Çarşamba , Mayıs 30 2018
Son Dakika
Anasayfa / HAYVANCILIK / Büyükbaş Hayvancılık / Büyükbaş Hayvan Hastalıkları / Travmatik Retiküloperitonitis ve Komplikasyonları
Travmatik Retiküloperitonitis ve Komplikasyonları

Travmatik Retiküloperitonitis ve Komplikasyonları

Travmatik Retiküloperitonitis ve Komplikasyonları

Travmatik Retiküloperitonitis (TRP) çok sık görülen bir rahatsızlıktır. Genellikle ciddi düzeylerde ve çeşitli klinik belirtilerle ortaya çıkan çok sayıda komplikasyona yol açar. TRP; peritoneal açıklığa demir tel gibi yabancı bir cismin girip şirden duvarını delerek lokal bir peritonitise yol açmasıyla meydana gelir.

Travmatik Retiküloperitonitis Sebepleri

Koyunların ve keçilerin tersine, sığırlar yediklerini ayıklamazlar ya da çok üstün körü ayıklarlar ve çok az çiğneyerek yutarlar. Dolayısıyla, normal besinleriyle birlikte büyük miktarda yabancı cisim de yutarlar. Sığırların bu özelliği onlarda TRP’nin çok sık görülmesini açıklar.

Yabancı cisimler bir kez yutulunca şirdene veya işkembeye “düşerler”. Şirdenin kasılmaları metalden veya sivri yabancı cisimlerin (demir veya bakır tel, çivi, vb.) şirden duvarını delmesine ve sindirim bakterilerinin peritoneal açıklığa dökülmesiyle yangıya yol açar (hastalığa Retiküloperitonitis denilmesinin sebebi de budur).

Kesimhanede veya otopside hayvanların vücudunda çok çeşitli yabancı cisim bulunmuştur. En çok da boyları 1-8 cm arasında değişen demir tellere rastlanır. Bu yabancı cisim döküntülerinin kaynağı siloların üzerinde kullanılan eski lastiklerin metal aksamı, çit malzemeleri (dikenli tel parçaları) ve çeşitli metal parçaları olabilir.

Travmatik Retiküloperitonitis ve Komplikasyonları

TRP pek çok komplikasyona yol açabilir ve bunlar aşağıdakilerle bağlantılı olabilir:

  • Başlangıçtaki odağın sindirim geçişleri üzerinde yarattığı sonuçlar;
  • Yabancı cismin ilerleme düzeyi;
  • Bakterilerin Peritonitisin başlangıç odağından yola çıkarak dağılması

Kırkbayır duvarının süreğen yangısı durumunda, besinlerin sindirim sistemi içerisinde bir yerden diğerine, börkenekişkembeden kırkbayıra veya şirdenden bağırsağa geçmesi sekteye uğrar. Bu durum, vagus sinirine bağlı hazımsızlık veya Hoflung sendromu denilen bir tür hazımsızlığa yol açar: Hayvan yem yemeyi neredeyse tümden kesmiş olsa da, börkenek-işkembe veya şirden belirgin ölçüde ve süreğen şekilde (15 günü aşan sürelerle) şişer.

Yabancı cisim yukarı doğru ilerleyerek diyaframı delip geçebilir ve bir perikarditise, zatülcenpe veya zatürreye sebep olabilir. Cismin yana veya aşağı doğru ilerlemesiyle karaciğerde, dalakta, abdominal tabanda apseler oluşabilir.

Bakterilerin peritonyal açıklığın bütününe yayılması genel bir peritonitise yol açar. Bakteriler kan dolaşımına da karışarak vücudun başka bölgelerine taşınabilir ve eklem iltihabına (artrite), kalp kapakçıkları iltihabına (endokarditis) sebep olabilirler.

Bu tür komplikasyonlar genellikle TRP’nin başlangıç aşamasından haftalar veya aylar sonra görülür. Klinik belirtiler çok çeşitlidir (topallama, sık soluma, vb.) ve vakaların büyük çoğunluğunda iyileşme görülmez. Sayılan bu belirtilerin ne ile bağlantılı olduğunun anlaşılması (yabancı cisme bağlı Retiküloperitonitis) hassas bir iştir ve veteriner uzmanlığı gerektirir.

