Pazartesi , Mayıs 21 2018
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / Büyükbaş Hayvancılık / Süt Sığırlarında Dış Yapıya Göre Seçim
Süt Sığırlarında Dış Yapıya Göre Seçim

Süt Sığırlarında Dış Yapıya Göre Seçim

Süt Sığırlarında Dış Yapıya Göre Seçim Nasıl Yapılır

Doğrusal (Linear) Tanımlama :

–          İnekler iyi yada kötü olarak değerlendirilmez, dış görünüş bakımından mevcut durum ortaya konur. Amaç, hayvanın değerlendirilmesi, puan verme değil tanımlanmasıdır.

–          Bu yöntem, boğaların kızlarının dış görünüşüne bakarak o boğanın döllerinin dış görünüş özelliklerinin tespitinde kullanılır.

–          Yöntemin bir diğer kullanım alanı, amaçlı çiftleştirmedir. Bunun için işletmedeki ineklerin ve boğaların dış görünüş özelliklerinin bilinmesi gerekir.

–          Doğrusal tanımlamada uluslararası kabul görmüş 14 standart özellik olup Türkiye’de bu özellikler ile hayvanları daha iyi tanımlamamızı sağlayacak 3 özellik daha olmak üzere toplam 17 özellik kullanılacaktır.

–          Her bir özellik için (vücut yüksekliği hariç) 1 – 9 arası puanlama yapılır. 1 ve 9 puanları ilgili özellik bakımından ekstrem sınırları temsil etmektedir. 5 puan ortalama değeri ifade etmektedir. 5 puan ideal demek değildir. İdeal ıslah amacına göre değişir.

Doğrusal Tanımlamada dikkate alınan özellikler:

1. Süt Sığırlarında Sağrı yüksekliği ve SÇO arasındaki ilişki

• Yetiştiriciler genellikle iri hayvanlara daha çok şans verirler.

• Fakat, şekilde görüldüğü üzere, sağrı yüksekliği 140-146 cm dolayında olanlar daha çok tercih edilmekte, her iki uçta yer alanların sürüde kalma şansları azalmaktadır.

2. Süt Sığırlarında Ön göğüs genişliği (ÖGG)

Ön omuzlar arası mesafedir.

13-29 cm arasında değişmesi beklenir. Her 2 cm lik sapma bir puan demektir.

3. Süt Sığırlarında Beden derinliği (BD)

Son kaburganın omurgaya birleştiği noktadan karnın ucuna olan dikey mesafedir.Göreceli olarak saptanır.

Beden derinliği ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki:

• Beden derinliği az veya fazla olan ineklerin sürüde kalma şansları daha azdır.

• Orta beden derinliğine sahip olanların şansı yüksek.

• Yetiştiriciler, kaba yem tüketme kapasitesi yüksek olsa da, derin bedene sahip inekleri tercih etmiyor.

Süt Sığırlarında Dış Yapıya Göre Seçim

4. Süt Sığırlarında Kaburga açısı (KA)

Kaburgaların geriye doğru yaptığı açı ve kaburgalar arası mesafe dikkate alınarak puan verilir.

1-3 Kaburga açısı az ve kaburgalar arası mesafe az (sindirim tipi)

4-5 Kaburga açısı ve aralıkları orta seviyede

6-9 Kaburgalar geriye kıvrılmış ve aralıkları yüksek (solunum tipi)

5. Süt Sığırlarında Sağrı eğimi (SE)

Kalça ve oturak yumrusu arası yükseklik farkıdır. Oturak yumrusu yüksek ise “yüksek sağrı”, alçak ise “ alçak sağrı adı verilir. Her 2 cm lik fark 1 puana eşittir.

Sağrı eğimi ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki:

  • Sağrısı yüksek veya düşük ineklerin sürüde kalma şansları daha azdır.
  • Oturak yumrusu ile kalça yumrusu aynı seviyede ise verilen rakam 3; her 2 cm sapma için 1 puan eklenir / çıkarılır.
  • Oturak yumrusu 2-6 cm aşağıda olanlar daha çok tercih ediliyor.

6. Süt Sığırlarında Sağrı genişliği (SG)

Oturak yumruları arası mesafedir. 10-26 cm arasında değişmesi beklenir. Her 2 cm lik fark 1 puana eşittir.

