Pazartesi , Şubat 19 2018
Anasayfa / HAYVANCILIK / Hayvan Besleme / Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi
Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Makalede Neler Var ?

HAYVANCILIKTA EKŞİLTİLMİŞ YEM SİLO YEMİ ( SİLAJ )

Hayvansal Üretimde Kullanılan Kaynakları

Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi Günlük yaşamda bir dizi yem kaynağından yararlanılır. Bunlar bitkisel, hayvansal ve mineral kaynaklı olabilirler. Ne var ki hayvancılıkta ve hele geviş getirenlerin (sığır, koyun, keçi, manda vb) yemlenmesinde kullanılan yemlerin %90’ını aşan kısmı bitkisel kaynaklıdır. Bitkisel kaynaklı yemlerin çoğunu da kaba yem diye tanımlarız. Bu yemlerin besin madde içerikleri, kesif yemlere (tahıllar, küspeler, hayvansal kaynaklı yemler, endüstri tarafından hazırlanan her tür karma yemler vb’lerine) kıyasla daha düşüktür. Kaba yemler aşağıdaki şekilde gruplandırılmıştır.

Kaba Yemler Nelerdir Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

a. Suca zengin kaba yemler Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

a.1. Her tür yeşil yemler

a.1.1. Doğal ve yapay mer’a yemleri

a.1.2. Doğal ve yapay çayır yemleri

a.1.3. İnsan emeği ve para sarfı ile yetiştirilen yeşil yemler

a.1.3.1. Tek başına yetiştirilen yeşil yemler (, fiğ, korunga, mısır hasılı vb)

a.1.3.2. Karışım halinde yetiştirilen yeşil yemler (fiğ + yulaf, fiğ + arpa vb)

a.2. Her tür fabrikasyon ve konservasyon yan ürünleri (pancar- ve bira posası vb)

a.3. Kök- ve yumru yemler (şeker- ve hayvan pancarı, havuç, patates vb)

a.4. Her tür meyve ve sebzeler (kavun, karpuz, elma, domates vb)

a.5. Ekşiltilmiş yemler (silo yemleri)

b. Kuru kaba yemler Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

b.1. Her tür kuruotlar (çayır kuruotu, yonca kuruotu vb)

b.2. Harman kalıntıları (sap, saman, kavuz, kes vb)

Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Bizi burada asıl ilgilendiren kaba yem grubu ekşiltilmiş yemleri yani, silo yemleridir. Silo yemi adı altında günlük yaşamımızda üretimi yapılan, yani ekimi, dikimi, sulanması, gübrelenmesi ve hasatı yapılan bir yem ya da bitki ya da tohum yoktur. Böyle bir ad; suca zengin, dayanma (saklanma) yeteneği düşük ve hatta yok olan her tür kaba yemlerin silo kabı adı verilen kaplarda, havasız ortamda, belli bir süre, süt asiti bakterileri fermentasyonuna tabi tutulmaları sonucu elde edilir ve elde edildikleri başlangıç yeminin adının sonuna SİLO YEMİ eklenerek isimlendirilirler. Örneğin mısır silo yemi, çayır silo yemi, bira posası silo yemi, şekerpancarı yaprağı silo yemi vb lerinde olduğu gibi.

Silo Yeminden Sağlanabilecek Yararlar Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Silo yemi, hem süt hem besi sığırcılığında geniş kullanım alanına sahiptir. Silo yemlerinin kullanımı ile üreticilerin ve ülkenin sağlayabileceği yararları şöyle sıralayabiliriz.

  • Suca zengin yeşil yemlerin kurutularak saklanmasına, hava ve bazı koşullar yüzünden olanak yoktur. Ancak, bu yemlerden silo yemi yapılırsa uzun süre (yıllarca) saklanabilirler.
  • Yemlerin saklanmaları ( silo kaplarında bekletim süreleri ) sırasında besin madde kayıpları en alt sınırda tutulur.
  • Suca zengin yemlerin bulunmadığı yer ve zamanlarda, özellikle kış dönemi ya da yokluk, kuraklık yıllarında hayvanların suca zengin yem gereksinimleri karşılanır.
  • Silo yemleri, sadece kış dönemi ya da bu tür yemlerin yokluk zamanları içinde değil, olanak var ise, yıl boyu yemlemede kullanılabilir.
  • İnsan emeğinin pahalı olduğu yer ve zamanlarda , mevcut insan gücünden, emeğinden silolama çalışmaları ile en etkili şekilde yararlanılabilir.
  • Suca zengin yemlerin, silo kaplarında saklanmalarında, yemlemede kullanılacakları zamana dek tazelik ve yumuşaklıklarını korurlar. Elde edilen yemin tad ve kokusunun güzelliği nedeniyle hayvanlar uzun süre bıkkınlık duymadan yerler.
  • Silo edilmeden önce başlangıç yemi içine karışmış olan yabani bitkilerin, taze halde yemlendiklerinde neden olacakları zararlar, silo yemi haline getirildikten sonra ortadan kalkar. Bu tür bitkilerin tohumları, silo asitleri etkisi ile çimlenme yeteneklerini kaybederler. Büylece, hayvan gübresi yolu ile bunların başka tarlalara dağılımı da önlenir (örneğin, küsküt tohumunda olduğu gibi).

