Kaba Yemler Nasıl Depolanır

KABA YEMLERİN DEPOLANMASI

Kaba Yemler Nasıl Depolanır Hayvanları yılın 12 ayında merada otlatmak veya otları biçip getirerek ahırda, gezinme avlusunda hayvanlara yedirmek mümkün olmadığı için yemlerin depolanmasına başvurulur.

ve Özellikleri

Hayvanları yılın 12 ayında merada otlatmak veya otları biçip getirerek ahırda, gezinme avlusunda hayvanlara yedirmek mümkün değildir. Bölgelere göre süresi değişmekle beraber genellikle kış aylarında ot üretimi yapılamaz. Kış mevsimde yedirmek üzere üretimin bol olduğu mevsimlerde otlar biçilerek çeşitli şekillerde balyalanarak depolanır.

Kaba yem depolarına taze biçilmiş çayır otları, tek ve çok yıllık ot üretimi için ekilmiş ot hasılları genellikle açık havada kurutularak balyalanır ve depolanır. Kurutulan bu otlarda kuru madde oranı % 85’in altına düşmemelidir. Kurutulan otlarda su oranı % 15’ten fazla olursa otta bozulmalar ve çürümeler meydana gelir. Bu durumda da otlar, hayvanlara verilmemelidir.

Kuru otlar, tarlada biçilip kurutulduktan sonra balyalanarak kaba yem depolarında depolanır. Yazları yağışlı olan ve otların kurutulmasının elverişli olmadığı ülkelerde otlar daha kapsamlı, havalandırmalı ve ızgaralı depolarda depolanır. Bazı bölgelerde de suni kurutma yapılır.

Kaba yemler değişik formlar şeklinde üretilerek saklanır. Otların silolanarak saklanması veya bazı fabrika artığı yem maddelerinin (şeker pancarı posası vb.) peletlenek torbalı veya torbasız olarak depolarda saklanması gibi.

Kaba yem depoları;

 Samanlıklar,
 Silolar,
 Ot hangarları ve
 Sundurmalardır.

 Samanlıklar:

Otlar biçildikten sonra güneşte kurutulur. Kuruyan otlar olduğu yerde veya samanlık yanında batözle saman haline getirilir. Ayrıca tahıllar biçildikten sonra sapları batözle saman haline getirilir ve samanlıkta depolanır. Samanlıklar, işletmenin büyüklüğüne göre inşa edilir. Kışların uzun geçtiği yıllarda dışarıdan saman alımı da yapılır.

 Silolar:

Otların yeşil olarak saklanması amacıyla yapılan ot depolarıdır. Bu depolarda yeşil otlar saklanmadan önce bazı işlemler yapılır. Bu sayede otlar ekşitilerek saklanır. Ekşitme sayesinde otlar bozulmadan uzun süre saklanabilir. Sadece otlar değil mısır gibi bitkiler de saplarıyla birlikte biçildikten sonra silolarda ekşitilerek saklanabilir. Silolar da işletmenin büyüklüğüne göre inşa edilir. Genellikle toprak kazılarak bir çukur açılır. Çukurun duvarları taşla örülür ve sıvanır. Çukurun tabanı da betonla kaplanır ve ortasından bir tahliye kanalı açılır.

 Ot hangarları:

Biçilen otlar kurutulur ve balyalanarak ot hangarlarında saklanır. Ot hangarları kapalı alanlardır. Kapısı oldukça büyük yapılır. Yüksekliği işletmeye ve hangarın büyüklüğüne göre değişmekle beraber 4-5 m kadardır.

 Sundurmalar:

Sundurmalar da otların balyalı olarak saklandığı ot depolarıdır. Hangarlardan farkı, sundurmaların sadece üstünün kapalı olmasıdır. Diğer dört tarafı açık olarak yapılır. Yüksekliği hangarlardan daha fazla olur. Hangarlara göre avantajı, duvarlarının olmamasından dolayı sundurmaların doldurulmasının ve boşaltılmasının daha kolay olmasıdır. Sundurmaların hangarlara göre dezavantajı ise kışın yağışlardan dolayı otların ıslanarak bozulmasıdır.

Kaba Yemler Nasıl Depolanır

Deponun Büyüklüğü

Kaba yem depolarının büyüklüğü işletmedeki hayvanların sayısına, günlük yem tüketimine, beslenme süresinin uzunluğuna ve yemin depolanış şekline göre değişir.

