Pazartesi , Mayıs 21 2018
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / Kanatlı Yetiştiriciliği / Tavuk Yetiştiriciliği / Serbest Dolaşımlı Sistemde Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği
Serbest Dolaşımlı Sistemde Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği

Serbest Dolaşımlı Sistemde Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği

Serbest Dolaşımlı Sistemde Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği (Free Range) Nasıl Yapılır ?

Serbest dolaşımlı yetiştirme sistemi, katkı maddeleri içermeyen doğal ürünlere talebin artmasıyla, hayvanların kümes dışında özgür bir şekilde gezinmelerinin sağlanması amacıyla geliştirilen alternatif bir sistemdir. Bu yetiştirme sistemi tavukların kafes ya da tamamen kapalı kümes ortamından uzaklaştırarak, yerde barındırılması ve açık alanda otlatılması esasına dayanmaktadır. Barınak, altlıklı yer sistemi ya da tünek tipte kapalı sabit barınak ile gezinti alanı olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Gezinti alanı toprak ve ya kumla kaplı gezinti alanı ya da yeşillendirilmiş çayır mera alanı olabilir.

Bu sistemde hayvanlara sağlanan yetiştirme standartları ile refah noktasında şu avantajlar sağlanmaktadır:

• Tavuklar genellikle, küçük gruplar halinde barındırılırlar ve bitki örtüsü ile kaplı olan meraya çıkışları serbesttir. Sabit barınaklarda kanatlılara yem, su ve tüneme imkanı sağlanırken, otlakta da gezme ve hava ve gün ışığından faydalanma imkanı sağlanmaktadır. Böylece, hayvanlara doğal davranışlarını sergileme fırsatı sağlanmış olur.

• Kapalı barınakta barındırma yoğunluğu azaltılarak, hayvanların daha rahat etmesi sağlanmaktadır.

• Yavaş büyüyen genotiplerin kullanılmasıyla hızlı büyüme ile ilişkili görülen sağlık problemler daha az görülmekte ve böylece hayvanları refah seviyeleri geliştirilmektedir.

Serbest Dolaşımlı Sistemde Uygun Genotip Kullanımı

Organik yetiştiricilikte olduğu gibi, serbest yetiştiricilik sisteminde de yavaş büyüyen genotipler kullanılmalıdır. Ayrıca, hayvanların daha hareketli olması sağlanarak, deri yangıları, topallık, femur başı nekrozu gibi bacak problemlerinin görülmesi önlenmektedir.

Bu yetiştirme sistemde, özel genotip kullanma zorunluluğu olmamasına rağmen, kullanılacak genotiplerin yetiştirme pratiklerine adapte olabilecek genotipler olması önemli bir husustur. Genellikle Light Sussex, Dorking gibi geleneksel ağır saf ırklar kullanılabildiği gibi, Cobb ya da Ross gibi hibrit genotipler de kullanılabilmektedir. Genotip seçiminde sağlam bacak yapısına sahip olan hatların kullanımı önemli bir husustur. Çünkü doğal yemleme ve yeterli hareketin sağlanabilmesi için hızlı büyüme gösteren ve bacak problemlerine hassasiyet gösteren hatların kullanımı bu sistem için uygun değildir. Bu yüzden, ISA 657 ve Shaver Redbro hatları geliştirilmiş olup, günümüzde kullanılan hızlı gelişen hatlara göre daha yavaş gelişmektedirler.

Serbest Dolaşımlı Sistemde Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği

Serbest Dolaşımlı Sistemde Barınma ve Barındırma Yoğunluğu

Barındırma yoğunluğu m2’de 7 hayvanı geçmeyecek şekilde düzenlenmelidir. Barındırma yoğunluğu (kapalı alanda) en fazla 12 tavuk/m2 olmalı ve dışarıda tavuk başına en az 1 m2 alan ayrılmalıdır. Hayvanların açık alana erişimleri için hayvan büyüklüğü dikkate alınarak giriş-çıkış delikleri olmalıdır. Bu delikler barınağın her 100 m2’si için toplam 4 m uzunluktan az olmayacak şekilde inşa edilmelidir. Serbest yetiştirme sisteminde, hayvanlara hayatlarının en az yarısında açık alana erişme imkanı tanınmasıyla, hayvanlara yem arama, toz banyosu, eşelenme gibi doğal davranışların sergileme fırsatını vermektedir. Bununla beraber, gün içerisinde hayvanların içeri girip çıkışları kapalı alandaki kalabalığı azaltma noktasında avantaj sağlamaktadır. Kapalı alanda ise maksimum barındırma yoğunluğu 27,5 kg/m2 olacak şekilde düzenlenmelidir.