Suca zengin yemler Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

  • Suca zengin yemlerin silo yemi haline getirilmesi ile ambar, depo, samanlık ve silo kabından daha fazla yararlanılır. Örneğin her m3 hacimde 180 – 200 kg kadar saman saklanabildiği halde, aynı hacimde 500 – 1100 kg a dek yem koruma altına alınabilir ve yokluk zamanlarında kullanılabilir.
  • Silo edilecek yeşil yemlerin gelişme süreleri 3.0 – 3.5 ay gibi kısadır. Haliyle aynı tarladan aynı yılda daha fazla tür ya da çeşitte bitkiler de yetiştirlebilir. Bir diğer tanım ile tarladan daha fazla yararlanılabilir.
  • Silo yemi kullanımı ile hayvansal üretim yılboyuna dağıtılabilir. Bu da hayvansal ürün fiyatlarında önemli bir istikrarın kurulmasında bize yardımcı olur.
  • Ayrıca, azalan ve zayıflayan çayır-mer’a alanlarımızın aşırı otlatılmaları, belli bir dönem silo yemleri ile barınakta yemleme yapılarak engellenmiş olur. Böylece, gelişen çayır-meraların kendini yenilemesi ve korunması da sağlanmış olur.
  • Silo yemi kullanımı ile hayvanların özellikle A vitamini gereksinimleri güven altına alınabilir.
  • işi zor değildir ve yüksek bilgi düzeyine de gereksinim duymaz. İlla da Ziraat Mühendisi ya da Veteriner Hekim olmaya gerek yoktur. 5 – 10 günlük bir teorik ve pratik kurslarla, üreticilerimize silo yemi yapabilme becerisi mükemmelen kazandırılabilir.
  • Silo yemlerinin maliyetleri diğer kaba yemlere son derece ucuzdur.
  • Ülke ekonomisi için asıl önemli olan yararı ise, yemlemede silo yemi kullanımı ile hayvanların, insan yiyeceklerine ortak edilmeleri büyük ölçüde azaltılabilir ve hatta engellenebilir.

Silo Yemini Diğer Yemlerden Ayıran En Belirgin Özellik

Silo yemini diğer her tür yemden ayıran en belirgin özellik; silo yeminin silo asitleri olarak tanımladığımız süt asiti, propiyonik asit ve tereyağı asit ile bunlar yanısıra bir miktar da CO2, NH3 vb gazlar ile maya vb maddeler içermesidir. Bu tür maddeler, silo yemi dışında diğer bir yemin doğal ( yemlemede kullanıldığı hal ) halinde asla bulunmaz.

Silaj Yapımı Sırasında Yapılması Gereken İşler

Herhangi bir suca zengin yemden silo yemi yapımı için yapılmasına gereken işler sırası ile aşağıdaki gibidir.

Silajın Uygun Hasat Zamanı :

Silo edilecek yem, besin maddeleri içeriği ve birim alandan en yüksek verimin elde edildiği bir döneminde hasat edilir. Endüstriyel üretim yan ürünlerinden (örneğin; bira posası, pancar posası, bezelye koservasyon yan ürünler vb) silo yemi yapılacak ise, bu yemlerin taze olmasına özen gösterilir.

Silajı Parçalama :

Parçalama işlemi her yem için mutlak şart değildir. Örneğin şekerpancarı yaprağı, lahana yaprakları, pancar posası, bira posası vb lerinin mutlak parçalanması gerekmez. Zira bunlardan bazıları (örneğin posalar, bezelye konservasyon yan ürünleri vb) zaten parçalanmış durumdadır. Buna karşılık mısır, ayçiçeği, yerelması yeşil kısımları, sorgum gibi iri (büyük) yem bitkilerinin parçalanmaları ise mutlak şarttır. Parçalama işi, hasat sırası ya da başlangıç yeminin silo kabına dolumu sırası yapılabilir. Parçaların büyüklüğünün genelde 4-15 mm arası olması uygundur.