Depoların büyüklüğü, aşağıdaki tabloda yer alan yemlerin balyalı, yığın halinde veya kesilmiş olarak hacim değerlerine göre hesaplanır.

Yemlerin Depolanış Şekli Yemler HACİM İHTİYACI (m3 / ton)
En Az En Çok
Yığın Olarak Yonca 13.50 15.00
Baklagil olmayan otlar 13.50 18.00
Saman 20.10 30.00
Balyalı Olarak Yonca 6.00 9.90
Baklagil olmayan otlar 7.50 9.90
Saman 12.00 15.00
Kesilmiş Olarak Yonca 8.55 10.80
Baklagil olmayan otlar 9.00 12.00
Saman 7.50 10.50

Tablo 1.1: Kaba yemlerin depolanış şekline göre hacim ağırlıkları

Tabloya göre örnek olarak yığın şeklinde depolanan 13.5 m3 yonca otunun ağırlığı 1 ton olur. Deponun büyüklüğü hesaplanırken bu değerlerin göz önünde bulundurulması gerekir.

Deponun büyüklüğü hesaplanırken eni 7-10 m, boyu 15-20 m ve yüksekliği 4-6 m olmalıdır. Bu değerler değişiklik gösterebilir.

Deponun Yönü

Deponun yönü hayvan barınaklarına doğru olmalıdır. Yani yem deposunun kapısı hayvan barınağına dönük olmalı ki işçilik açısından kolaylık olsun. Hayvan barınaklarının kuzey tarafları kapalı olur ve yem depoları veya ot hangarları barınakların kuzey cephesine yapılır ve kapısı da barınağa bakacak şekilde olur.

Deponun Kapı ve Pencereleri

Depo kapısının oldukça büyük olmasında fayda vardır. Çünkü ürünleri taşıyan araçların kolaylıkla depoya girip çıkması gerekir. Pencerelerin fazla olmaması, mevcut pencerelerin de havalandırmaya müsait yapıda ve yukarı doğru açılabilir olması gerekir.

Deponun Zemini

Deponun zemini, depolanan ürünlerin uzun süre kalmasını sağlamalı ve ürün kaybına neden olmamalıdır. Zemin, yerden nem çekmemeli ve düz olmalıdır. Ürünün en son kısımları depodan alınırken üründen kalan parçaların da kolaylıkla depodan dışarı çıkarılması gerekir. Böylece deponun temizliğinin de kolaylıkla yapılabilmesi sağlanır.

Depo tabanı sıkıştırılmış toprak, taş ve tuğla döşeme veya beton olabilir. Toprak taban en ucuz olan yapıdır. Beton tabanın ilk maliyeti fazla olsa da ileriki yıllarda kullanımı ve temizlik kolaylığı açısından ilk maliyetini kurtarmaktadır. Özellikle mekanik soğutucularla soğutulan depolarda tabanın beton olması istenir.

Deponun Nemi ve Sıcaklığı

Depoların nemi, depolanan ürüne göre çok az değişiklik gösterir. Depolanan otun sıcaklığının ve neminin fazla olmaması gerekir. Aynı zamanda depo neminin ve sıcaklığının da fazla olmamasına dikkat edilmelidir. Otun veya deponun sıcaklığının fazla olması ve aynı zamanda nem oranının da fazla olması durumunda üründe kızışma ve küflenme meydana gelir. Bu durumda ürün kullanılmaz hale gelir.

Geviş getiren hayvanların (sığır, koyun, keçi, manda vb.) yemlenmelerinde çeşitli çayır otları, baklagil ve buğdaygil kuru otları kullanılır. Kuru otlar kaba yem grubu yemlerdir. Su içeriği %14’ten daha azdır. Bu nedenle otluk, ambar, hangar vb. yerlerde depolanmalarında zorlukla karşılaşılmaz.

Yem ne kadar kuru olursa olsun, mutlaka bir miktar su içerir. Bunun düzeyi daha önce söylendiği gibi % 14’e kadardır. Yani, 100 kg yemin 14 kg’ına kadar kuru otta su bulunur.

Yemde suyun yanında mikroorganizmalar için bol miktarda şeker, protein, yağ, vitamin ve mineral madde de bulunur. Aynı şekilde kuru ot depolarında belli bir çevre sıcaklığı da vardır. Deponun sıcaklığı 5–10oC den fazla olmamalıdır. Bu durumda kuru ot ortamında su + besin maddesi + sıcaklık olduğuna göre ortam mikropların, küflerin, mantarların çoğalmasına müsaittir. Bu nedenle kuru ot iyi depolanmaz ise besin maddeleri büyük ölçüde kayba uğrar, otların değeri azalır. Böyle kuru otların ise yem olarak kullanılmaktan çok altlık olarak değerlendirilmesi önerilir.