Bu sistemde, gübrenin kümes içinde olmasını sağlayacak şekilde zeminin üçte birinin , odun talaşı, kum ya da otlarla kaplı olmalıdır. Kapalı alanda hayvan başına kullanılabilir alan miktarının artması, hayvanların kümes içerisinde daha rahat etmesine olanak vermekte, ayrıca kalabalıktan kaynaklı sıcaklık artışı, nem artışı ve amonyak konsantrasyonunun artışı gibi problemlerin azaltılmasına katkı sağlamaktadır.

Free range üretim sisteminde bir kümes için izin verilen broiler kapasitesi 500 adettir. Yumurtacı tavuklar için ise barındırma yoğunluğu 375 tavuk/hektar olarak önerilmektedir.

Serbest Dolaşımlı Sistemde Aydınlatma

Serbest yetiştirme sisteminde doğal gün ışığının sağlanması hayvan davranışlarının sergilenmesi için önemlidir. Bu sistemde uygulanacak aydınlatma pratiği organik sistemdeki aydınlatma kuralları ile aynıdır.

Serbest Dolaşımlı Sistemde

Kanatlı yetiştiriciliğinde yem giderlerinin tüm giderlerin %70’ini oluşturduğundan, beslemenin ekonomik ve hayvanın besin madde içeriklerini eksiksiz sağlayacak şekilde sağlanması önemli bir konudur. Serbest yetiştirme sisteminde, açık alanın otlak olması şart olmamakla beraber, hayvanların severek tüketebilecekleri yeşil otlarla kaplı olması önerilmektedir. Ancak bu alanın organik yetiştiricilikte olduğu gibi, belirli bir süre boş bırakılması zorunluluğu yoktur. Hem barınak içinde hem de açık alanda hayvanlara taze yem ve temiz su ad libitum düzeyde sağlanmalıdır. Hayvanlara taze yem ile temiz su hem kümes içinde hem de dışarıda sınırsız miktarda sağlanmalıdır.

Bu sistemde, otlatma alanının yönetimi önemli bir yetiştirme pratiğidir. Otlatma alanının en iyi şekilde yönetilmesiyle, hayvanların her zaman taze ve yeşil yem tüketiminin sağlanması, hayvanların sağlığı ve refahı açısından oldukça önemli bir konudur. Bu açıdan, otlatma alanının rotasyonu uygulanabilecek en iyi uygulamadır. Tavukların otlatıldığı alanın rotasyona tabi tutularak besin madde içeriği bakımından zengin otların yetiştirildiği ve hayvansal atıkların gübre olarak değerlendirildiği bir otlatma düzeni planlanmalıdır. İdeal bir otlatma alanı için, bir diğer yöntem ise otlatma alanının dört parçaya bölünerek rotasyona tabi tutulmasıdır. Bu şekilde, tavuklar genellikle otlakta dönüşümlü olarak barındırılmakta, bir otlakta yeterince ot kalmadığında diğerine geçilmektedir.

Serbest Dolaşımlı Sistemde Sağlık Koruma ve Tedavi

Organik yetiştirme sisteminden farklı olarak, serbest yetiştirme sisteminde yumurtacı tavuklarda kannibalizmin önlenmesi için gaga kesimi uygulanabilmektedir. Ancak, büyüme arttırıcı hormon ve kullanımı yasak olmakla beraber, zorunlu durumlarda veteriner hekim tarafından önerilen ilaçlar kayıt altına alınarak kontrollü şekilde kullanılabilmektedir.

