Çarşamba , Ağustos 29 2018
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / Büyükbaş Hayvancılık / Süt İneklerinde Sağım ve Sağım Teknikleri
Süt İneklerinde Sağım ve Sağım Teknikleri

Süt İneklerinde Sağım ve Sağım Teknikleri

Süt İneklerinde Sağım ve Sağım Teknikleri Nelerdir

Sağımın zamanını ve tekniğini bilmek gerekir. İyi sağılamayan ineğin süt verimi az olur. Sağım tekniğine göre yapılmazsa ineğin memeleri zarar görür. Sağımda temizliğe çok önem vermek gerekir.

SAĞIMIN ÖNEMİ:

Süt sığırcılığında, fazla miktarda ve kaliteli süt elde edilmesi amaçlanır. Süt; buzağılamadan sonra meme içinde oluşup, depolanan ve sağılmak suretiyle alınan bir maddedir. Sütün, memeye zarar vermeden alınması gerekir. Eğer sağım uygun bir şekilde yapılmaz ise, hem alınan süt miktarı azalır, hem de meme hastalıkları oluşur. Bu da karı azaltır.

NEDEN YÜKSEK KALİTELİ SÜT ÜRETMELİYİZ?

Yüksek kaliteli süt; Size daha fazla para kazandırır, Besin maddelerince zengindir, sizi güçlü ve sağlıklı tutar, Daha uzun süre dayanır.

NASIL YÜKSEK KALİTELİ SÜT ÜRETEBİLİRİZ?

• Hayvanınız temiz ve sağlıklı ise,

• Sağıcı temiz ve sağlıklı ise,

• Sağım yeri ve sağım aletleri temiz ise,

• Sağılan süt serin tutulur ve toplama yerine çabuk ulaştırılırsa, sağlıklı süt elde edersiniz.

SÜT KALİTESİNİ NELER ETKİLER?

• Mikrop sayısı fazla olan süt düşük kalitelidir.

• Bazı mikroplar asit üretir. Bu asit sütü ekşitir.

• Bazı mikroplar sütün besin içeriğini azaltır.

• Bazı mikroplar ise sizi hasta edebilir.

Süt İneklerinde Sağım ve Sağım Teknikleri

MEMENİN YAPISI:

İneğin memesi, birbirinden bağımsız 4 bölümden oluşur. Dıştan bakıldığında memenin sağ ve sol yarımlarının birbirinden ayrıldığı, kesin olarak görülebilir. Meme yandan bakıldığında orta uzunlukta ve karın duvarına sıkıca bağlı olarak görülür. Genel olarak arka meme bölmeleri ön meme bölmelerinden daha büyüktür ve günlük üretilen sütün %60’ı arka meme bölmelerinden alınır.

Her meme bölmesi, bir meme başı ile bitmekte ve süt meme başlarından alınmaktadır. Meme başlarının orta uzunlukta olması, memeye düzgün bir şekilde yerleşmesi, meme başı deliğini büzen kasın sıkı olması gerekir. İneklerin bazılarında 4 meme başından başka küçük meme başları da bulunabilir. Fakat bunlar süt vermezler. Her meme bölmesinin içinde küçük odacıklar şeklinde süt üreten bezcikler vardır ve üzüm salkımı gibi görünürler. Buradan gelen süt ince borularla kalın boruya, oradan da meme sarnıcına ulaşır.

SÜT KANDAN MI OLUR ?

Memede süt yapımı için gerekli besinler, kan ile memeye taşınmaktadır. Üretilen sütün azlığı veya çokluğu, memedeki damarlardan geçen kan miktarı ile ilgilidir. 1 litre süt üretimi için memeden 400 litre kanın geçmesi gerekir. Memedeki damarlar ne kadar çok kıvrımlı ve kalın olursa o kadar çok kan geçer ve o kadar fazla süt oluşur.

Dikkat; Tımar hayvanda kan dolaşımının hızlanmasına ve dolaylı olarak süt verimine olumlu bir etki yapar.

SÜTÜN İNDİRİLMESİ

Sütün indirilmesi sinirsel ve hormonal bir refleks olup ineğin verebileceği en yüksek sütün elde edilmesinde büyük önem taşır. Memenin yıkanıp temizlenmesi, meme başlarına yapılan masaj, buzağının sağım yerinde oluşu gibi faktörlerle meme uyarılarak memeden sütün akışı başlatılır. Uyarının yapılmasını izleyen en geç bir dakika içinde sağım başlatılıp, 6 – 8 dakika içinde tamamlanmalıdır. Aksi taktirde memedeki sütün bir kısmı içeride kalır.

İneğe yapılacak kötü muamele, gürültü veya ineğin kızmasına neden olabilecek herhangi bir olay, meme uygun şekilde uyarılmış olsa bile süt çıkışını engelleyebilir. Bu olay ineğin sütünü tutması olarak isimlendirilir. Böylece memeden alınamayan süt miktarı artar.