Şekilleri

Kaba yemler ya tarladan biçilip kurutulduğu gibi açık olarak ya da tarlada balyalandıktan sonra depolanır.

Tarladan veya çayırlardan biçilerek kurutulan otlar daha sonra balya makinesi ile belli büyüklüklerde balyalanarak depoya getirilir. Balyaların büyüklüğü ve şekli bölgeden bölgeye değişir.

Önemli olan balyaların depolanış şeklidir. Otların balyalı olarak depolanması depolamada kolaylık sağlar. Ayrıca otların balyalanması ile mekanik kayıplar da daha az olur.

Otların, tarlada biçilip kurutulduktan sonra balyalanmadan açık olarak depolara doldurulması işlemidir. Bu durumda otlarda daha fazla mekanik kayıplar (kuru otların kırılıp dökülmesi) meydana gelir. Fakat balyalama imkânının olmadığı yerlerde otlar, açık olarak depolanmaktadır.

Açık olarak otların depolanması, deponun daha az ot alması demektir. Balyalı kuru otun 100–110 kg’ı 1 m3 hacim kaplarken açık olarak depolanan kuru otun 60-70 kg’ı 1 m3 hacim kaplar. Bu şekilde otların balyalanması ile daha çok ot daha az yer kaplar.

Depo Çevresinde Gerekli Önlemlerin Alınması

Deponun çevresinde her türlü önlemin alınması gerekir. Depo çevresinde;

  • Yangın,
  • Hırsızlık,
  • Kemirgenler ve
  • Diğer hayvanlara karşı önlemler alınmalıdır. Depo ve yem güvenliği açısından bu önlemler mutlaka alınmalıdır.

 Yangın:

Depolanan ürünler genellikle kuru olduğundan en ufak bir kıvılcım bile bir yıllık emeğin kül olmasına sebep olabilir. Emeklerin heba olmasının yanında hayvanlar için birinci derecede önemli olan yem maddelerinin yangın sebebi ile yok olması, ikinci bir yem alımını gerektirir. Bu da yeni bir masraf demektir. Bu nedenle yangın için önlem almak birinci derecede önemlidir. Yangına önlem olarak depoya herkesin girmesi önlenmelidir. Depoda sigara veya başka yanıcı maddeler kullanılmamalıdır. Depo çevresine “ATEŞLE YAKLAŞMA” vb. tabelalar konulmalıdır.

 Hırsızlık:

Hırsızlık için depo sık sık kontrol edilmelidir. Depo kapıları kullanılmadığı zamanlarda kilitli tutulmalıdır.

 Kemirgenler:

Kemirgen hayvanlar depolara en fazla zarar veren hayvanlardır. Özellikle fare, tavşan gibi hayvanlar zemini zayıf olan depolarda oldukça etkilidir. Bu hayvanlar için tuzaklar kurulmalıdır. Zehirli maddelerle mücadeleden kaçınılmalıdır. Çünkü zehirli maddelerin yeme karışması ihtimali vardır. Bu da işletmedeki hayvanlara zarar verebilir.

 Diğer hayvanlar:

Önlem alınmadığı taktirde kedi, köpek, inek, koyun ve diğer hayvanların yem depolarına ve depolanan yemlere zarar vermeleri söz konusudur. Kedi köpek gibi hayvanlar, otların içinde yuva kurarak otları dağıtır, idrar ve dışkılarıyla otları kirleterek kullanılmaz hale getirebilir. Ayrıca gerek işletmenin kendi hayvanları ve gerekse diğer işletme ve çiftçilerin hayvanları da yem deposuna girerek zarar verebilir. Bunlardan korunmak için deponun kapıları kapalı tutulmalı veya etrafı açık olan depoların çevresine dikenli tel vb. çekilmelidir. Depolarda ürünlere zarar veren ve genel adları “depo zararlıları” olan haşaratlar da vardır. Bunlar da önlem alınmadığı taktirde ürünlere büyük zararlar vermektedir.

Kaba Yemler Nasıl Depolanır

Paylaşmak önemsemektir!


Yazar: HB_Editör