olduğu söylenebilir.

Tavuk Irkları ve Özellikleri Hakkında Bilgi

Tavuk Irkları ve Özellikleri Hakkında Bilgi

Etçi Tavuk Irkları

Etçi ırklar: Brahma, Cochin, Cornish, Dorking, Langshan’dır. Etçi ırkların genel özelikleri şunlardır:

 Brahma;

Ana vatanı Çin’dir. 1850-1890 yılları arasında Amerika’da geliştirilmiştir. İri yapılı güzel görünümlü tavuklardır. Beden tüyleri karışık renkli olup incik ve ayaklarında da telek vardır. Dişilerde gurk olma oranı yüksektir. Bezelye ibiklidir. İbik ve sakalları küçüktür. Ergin çağda erkekler 5.0-5.5, dişiler 4.0-4.5 kg.dır. Yumurta kabuğu rengi kahverengidir.

 Cochin Tavuğu;

Ana vatanı Çin’dir. Amerika’da geliştirilmiştir. İncik ve ayaklar teleklerle kaplıdır. Gurk olma oranı yüksektir. Balta ibiklidir. Yumurta kabuğu rengi kahverengidir.

 Cornish Tavuğu;

İngiltere’de geliştirilmiş beş renk varyetesi olan bir ırktır. Kaslı geniş bir vücudu vardır. Hareketli ve saldırgandır. Sürüde gurk olma oranı yüksektir. Fertilite (doğurma yeteneği) zayıftır.. Bezelye ibiklidir. Karkasta beyaz et miktarı fazladır. Ergin çağda erkekler 4.5-5.0, dişiler 3.5 kg kadardır. Yumurta kabuğu rengi kahverengidir.

 Dorking Tavuğu;

İtalya kökenli olup İngiltere’de geliştirilmiş bir ırktır. Kısa bacaklı ve dikdörtgen vücutludur. Balta ve gül ibikli olup beş renk varyetesi vardır. İbik büyüktür ve ayaklarında beşer parmak bulunur. Ergin çağda erkekler 3.5-4.0 dişiler 2.5-3.0 kg kadardır. Yumurta kabuğu rengi beyazdır.

 Langshan Tavuğu;

Çin’de geliştirilmiş bir Asya ırkıdır. Yüksek bacaklı ve dar vücutludur. Siyah ve beyaz iki renk varyetesi var. Ayak ve bacakları üzerinde telekler vardır. Gurk olma oranı oldukça yüksektir. Ergin çağda erkekler 4.5 dişiler 3.5 kg kadardır. Yumurta kabuğu rengi kahverengidir.

Et-Yumurta Irkları

Et-yumurta veya yumurta-et kombine ırklarda kârlılık, bu iki verimi kombine etmelerinden ileri gelir. Bunların yumurta verimleri yumurtacı ırklardan, et verimleri de etçi ırklardan düşüktür.

Kombine verimli ırklar iki çeşittir:

 New Hampshire
 Plymouth Rock

 New Hampshire Tavuğu;

Amerika’da geliştirilmiş bir ırktır. Irk Rhode Island Red’lerin hızlı büyüme erken tüylenme, erken gelişme ve yaşama gücü özellikleri yönünden seleksiyonuyla elde edilmiştir. Balta ibiklidir. Tüylerinin koyu kestane kırmızısı olması ırkın broyler olarak kullanılmasını engellemiştir. Yine de birçok modern etçi ırkın elde
edilmesinde kullanılmıştır. Ergin çağda erkekler 3.5, dişiler 3.0 kg dır. Yumurta kabuğu rengi kahverengidir.

 Plymouth Rock Tavuğu;

Amerika’da geliştirilen beyaz cüce dahil on renkli varyetesi olan bir ırktır. Balta veya gül ibiklidir. Beyaz varyetesinin dişileri broyler üretiminde ana hattı olarak kullanılmaktadır. Ergin çağda erkekler 4.5, dişiler 3.5 kg dır. Yumurta kabuğu rengi kahverengidir.

Süs Tavuk Irkları

Süs tavukları adından da anlaşılacağı gibi görünüşü, ötüşü, güzelliği için beslenir süs tavuklarının içinde bazı ırklar geçmişte yumurta ve et yönlü olarak kullanılsa bile bugün için bir sergi hayvanı olarak yerlerini almışlardır. Süs tavukları diye adlandırdığımız bu tavukları vücut yapısına göre üç grupta toplayabiliriz.