SAĞIM TEKNİKLERİ

Süt sığırcılığında genel olarak 12 saat aralıklarla 2 sağım uygulanır. Memesinden süt akıtan veya kendi memesini emen inekler günde 3-4 kez sağılabilir.

Sağıma başlamadan önce şunlar yapılmalıdır:

1. Meme uygun şekilde uyarılarak sütün indirilmesi sağlanmalıdır. Bu uyarı; memenin yıkanıp kurulanması, sağımcı, sağım makinesinin sesi, ineğin önüne yem konulması şeklinde olabilir.

2. Sağımcı sadece sağımla ilgilenmelidir.

3. Sağımcıların elleri, lastik çizmeleri, sağım tulumları ve sağım aletleri temiz olmalıdır. Sağımdan önce ellerinizi sabun ve suyla temizleyiniz.

4. İneğin memesi ve meme başları, ılık su ile yıkanmalıdır. Yıkamadan sonra, temiz bir bez veya kağıt havlu ile kurulanmalıdır. Kağıt havlu pahalı olmasına rağmen çok sağlıklıdır. Memenin hastalanmasını önler.

5. Hayvanınızın tımarını yapınız.

6. Sağım yerini ve hayvanın yattığı yeri temiz tutunuz.

7.Hayvanın yattığı yerde yeterli miktarda yataklık bulunmasını sağlayınız. Bu, hem hayvanın ve sütün gübreyle kirlenmesini hem de meme hastalıklarını önler.

8. Sağımcının tırnakları kısa olmalıdır.

9. Sağımın başında siyah zeminli bir kaba ilk birkaç damla sütü sağarak sütteki pıhtılaşma, renk bozuklukları gibi anormallikleri kontrol ediniz. Bu ön sağım sütünü temiz sütlere karıştırmayınız.

EL İLE SAĞIM TEKNİĞİ

Avuç içi sağım, en iyi elle sağım şeklidir. Avuç içi sağımda meme başı avuç içine alınıp, baş parmak diğer parmakların üzerine gelecek şekilde kapatılır ve sıkılır. İlk defa sıkılıp süt akışı sağlanınca parmaklar açılır ve yeniden sıkılır. Sağım bu şekilde devam edilerek tamamlanır. Sağım tamamlandıktan sonra, memeye yeniden masaj yapılarak süt bezleri tekrar uyarılır ve sağım yapılarak memedeki sütün tamamının alınması sağlanır. Böylece memede hastalık oluşumu önlenir.

El ile yapılan sağımdaki yanlışlar:

• Meme ucunun büyük kısmının avuç dışında kalması, sütün tamamen alınamamasına sebep olur. Meme ucu şişer ve meme zarar görür.

• Meme başı kesinlikle iki parmakla aşağıya doğru çekilmemelidir.

• Baş parmağın birinci boğumunun sırtı ile diğer parmaklar arasına meme başı sıkıştırılarak sağım yapılmamalıdır. Aksi takdirde meme başı zedelenir ve yara olur.

• Memede süt bırakılmamalıdır. Memede mikropların üreyerek hastalanmasına sebep olur.

Sağımdan sonra sütü süzün. Böylece kıl vs. gibi kaba pisliklerin süte karışmamasını sağlarsınız. Ancak, bunların kaynağını önlemeyi de ihmal etmeyiniz.

Süt kaplarını ve sağım aletlerini deterjan ve dezenfektan kalıntısı kalmayacak şekilde durulayın. Daha sonra ters çevirerek suyun süzülmesini sağlayın.

MAKİNE İLE SAĞIM TEKNİĞİ

Makine ile sağımın esası, vakum uygulayarak sütün memeden dışarı alınmasıdır.Daha çok büyük işletmelerde uygulanır. Meme başlarına takılan emici tüpler sütü emerek sağar. Emzik denen bu tüp memeyi bir sıkar bir bırakır. Böylece hem sağım yapılır hem de memeye masaj yapılarak süt akımı sağlanır.

SAĞIM MAKİNESİ NASIL TAKILIR

Sağım başlamadan evvel her meme başından bir miktar kaba süt sağılarak süt kontrol edilmelidir. Eğer bozukluk var ise o meme başı tedavi edilmeli ve buradan çıkan süt normal süte karıştırılmamalıdır. Memeler kontrol edildikten 1 dakika sonra sağım makinesinin meme başlıkları memeye takılmalıdır. Eğer geç kalınırsa memede süt kalır ve meme hastalıkları ortaya çıkar.

Sağım sonuna doğru memeye masaj yapılarak, sütün tamamının sağılması sağlanır. Masaj, meme sağlığı için önemli olup, yaklaşık yarım dakika yapılmalıdır.