1-3 Dar sağrı

4-6 Orta sağrı

7-9 Geniş sağrı

Sağrı genişliği ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki

42. Buzağılama güçlüğü nedeniyle dar sağrı istenmez. Ama; dar sağrılıların sürüde kalma şansı geniş sağrılılara kıyasla daha fazla.

43. Sürüde kalma şansı en yüksek olanlar sağrısı 16-17 cm (puanı 4) olanlar.

7. Süt Sığırlarında Arka ayak duruşu (AAD)

Arkadan bakıldığında X bacaklı olma derecesidir.

1-3 Aşırı X bacaklı

4-6 Orta derecede X bacaklı

7-9 Paralel bacaklı

8. Süt Sığırlarında Arka ayak açısı (AAA)

Yandan bakıldığında diz içi açısının derecesidir.

1-3 Dik ayaklı (160°)

4-6 Normal açılı ayak (147°)

7-9 Öne kaymış ayak (134°)

Arka ayak açısı ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki

Arka ayak eğimi az veya fazla olan inekler sürüyü erken yaşta terk etmektedir. Çünkü, her iki halde yürüme güçlüğü yaşanmaktadır.

9. Süt Sığırlarında Tırnak açısı (TA)

Arka ayak tırnak ucunun açısı veya arka taban (ökçe) yüksekliği

1-3 Düşük açılı (15°) ve alçak ökçe (<2 cm)

4-6 Ortalama açılı (45°) veya orta yükseklikte taban 2,5-4 cm

7-9 Büyük açılı (65°) veya yüksek ökçe (>4 cm)

Tırnak yapısı ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki

  • Tırnakların arka (taban) yüksekliği 3 cm (5 puan) dolayında olmalıdır.
  • Tırnağın alçak olması erken dönemde doku zedelenmelerine, aşırı yüksek olması duruş ve yürüyüş bozukluklarına yol açar.

10. Süt Sığırlarında Ön meme bağlantısı (ÖMB)

Memenin karına bağlandığı açı ve bağlanma gücü.

1-3 Açı dar, bağlantı zayıf

4-6 Orta dereceli açı, bağlantı normal

7-9 Bağlantı açısı geniş, bağlantı güçlü.

Ön meme bağlantısı ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki

• Memenin karına bağlandığı açı ne kadar geniş olursa, o kadar çok sarkma sorunu yaşanmaz.

• Bağlanma açısı azaldıkça, ineğin sürüde kalma şansı azalmaktadır.

• Açı 180 dereceye yaklaştığında, meme kapasitesinin yetersiz olduğu kanısı ortaya çıkabilir

11. Süt Sığırlarında Ön meme başı yerleşimi (ÖMBY)

Ön meme başlarının meme çeyreğine bağlandığı nokta. Arkadan bakılarak saptanır.

1-3 Meme başı çeyreğin dışında

4-6 Meme başı çeyreğin ortasında

7-9 Meme başı çeyreğin içinde

Meme başı yerleşimi ve SÇO arasındaki ilişki:

30. İdeali, meme başlarının meme bölümünün ortasında yer almasıdır.

31. Fakat; şekilde görüldüğü üzere, meme başı meme bölmesinin dışına doğru yer aldıkça ineğin sürüden çıkma olasılığı yükseliyor; içeriye kaydıkça da kalma olasılığı yükseliyor.

12. Süt Sığırlarında Ön meme başı uzunluğu (ÖMBU)

Ön meme başlarının uzunluğunun 1-9 cm arasında değişmesi beklenir. Her 1 cm’lik fark 1 puana eşittir.

1-3 Meme başı kısa

4-6 Meme başı orta

7-9 Meme başı uzun

Meme başı uzunluğu ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki:

  • İdeali, meme başı uzunluğunun 4-6 cm arasında değişmesidir. Kısa memelilerin sağımı güç; uzun memelilerde mastitis ve yaralanma riski yüksek, makinalı sağım güçlüğü de var.
  • Şekilde; 2-5 cm meme başı uzunluğuna sahip ineklerin sürüde kalma şansının en yüksek olduğu, meme başı 5 cm den daha uzadıkça çıkma riskinin arttığı görülmektedir.

