Perşembe , Mayıs 31 2018
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / Büyükbaş Hayvancılık / Süt Sığırlarında Yem Tüketimini Etkileyen Faktörler Nelerdir
Süt Sığırlarında Yem Tüketimini Etkileyen Faktörler Nelerdir

Süt Sığırlarında Yem Tüketimini Etkileyen Faktörler Nelerdir

Çiftlik hayvanları bir günlük dönem içinde yaşama ve verim payı için gereksinim duydukları bütün besin maddelerini söz konusu zaman periyodunda tüketebilecekleri yem içinde almaları gerekir. Bu bakımdan yem tüketiminin doğru ve kesin bir şekilde tanımlanabilmesi ve bilinmesi rasyon hazırlamada doğruluğu ve başarıyı etkileyen ana etkendir. Bunun yanında verimliliği etkileyen en önemli faktördür. Ancak ruminantlarda tüketilen yemlerin fiziksel özellikleri çok değişken olabilmektedir. Özellikle sulu yemler kullanıldığında yem tüketiminin bir baza oturtulması zorunluluğu vardır. Örneğin bir süt sığırı canlı ağırlığına bağlı olarak 15-20 kg kuru ot veya kesif yem tüketebilirken 70-80 kg kadar yeşil ot tüketebilmektedir. Bu nedenle ruminantların beslenmesinde yem tüketimi için kuru madde tüketimi baz alınmaktadır.

Süt sığırlarında kuru madde tüketimi hayvana, yeme, çevreye ve -idareye bağlı olarak değişim göstermektedir.

Süt Sığırlarında Yem Tüketimini Etkileyen Faktörler Nelerdir

Hayvana bağlı faktörler;

a) Canlı ağırlık,

b) Fizyolojik durum (laktasyon, gebelik vs.)

c) Süt verimi

d) Laktasyon dönemi

e) Hayvanın kondisyonu

f) Sağlık durumu

g) Mide kapasitesi

Yeme bağlı faktörler,

a) Kaba/kesif yem oranı

b) Kaba yemin kalitesi

c) Yemin nem içeriği

d) Yemin sindirim derecesi

e) Yemin partikül büyüklüğü

f) Yeme uygulanan muameleler

g) Yemin besin madde kompozisyonu

Çevresel Faktörler,

Ortam nemi ve sıcaklığı, çamur durumu, rüzgar gibi çevre faktörleri hayvanların besin madde gereksinmelerini ve yem tüketimlerini etkileyebilir.

Yem tüketimi üzerinde sınırlayıcı etki yapan en önemli faktörlerden birisi rasyonun içerdiği sindirilemeyen kısımdır. Zira sindirilemeyen kısımlar rumende daha uzun süre kalmakta ve yem tüketimini düşürmektedir. Ayrıca sindirilemeyen yem partiküllerinin belli bir boyuta indirgenmesi ve rumeni ve ön mideleri terk etmesi gerekir. Bu da özellikle kaba yemlerin vejetasyon devresi, fiziksel formu ve yemlere uygulanan muameleye bağlı olarak değişir. Ayrıca hayvanın çiğneme ve geviş getirmesi de partikül büyüklüğünü ve sindirilemeyen besin parçacıklarının rumeni terk etme hızını etkilemektedir. Conrad (1966) rasyonun sindirilebilirliği veya sindirilemeyen kısmı ile yem tüketimi arasında aşağıdaki ilişkiyi belirlemiştir.

KMT (kg)= 5.4*CA/500*SK veya 5.4*CA/500(1-SD)

SK: Sindirilemeyen kısım,

SD:sindirim derecesi.

Eşitlikten de izlenebileceği gibi kuru madde tüketimi yemin sindirilebilirliği ile büyük ilişki içindedir. Bununla birlikte Conrad (1966) yem tüketiminin kuru maddenin sindirilebilirliğinin %70’e kadar artmasıyla arttığını, bu düzeyden sonra düşme eğilimi gösterdiğini vurgulamıştır. Bu bakımdan sindirimi etkileyen faktörlerin yem tüketimini etkileyeceğini söylemek mümkündür.

Rasyondaki kesif yem oranının artırılması kaba yem tüketimini etkilemektedir. Rasyona %10’a kadar kesif yem konması kaba yem tüketimini artırırken, %10-70 arasında kesif yem katılması kaba yem tüketimini düşürmektedir. Ayrıca kaba yeme dayalı rasyonlara artan miktarlarda kesif yem dahil edilmeside kaba yemin sindirilebilirliğini düşürmektedir. Yemlerin potansiyel sindirilebilirlikleri aynı olduğu halde tüketim düzeyleri farklı olabilmektedir. Örneğin üçgül ve çayır otu aynı sindirilebilirlik düzeyine sahipken hayvanlar üçgülü daha fazla tüketmektedirler. Bunda üçgülün yıkım hızının daha yüksek olmasının önemli rolü olduğu söylenebilir. Baklagillerle yemlenen sığırların çayır otu ile yemlenenlerden %20 daha fazla kuru madde tükettikleri saptanmıştır. Bunda çayır otlarının daha fazla selüloz içermesi yanında baklagillerin protein ve mineraller bakımından zengin olması ve mikrobiyel gelişimi uyararak sindirilebilirliği iyileştirmesinin de önemli rolü vardır.