MAKİNE İLE SÜT SAĞIMINDA 12 ÖNEMLİ KURAL

Sağım Öncesinde

1. Meme sağlığını düzenli olarak kontrol ediniz.

2. Sağım sırasını düzenleyiniz. ( Hayvandan hayvana meme hastalığı bulaşmaması için önce genç, sonra yaşlı, en son tedavi görmüş inekler sağılır)

3. Her zaman ön sağım yapınız!

4. Memeleri dikkatle temizleyiniz. Sağım Sırasında

5. Sağım vakumunu kontrol ediniz.

6. Memenin hazırlanmasından hemen sonra sağım başlıklarını yerleştirip hortumları ayarlayınız.

7. Aşırı sağım yapmayınız.

8. Meme ucunda süt kalmaması için, memeyi sürekli kontrol ediniz. Sağım Sonrasında

9. Memeleri hemen dezenfektan dolu kaba daldırınız.

10. Sağım ekipmanlarını hemen deterjanlı suda temizleyiniz. Her zaman temiz sağım aletleri kullanınız.

11. Sütü hemen soğutarak, bakteri üremesine engel olunuz.

12. Ekipmanlarınızın bakımını servisine düzenli olarak yaptırınız. ( Özellikle aşınan lastik parçaları değiştiriniz. )

KALİTELİ ve SAĞLIKLI SÜT NASIL ÜRETİLİR ?

Süt insanlar için mükemmel bir besin kaynağıdır. Sütün kalitesini birçok faktör etkiler. Bunlar ineğin sağlığı, süt kovaları, süt kapları ve sağım makinesinin temizliği, sağım kurallarına uyma ve sağılan sütün soğutulmasıdır.

Kaliteli süt elde etmenin ilk şartı, ineğin sağlıklı olmasıdır. İneğin sağlıklı olması için, sürüye uygun aralıklarla sağlık testleri uygulanmalıdır.

Sütle bulaşan hastalıkların bir kaynağı da insandır. Bu nedenle bakıcı, sağımcı ve süt kapları ile uğraşan kişilerin temiz ve sağlıklı olması gereklidir. Sağımda kullanılan kova, sağım makineleri ve güğümlerin her kullanımdan sonra ilaçlı su ile temizlenmesi gereklidir.

Her sağımdan sonra süt hemen ahırdan çıkarılmalıdır. Aksi halde ahırın kokusu kısa sürede süte geçer. Ayrıca yine süte koku geçmemesi için hayvanınıza silaj gibi keskin kokulu yemleri sağımdan sonra veriniz.

Güğüm kullanılan çiftliklerde sağılmış olan süt, en az 4 katlı bir tülbentten süzülmeli ve tülbent her sağımdan önce temizlenmelidir. Süt sağıldığında 37 0 C’dir. Sağımı izleyen 2 saat içerisinde sütün sıcaklığının 4 – 5 0 C’ye düşürülmesi mikropların çoğalmasını önler.

SÜTÜ DEPOLARKEN:

1. Süt kaplarının ağzını kapalı tutunuz.

2. Sabah sağdığınız süt ile akşam sütünü karıştırmayınız.

3. Sağılan sütü gölge ve serin bir yerde tutun. Zira mikroplar sıcak yerlerde hızla çoğalır.

4. Mümkünse sütü soğutun ve en kısa zamanda sütü toplama merkezine bir an önce ulaştırınız.

MİKROPLAR NEREDEN GELİR ?

Hayvandan:

1. Hasta hayvandan, Hasta memeden,

2. Hayvanın kirli ve gübreli memesinden,

3. Meme başlarından, bacaklarından,

Sağım halindeki süte mikrop bulaşabilir.

Sağıcıdan:

1. Hasta sağıcının hapşırma ve öksürmesinden,

2. İltihaplı yaralarından.

3. Bulaşıcı hastalığınız varsa, sağım yapmayın. Sütü içen diğer insanlara hastalık bulaştırabilirsiniz.

Kirli sağım araçlarından:

1. Kirli sağım kovasından

2. Kirli sağım aletlerinden

3. Kirli silme bezlerinden

Çevreden:

1. Kirli duvar ve yerlerden

2. Havadaki tozlardan

3. Kirli sudan

DİKKAT

Hayvanınız hasta ise bir uzmana danışıp, tedavisini yaptırınız. Hayvanınıza tedavisi yapılıyorsa, ilacın etiketinde yazılı olan süre boyunca sütünü kullanmayın ve satmayın.

 

 


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi

Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi

Makalede Neler Var ?1 Büyükbaş Hayvanlarda Aşılama Takvimi1.0.1 Ocak Ayı Büyükbaş Hayvancılık Tarım Takvimi1.0.2 Şubat Ayı Büyükbaş …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.