 Ağır ırklar (Brahma, Dev Cochin, Orpinton)
 Orta ağır ırklar (Fizan, Lakenvelders, Hamburg)
 Hafif ırklar (Cüce Cochin, Zibrit, Çabo)

Elde Edildikleri Bölgelere Göre Irklar

En yaygın sınıflandırma coğrafik yörelere veya elde edildikleri bölgelere göre olanıdır. Bu şekilde ırklar dört ana grupta incelenirler;

 Amerikan ırkları: New Hampshire, Rhode Island Red, Plymouth Rock
 Asya ırklar: Brahma, Cochin, Langshan.
 İngiliz ırkları: Cornish, Orpington, Sussex
 Akdeniz ırkları: Leghorn, Minorca, Endülüs

Hibritlerin Elde Edilmesinde Kullanılan Irklar

Hibrit üretiminin başlangıç noktası birbirleriyle melezlendiklerinde dölleri yüksek performans gösteren özel gruplara sahip olmaktır. Bu amaçla geliştirilen gruplara “hat” ya da “saf hat”lar denilir. Daha sonra bunların ikili, üçlü veya dörtlü melezlerinden uygun olanlar ya büyük ebeveyn, ebeveyn ya da doğrudan ebeveyn ve üretim hayvanı elde etmekte kullanılırlar. Melez hayvanın değerli olması hem verim seviyesinin yüksekliğinden hem de
elde edilmesinin yoğun bilgi ve emek gerektirmesindendir.

Yumurtacı hibritlerin hem ana hem de baba hatları Leghorn’dur. Etçi hibritler ise en çok Cornish’lerden türetilmekte olup bir miktar Beyaz Leghorn kanı taşımaktadırlar.

Hibrit Tavuk Irkları

Hayvancılıkta hibrit üretimi ilk kez 1942 yılında Henry Wallace tarafından tavuklar üzerinde uygulanmıştır. Genetik yapı bakımından birbirinden farklı olan ebeveyn hatların çiftleştirilmeleri ile elde edilen yüksek verimli, bir örnekliği fazla ve yaşama gücü yüksek olan döllere hibrit denir.

Hibrit üretimi amacıyla akrabalı yetiştirilmiş hatların elde ediliş masrafları yüksek olmakta ve bu hatlarda zamanla görülen dölsüzlük ve yaşama gücünde düşme nedeniyle bazen sürünün önemli bir kısmı elden çıkabilmektedir.

Yumurtacı Hibrit Tavuklar

Bugün ticari yumurta üretiminde standart saf ırkların yerini alan ticari yumurtacı Hibritler kullanılmaktadır. Bu amaçla yumurta üretiminde en çok kullanılan hayvanlar beyaz leghorn melezlerinden oluşan hibritler olup bunlar, hafif tip gruba giren yumurtacılardır. Ergin canlı ağırlık 1,4-1,8 kg’dır ve beyaz kabuklu yumurta yumurtlarlar.

Orta ağır tip yumurtacılar, kahverengi kabuklu yumurta yumurtlarlar. Bu amaçla New Hampshire, Plymouth Rock, Rhode Island Red ırklarının melezlerinden elde edilen hibritlerdir ve ergin canlı ağırlıkları 1,7-2 kg’dır.

Beyaz Yumurtacı Irklar

Beyaz yumurta veren beyaz renkli tavuklar sinirli ve hırçındır. Bakımları dikkatli yapılmalıdır. Vücutları hafif, yem tüketimi azdır. Yumurta verimi biraz fazladır ama ortalama yumurta ağırlığı daha azdır.

Beyaz yumurtacıların yapılan araştırmalarda kahverengi yumurtacılara nazaran daha yüksek sayıda yumurta verdikleri; kahverengi yumurtacıların da yumurta ağırlıklarının beyazlara oranla daha ağır oldukları saptanmıştır.

Kahverengi Yumurtacı Irklar

Kahverengi yumurta veren kahverengi tavuklar sakin huyludur. Ağırlıkları fazladır. Yem tüketimleri fazladır. Ama verim dönemi sonunda satışta ağırlık farkı bu masrafını karşılar. Yumurta verimi beyazlardan yüzde 3-4 daha azdır. Yumurta ağırlığı ise ortalama 2 gr daha fazladır.

Kahverengi yumurtacılar beyaz yumurtacılara oranla daha fazla yem yerler, büyüme ve verim döneminde daha fazla yem tüketirler ve daha yüksek canlı ağırlık gösterirler.

Yumurtacı Tavuk Seçerken Dikkat Edilecek Hususlar

Yumurtacı seçerken iyi yumurtlayan tavukların özelliklerini bilmek sağlıklı seçim yapmayı kolaylaştırır. Yumurtlayan bir tavukta ibik büyüktür ve parlak kırmızı renklidir, elle tutulduğunda sıcaktır. Vent ( Kloaka-Anüs ) geniş, canlı, yumuşak ve nemlidir. Yumurta kemikleri dediğimiz pubis ( leğen ) kemiklerinin arası en az iki parmak genişliğindedir.

Derileri yumuşak ve esnektir. Yumurtlayan tavuklarda deri rengi, yumurtlama düzeyine paralel olarak açılır. İyi yumurtlamayan tavuklarda tüylerin dökülmesi ve yenilenmesi uzun sürer. Yüksek verimlilerde tüylerin dökülmesi sonbaharda olurken düşük verimlilerde ilkbaharda başlar.

 

 

Paylaşmak önemsemektir!


Yazar: HB_Editör