Silajın Silo Kabına Dolumu :

Hasat edilen ve parçalanarak küçültülen yem, vakit geçirilmeden 5 er 10 ar cm kalınlıklı tabakalar halinde silo edileceği kaba doldurulur. Dolum sırası her yem tabakasının son derece mükemmel bir şekilde sıkıştırılır yapılır. Yani, silo kabının dolumu ve sıkıştırılması işlemleri ortaklaşa olarak birbiri ile içiçe yapılır. Dolum işi; silo kabı tam dolana dek ve toplam silo kabı hacminin % 10-20 si kadar fazla yığınlama olana dek devam eder. Dolum işinin uzun sürmesi istenmez. Ülkemiz koşullarında herhangi bir silo kabının dolumu, hava koşullarına bağlı olarak en çok 2 – 3 günde tamamlanmalıdır. O nedenle; işletme yem varlığı, hasat hızı, çalışma tekniği ve sür’ati vb etkiler göz önünde tutularak gereksinim duyulacak silo kabı büyüklüğü ve sayısı hesaplanır.

( Çiğneme ) :

Silo kabına tabakalar halinde yem doldurulurken aynı zamanda sıkıştırtma işlemi de yapılır. Bu amaçla insan gücü ile çiğneme, paletli veya lastik tekerlekli traktör gücünden yararlanılabilinir. Sıkıştırmada ne denli özenli davranılır ise, silolamada başarı oranı o denli yüksek olur.

Silaja Katkı Maddesinin Eklenmesi :

Kimi yeşil yem veya endüstri yan ürünlerinin silolanması sırasında, silolamada başarı oranını artırmak için başlangıç yemine kimi katkı maddeleri eklenebilir. Böyle bir işlem; ya yemin hasatı sırası ya silo kabına doldurulması sırası ya da başlangıç yeminin parçalanması sırasında yapılabilir. Bu amaçla, çalışma koşullarına göre, süzgeçli kovaya, hasat makinasına ya da parçalama düzenine monte edilebilecek katkı maddesi ekleme araç-gereçleri gerek duyulur.

Silaj Nasıl Örtülür (Kapatma) :

Siloya toplam silo kabı hacminin %10-20 fazlasına kadar dolumu yapılır. Silo kabının örtülmesinde; genelde, 0.2 mm den daha kalın olan plastik örtü malzemesi kullanılır. O nedenle yemin derlitoplu yığınlanması şarttır. Hava ile temasta olan tüm yem yığını üzeri, plastik örtü ile kaplanır. Gergin bir halde serilen plastik örtünün etekleri, çeşitli şekillerde baskı altına alınır ve tüm yem yığını hava girişi olmayan bir paket haline getirilir.

Baskı Altına Alma :

Bundan kastedilen; yem yığının, kullanılacağı zamana dek üzerine serilen plastik örtüsünün zarar görmesinin engellenmesidir. Bu amaçla toprak, beton kapak, yem yığını üzerine heybe gibi bindirilmiş ipli araba lastikleri gibi baskı malzemesinden yararlanılabilir. Burada; plastik örtü üzerine, baskı malzemesi konulmadan önce, bir sap-saman tabakasının serilmesi veya sap-saman balyalarının bindirilmesi ya da bir diğer herhangi bir ucuz örtü malzemesinin kullanımı önerilir. Böylece; zamanla, plastik örtünün güneş, rüzgar, gece-gündüz sıcaklık farkı vb hava koşulları ile zarar görüp yırtılması, kırıntılaşması engellenmeye çalışılır. Aksi halde yemin saklanması sırası, yırtılan, kırıntılaşan plastik örtü kısımlarından yem yığını içerisine hava girer. Sonuçta da hem yem miktarında hem de yem niteliğinde önemli kayıplar ortaya çıkar.

Saklama Süresince Denetim :

İyi bir örtme sonucu baskı altına alınan yem yığını, kullanılacağı güne dek arada bir de olsa gözetim ve denetim altında tutulur. Bu gözetim ve denetimlerde var ise, yırtılan, kırıntılaşan plastik örtü kısımlarının hemen tamiri yoluna gidilir. Yağmur, kar, dolu, atık su, taşkın suyu, gübre şerbeti vb sıvı akıntıların yem yığını içine girmesi, sızması olasılıkları engellenmelidir.

Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Hangi Yemlerden Silaj Yapılabilir ?

Suca zengin yemlerin hemen tamamından silo yemi yapılabilir. Ne var ki kullanılan başlangıç yeminin özelliklerine göre alınması gereken önlemlerde kimi farklılıklar vardır. O nedenle silo edilebilme yetenekleri açısından yemlerde aşağıdaki gibi bir gruplandırma yapılmıştır.

Kolay silo edilebilen yemler,  Orta güç silo edilebilen yemler,  Güç silo edilebilen yemler

Mısır hasılı, Çayır otu, körpe

Şeker ve hayvan pancarı yaprağı. Üçgül + çayır karışımları Üçgül türleri

Ayçiçeği hasılı, Mısır hasılı, çok körpe Çavdar,

Lahana yaprakları, Patates, ham Kolza,

Pancar posası, Bezelye kons. yan ürünleri, Yonca

Patates (haşlanmış), Fiğ

Sorgum

Silolamada Kullanılabilecek Silo Kapları Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Suca zengin yemlerin uzun süre saklanabilmeleri amacı ile birçok silo kabının kullanıldığına şahit oluruz. O nedenle, en güvenli silo kabının hangisi olduğu konusunda, tek bir öneride bulunma olanağı yoktur. Zira; her silo kabının hem fermentasyon hem işletme ekonomik açısından olumlu ya da olumsuz yanları vardır. Nitekim, en basit yapılı silo kaplarında uygulanacak titiz bir silolama çalışması ile pekiyi nitelikli silo yemi elde etme şansı olabildiği gibi, titiz çalışılmaması halinde de en mükemmel sayılabilecek silo kabı kullanılsa bile, işe yaramaz nitelikte silo yemi elde edilebildiği asla unutulmamalıdır.

Hangi kabın kullanılacağına en doğru cavabı üreticinin kendisi verebilir. Silo kabı çeşitleri aşağıda gruplandırılmıştır.

Silo Kapları Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

a. Dayanma ve kullanım sürelerine göre silo kapları

a.1. Süreli silolar

a.2. Geçici silolar

b. Şekillerine göre silo kapları Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

b.1. Silindirik silolar

b.2. Köşeli silolar

b.3. Üç yanı kapalı, bir yanı açık silolar ( yüzeysel silolar )

b.4. İki yanı kapalı, iki yanı açık silolar ( yüzeysel silolar )

c. Yapı tarzlarına göre silo kapları Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

c.1. Düşey silolar

c.1.1. Kule tipi silindirik silolar, Toprak altı silindirik silolar, Toprak üstü silindirik silolar, Bir kısmı toprak altı, bir kısmı toprak üstünde silindirik silolar,

c.1.2. Çukur (kuyu) silolar

c.2. Hendek silolar

c.2.1. Toprak üstü hendek silolar

c.2.2. Toprak altı hendek silolar

d. Yapı malzemelerine göre silo kapları Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

d.1. Yığın silolar

d.2. Çit silolar

d.3. Saman balya siloları

d.4. Prese balya silolar

d.5. Ahşap (tahta) silolar

d.6. Kagir (tuğla, taş, briket, betonarme) silolar

e. Çelik, pleksiglas vb modern silolar

Silo Kabında Aranan Özellikler Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Hangi tip, tür, şekil ya da malzemeden yapılmış olursa olsun, silo yeminin saklanmasında kullanılacak olan silo kaplarında;

  1. yapı materyalinin, yem suyunu emmemesi
  2. yem suyundan ve silo asitlerinden etkilenmemesi
  3. yeme istenmeyen koku, tad ve aroma vermemesi
  4. dış yapı elemanlarının içeriye hava ya da su sızdırmaması
  5. iç yüzeyinin pürüzsüz olması
  6. tabanının, duvarlarının ve temelinin, taşıdığı yemlerin basıncına karşı dayanıklı olması
  7. temini kolay ve ucuz bir malzemeden yapılmış olması giibi özelliklerin aranması gerekir.

Silo Kabının Yapılacağı Yerin Seçimi Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Silo kapları uzun yıllar işletmenin hizmetinde olacağından yapımı öncesi yapılacağı yerin seçiminde de titiz davranılması gerekir. Üretici, uygun göreceği ve işletmesinin genel görünümünü bozmayacak bir yere silo kabını yapabilir. Bu sırada da aşağıdaki önerilere kulak vermesi önerilebilir.