Rasyonun kuru madde düzeyi de yem tüketimini etkilemektedir. Özellikle %50’den fazla nem içeren yemlerde tüketim belirgin olarak düşmektedir. Bunda rumen kapasitesinin sınırlayıcı etkisi büyük oranda etkili olmaktadır.

Rasyonda silaj bulunması da kuru madde tüketimini düşürmektedir. Bu düşüşte silolama esnasında oluşan fermentasyon ürünlerinden organik asitlerin, aminlerin, NH3-N’unun ve bu fermentasyon ürünlerinin yemdeki yapıcı elemanlarının rolü olduğu üzerinde durulmaktadır. Fermente edilmiş yemlerin öğün süresini kısalttığı ve bu süre içinde alınan yem miktarının düştüğü değişik araştırıcılar tarafından bildirilmektedir. Sadece mısır silajı ile yemlenen süt sığırlarında kuru madde tüketimi canlı ağırlığın %2.2- 2.5’u düzeyinde iken iyi kaliteli baklagil kuru otlarında kuru madde tüketimi %3’ün üzerinde olmaktadır. Mısır silajı ve kötü kaliteli kaba yemlerin protein ile veya NPN maddeleri ile takviye edilmesi yem tüketimini artırmaktadır.

Yem tüketimi üzerinde etkili olan diğer önemli bir faktör de çevre sıcaklığıdır. Young (1976) 20°C’ın altındaki her 10°C’lık düşüş için kuru madde sindirilebilirliğinde %1.8 oranında düşüş olduğunu bildirmiştir. Ancak sindirilebilirlikteki bu düşüşün kaynağı düşük çevre sıcaklığında yemlerin sindirim sistemini hızlı terk etmeleridir. Sindirilebilirliğin rumenin boşalma hızında gözlenen yükselme ile düşmesi yem tüketimini artırmaktadır. Bununla birlikte düşük çevre sıcaklığında vücut sıcaklığının korunması için enerji gereksinmesinin arttığı da unutulmamalıdır. Yüksek çevre sıcaklığında ise yemlerin rumeni terk etme hızları düşmekte sindirilebilirlik yükselmekte, yem tüketimi ise düşmektedir. Yüksek sıcaklıkta da yem tüketimindeki değişmeyi sadece yemlerin sindirim tüpünü geç terk etmelerine bağlamak mümkün değildir. Yem tüketiminden sonra vücutta büyük miktarda ısı enerjisi açığa çıkmaktadır. Bu yükü hafifletmek için hayvan yüksek sıcaklığa cevap olarak yem tüketimini kesmektedir. Bu nedenle çevre sıcaklığına bağlı olarak yem tüketimi değişebilmektedir.

Süt Sığırlarında Yem Tüketimini Etkileyen Faktörler Nelerdir

Ruminantlarda yem tüketiminde yukarıda vurgulanan faktörler hep birlikte belirleyici bir rol oynamaktadırlar. Bunların yanında ruminantlarda yem tüketiminin düzenlenmesinde rumenin, retikulumun veya abomasumun doluluğu, rumenin pH’sı, rumendeki yıkımın son ürünleri olan uçucu yağ asitlerinin, laktik asidin, aminlerin ve amonyak konsantrasyonları, sindirim sisteminin boşalma hızı önemli faktörlerdir. Kandaki glükoz, aminoasit, serbest yağ asitleri düzeyi, insülin, glükagon, kortikoidler ve cinsiyet hormonlarının ruminantlarda yem tüketiminin kontrolündeki etkileri tek midelilere nazaran daha azdır. Ancak bu konularda da yeterli çalışmalar mevcut değildir.

Tek midelilerde olduğu gibi, ruminantlarda da merkezi sinir sistemi yem tüketiminde davranışsal ve fizyolojik değişimlerin ortaya çıkmasında önemli rol oynamaktadır. Kolesistokinin ve bir kısım diğer (opioid) beyin merkezli peptidler tokluk ve açlığın kontrolünde rol oynamaktadır. Beyin sıvısında kolesistokinin düzeyinin yükselmesi yem tüketimini düşürmektedir. Opioid peptidler ise yem tüketiminin artmasına neden olmaktadırlar. Bu peptidler sadece yem tüketim davranışını kontrol (yem yemeye başlama ve kesmeyi) etmezler, aynı zamanda sindirim sistemindeki sindirim ve emilim olaylarının koordinasyonuna da müdahale ederler. Yapılan çalışmalarda kolesistokinin ve opioid peptidlerin rumen hareketlerini merkezi sinir sistemindeki etkileri aracılığıyla değiştirdikleri saptanmıştır. Ayrıca cerebral ventricle enjekte edilen kolesistokinin insülin salgılanmasını azaltmaktadır. Bu bulgular bir kısım sinirsel ve hormonal mekanizmaların da yem tüketiminin kontrolunde etkili olduğunu göstermektedir.


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi

Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi

Makalede Neler Var ?1 Büyükbaş Hayvanlarda Aşılama Takvimi1.0.1 Ocak Ayı Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi1.0.2 Şubat Ayı Büyükbaş …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.