13. Süt Sığırlarında Meme derinliği (MD)

Meme tabanı (meme başı ucu değil!) ile diz arasındaki mesafedir.

1 Meme tabanı dizin 3 cm altında

2 Meme tabanı ile diz aynı seviyede

9 Meme tabanı dizden 21 cm yukarıda

Meme derinliği ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki:

• Meme tabanı (meme başı değil) diz seviyesinin üzerinde olmalıdır.

• Meme tabanı diz seviyesinin 7-12 cm (puan 5-6) olan ineklerin sürüde kalma şansı daha yüksek.

• Meme tabanı dizin altında olanların çıkma riski çok yüksek.

14. Süt Sığırlarında Arka meme yüksekliği (AMY)

Arka bacaklar arasında memenin başladığı noktanın vulvadan mesafesidir.

Vulva ile diz arası mesafenin ortası (vulvanın 29 cm altı) 4 puana eşittir. 3cm’lik fark = 1 puan

1 Meme vulvanın 38 cm altından başlıyor

5 Meme vulvanın 26 cm altından başlıyor

9 Meme vulvanın 14 cm altından başlıyor

Arka meme yüksekliği ve SÇO arasındaki ilişki:

  • Arka bacaklar arasında meme ne kadar çok yukarıdan başlarsa kapasitesi o kadar yüksek demektir.
  • İdeali, vulvanın en çok 8-9 cm (1 puan) altından başlaması. Her 2 cm 1 puan demektir.
  • Şekilde de görüldüğü üzere, meme başlangıç noktası alçaldıkça sürüde kalma şansı azalmaktadır.

15. Süt Sığırlarında Meme merkez bağı (MMB)

Meme merkez bağının memede yarattığı yarığın derinliğidir.

1 Dış bükey görünüm, 1 cm dışa çıkmış

5 Yarığın derinliği 2 cm

9 yarığın derinliği 6 cm

Meme merkez bağı ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki

• Meme merkez bağının oluşturduğu yarık ne kadar derinse, memenin sarkma riski o kadar azdır.

• Memede yarık yoksa puan 3 olup, her 1 cm 1 puana eşittir.

• Şekilde de görülmektedir ki, yarık derinleştikçe ineğin sürüde kalma şansı yükselmektedir.

16. Süt Sığırlarında Arka meme başı yerleşimi (AMBY)

Arka meme başlarının meme çeyreğine bağlantı noktalarıdır.

1-3 Çeyreğin dışa bakan yüzünde

4 Çeyreğin ortasında

8 Meme başları birbirine değiyor

9 Meme başları biribiri üstüne binmiş

17. Süt Sığırlarında Hareket yeteneği (HY)

Arka ayak adımlarının yönü ve mesafesine bakılarak tanımlanır.

1-3 Şiddetli yana çekme ve kısa adım

4-6 Orta seviyede yana çekme ve orta mesafeli adım

7-9 Yana çekme yok, düzgün ve uzun adım

18. Süt Sığırlarında Beden kondisyon puanı (BKP)

Sağrıda ve kuyruk sokumunda yağlanma derecesi ,

1 Çok zayıf, yağlanma yok

5 Hafif yağlanma

9 Aşırı yağlı

Kondisyon ve sürüden çıkma oranı arasındaki ilişki:

• Süt sığırlarında sağrı kesiminde aşırı yağlanma, kaslanma veya zayıflık istenmez.

• Orta kondisyondaki inekler tercih edilen ve uzun süre sürüde kalabilen ineklerdir.

Sonuç

31. Daha başarılı bir yetiştiricilik için ineklerinizi mutlaka bir uzmana tanımlatınız.

32. İzleyen kuşaklarda sorunları azaltmak için, ineklerinizin kusurlu özelliklerini yavrularında önleyecek boğaları seçip kullanınız.

33. Unutmayınız ki, tanımlama 5 dakika ve 5 TL harcamanıza yol açar ama, sizi binlerce TL zarardan kurtarır!


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi

Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi

Makalede Neler Var ?1 Büyükbaş Hayvanlarda Aşılama Takvimi1.0.1 Ocak Ayı Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi1.0.2 Şubat Ayı Büyükbaş …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.