  • Her şeyden önce doldurma ve boşaltma dışında gereksiz yere ölü sahalar bulunmamalıdır. Mümkün olduğunca hayvan barınaklarına yakın bir yerde olmalıdır. Burada silonun yılda bir kezde doldurulacağı ve fakat ahır beslemesi gün sayısı kadar günde yemlemede kullanılacağı ve hatta her gün bir kaç parti halinde ahıra yemin taşınacağı unutulmamalıdır.
  • Süt; yabancı kokulara karşı son derece duyarlı bir hayvansal ürün olduğundan silo kapları doğrudan doğruya ahır içine bağlantılı olsun istenmez.

 

  • Silo kapları, işletme hayvancılığının ileride alacağı gelişmeye ayak uydurabilecek bir yerde olsun istenir. Silo yemine artan talebin karşılanabilmesi için etrafında yeni silo kaplarının yapımı için yeterli sahanın bulunması tercih edilir.
  • Yemlerin kolaylıkla doldurulup boşaltılabilmesi için, silo kapları etrafında taşıma araçları trafiği alanının bulunmasında yarar vardır.
  • Temellerin korunması ve içeriye olası hava ya da su sızmalarının engellenebilmesi bakımından silo kapları şerbet çukuru ve gübreliklere uzak olmalıdır.
  • Silo suyunun akıp-gitmesinde kolaylık sağlamak için doğal eğimli ve verimsiz alanlar kullanılmalıdır.

Hayvan Başına Verilecek Silaj Miktarı (G, kg / gün )

Hayvan başına verilecek silo yemi miktarı genelde rasyonda öngörülen miktardır. Ne var ki silo yemi, kimi işletmelerde hayvanların serbestçe tüketmelerine izin verilebilen bir yemdir. Yem silodan boşaltılarak hayvanlara verilmemektedir. Aksine, hayvan silo kabına gelerek serbestçe yiyebilmektedir. Bu uygulamada yemleme işçiliği ve zamanından önemli kazançlar sağlanabilir. Böyle bir uygulama, özellikle yüzeysel silolarda yapılabilir.

Buna rağmen üretici, günde hayvan başına verilebilecek silo yemi miktarını merak eder. Verilecek silo yemi miktarının belirlenmesinde hayvanın türü, durumu gibi konular önemlidir. Hayvan başına günde kaç kilogram silo yemi verileceği aşağıda gösterilmiştir.

Hayvan türü                                                  kg / gün

Et- ve süt sığırları                                           15 – 30

Boğa                                                              15 – 20

Dana (tosun ve düve)                                     7 -10

Öküz                                                              15 – 20

Besi sığırı (besi başlangıcında)                       15 – 20

Besi sığırı (besi sonuna doğru)                       20 – 30

Koyun (anaç)                                                   3 – 4

Koç (damızlıkta kullanılmayan dönemde)       5 – 6

Keçi (anaç)                                                       0.5 -1

At (işte)                                                           10 – 12

Silo Yeminin Hayvan Beslemede Kullanımı Silo Yemi-SİLAJ Hakkında Bilgi

Silo yemi, öncelikle süt ve besi sığırcılığında oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir. Hele günlük süt verimi 10-12 kg. dolayında olan hayvanlarda hayvanların günlük yaşam ve süt verimi için gereksinim duydukları besin maddelerinin tamamının sadece silo yemi üzerinden karşılanması olasıdır. Bu konuda hele nitelikli silo yemi kullanımı durumunda önemli bir sorun ile karşılaşılmaz.

Benzeri bir olanak, sığır besisi için de söz konusudur. Nitekim, sadece nitelikli silo yemi kullanımı ile besi sığırlarında günde yaşam dahil 650-750 g. canlı ağırlık kazancı için gereksinim duyulan besin maddelerinin tamamının sağlanması olasıdır. Bu haliyle geviş getiren hayvanların yemlenmesinde silo yemlerinin ne kadar önemli oldukları ortaya çıkar.

 

Paylaşmak önemsemektir!


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Yem Katkı Maddeleri Nelerdir

Yem Katkı Maddeleri Nelerdir

Makalede Neler Var ?1 YEM KATKI MADDELERİNİN TEMİNİ1.1 Yem Katkı Maddeleri Nelerdir, Sınıflandırılması ve Özellikleri1.1.1 Yem …

shares