Konvansiyonel sistemle karşılaştırıldığında, serbest yetiştirme sisteminde kesim yaşına daha uzun sürede ulaşması hayvanların refah durumunu iyileştirmektir. Kesim öncesinde (yaklaşık 55 günlük yaşta) piliçlerin daha aktif olduğu, topallık ve ayak taban yangılarının daha az oranda görüldüğü, yürüme kabiliyetlerinin daha iyi durumda olduğu tespit edilmiştir.

Yetiştirilen her parti arasındaki süre boyunca barınak ve otlatma alanı sağlık nedeniyle boş bırakılmalıdır. Bu süre içerisinde binalar ve tesisat temizlenmeli ve uygun şekilde dezenfekte edilmelidir. Ayrıca, üretim dönemleri arasında barınak, açık gezinme alanları ve kümes ekipmanları sönmemiş kireç, sodyum hipoklorit, kostik soda, sodyum karbonat gibi maddeler kullanılarak dezenfekte edilerek, kümes bir süre boş bırakılmalıdır. Otlatma alanlarının belirli aralıklarla boş bırakılarak, otların yenilenmesi sağlanmalı ve olası hastalıkların yayılması ve paraziter enfeksiyonların hayvanlara geçişi önlenmelidir.

Kanatlıların otlatma alanına çıktıklarında kurt, köpek, yabani kuş gibi yırtıcılardan korunmaları için gereken önlemler alınmalıdır. Açık havada gezindikleri otlama alanlarında paraziter ya da bakteriyel hastalıkların ortaya çıkışını yada dağılmasını önlemek amacıyla gerekli tedbirler alınmalıdır.

Serbest Dolaşımlı Sistemde Nakil ve Kesim

Hayvanların nakil işleminin stressiz koşullarda ve mümkün olan en kısa zaman içerisinde gerçekleştirilmelidir. Yükleme ve boşaltma işlemlerinin de en az strese neden olacak şekilde ve herhangi bir elektrik aygıtı kullanılmadan ya da sakinleştirici ilaç verilmeden yapılmalıdır. Bu sistemde etlik piliçlerin en erken kesim yaşı 56 gündür.

Serbest Dolaşımlı Sistemde Çevresel Zenginleştirme

Serbest yetiştirme sisteminde hayvanlar daha fazla hareket edebilecekleri imkanlar sağlanmalıdır. Bu amaçla kümes içerisinde tünek, saman balyaları gibi materyaller kullanılarak çevresel zenginleştirme uygulanabilir. Açık alanda ise çalı ve ağaçlar kullanılarak hem gölgelik alanlar oluşturulur, hem de hayvanların doğal aktivitelerini yerine getirmesi sağlanmış olur. Kümes içerisinde m2’de maksimum 25 hayvan olacak şekilde yapılan düzenlemede, tavuk başına 15 cm tünek alanı sağlanmalıdır.

Sonuç

Son yıllarda hayvan refahı ve güvenli gıda üretimi yönünde ortaya çıkan endişelerin artması sonucu, ilgili kuruluş ve tüketicilerin yeni arayışlara yönelmiştir. Bunun sonucunda, hem etlik piliç yetiştiriciliği hem de yumurta tavukçuluğunda konvansiyonel sistemlere alternatif olarak organik ve serbest dolaşımlı sistemler geliştirilmiştir. Hayvan refahının korunması ile ilgili yasal düzenlemelerin giderek ciddi bir boyut kazanması bu yetiştirme sistemlerinin ilerleyen zamanlarda daha fazla gündemde olacağı ve bu şekilde yapılan üretimin artış göstereceği tahmin edilmektedir. Bu nedenle, alternatif sistemde yetiştirme pratikleri ve refah standartları üzerinde durulması gereken önemli konulardır.

Kanatlılarda Serbest Yetiştirme Sisteminin Avantajları

Kanatlılarda Serbest Yetiştirme Sisteminin Dezavantajları


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Tavukların Enfeksiyöz Anemisi Hastalığı

Tavukların Enfeksiyöz Anemisi Hastalığı

Makalede Neler Var ?1 TAVUKLARIN İNFEKSİYÖZ ANEMİSİ (Chicken Anemia Agent -CAA)1.1 Tavukların Enfeksiyöz Anemisi Hastalığı …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.