Travmatik Retiküloperitonitisin Ortaya çıkma şartları ve belirtileri

TRP daha çok yetişkin sığırlarda görülür, danalarda az rastlanır, buzağılar için ise istisnai bir durumdur.

Bir sürüde TRP genellikle tek tük vakalar şeklinde görülür. Ama bazı işletmelerde hastalık değişik zaman aralıklarıyla (birkaç haftalık veya birkaç aylık aralıklarla) art arda vakalar olarak da görülebilir.

TRP’nin belirtileri (komplikasyonları değil) üç grupta toplanabilir (üçlü teşhis):

  1. Ateş;
  2. Ağrı;
  3. Hazımsızlık.

Ateş yem yemenin kesilmesiyle, süt üretiminin ani düşüşüyle vücut ısısının hafifçe (genellikle 40 °C nin altında) yükselmesiyle birlikte görülür. Teşhisi oldukça kolaylaştıran ateş genellikle hastalığın ilerlemesinden 2-3 gün sonrasında görülmez.

Hayvan kendiliğinden veya dik bir yokuştan inerken, idrarını yaparken, cidagosu çimdiklendiğinde, şirden bölgesine vurulduğunda inleyerek canının yandığını belli eder. Köprü kemerini andıran bir duruşu vardır, başı boynuna doğru gerilmiş, dirsekleri hafifçe aralıktır. Hayvanın acısının tespiti zordur ve 2-3 gün içerisinde kaybolabilir.

Hayvanın hazımsızlığı; alınan besinin sindirim sisteminin bir yerinden diğerine geçişinin kesilmesiyle ve bazen buna eşlik eden hafif gaz birikmesi ve daha kuru dışkılamayla belirti verir.

Travmatik Retiküloperitonitisin Tedavisi

Çok sık görülen bir hastalık olması dolayısıyla, sığırlarda görülen her türlü hazımsızlık, besinin sindirim sisteminden geçişi sırasındaki düzensizlikler ve her tür iştahsızlık durumunda TRP’den kuşkulanılmalıdır. Bir şüphe durumunda bile mıknatısa başvurulması yerinde olur.

Hastalığın tedavisi aşağıdaki gibidir:

Hayvana ağız yolundan bir mıknatıs yutturulur: Amaç demir cinsinden yabancı cisimlerin (en sık rastlanan vakalar bunlardır) sabitleştirilerek hastalığın tekrar ortaya çıkmasının ve demir telin vücut içinde ilerlemesine bağlı komplikasyonların önlenmesidir. Buna karşılık, eğer yabancı cisim şirdenden tamamen dışarı çıkmışsa (örneğin bir perikarditis durumunda) mıknatıs bir işe yaramaz;

Hayvana 3-5 gün boyunca geniş spektrumlu bir tedavisi uygulanır: Amaç peritonitisin kaynağındaki enfeksiyonu tedavi ederek çıkabilecek komplikasyonların önlenmesi veya azaltılmasıdır. Hayvana verilen antibiyotiklerin cinsleri konusunda, vücuttaki ilaç kalıntıları ve bunlardan arınma süreleri dikkate alınmalıdır;

Hayvana anti-enflamatuar ve ağrı kesici verilmesi: Amaç nekahat dönemini desteklemek ve hayvanın rahat etmesini sağlamaktır.

Travmatik Retiküloperitonitis Önlem

TRP’nin sık görülen bir hastalık olması ve bazı ciddi komplikasyonlara yol açabilmesi dolayısıyla, genç dişilere ve işletmeye alınacak erkek sığırlara, 15-18 aylık olmalarından itibaren sistemli şekilde birer mıknatıs konulması tavsiye edilir.

Sığırların yabancı cisimlerden uzak tutulması için pek çok başka önlem alınabilir: Özellikle siloların üzerinde yer alan eskimiş lastiklerin ortadan kaldırılması, işletmedeki çeşitli çalışmalar sırasında saçılan çivilerin, kaynak makinesi ve çit döküntülerinin özenle toplanması gibi.


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı

Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı

Makalede Neler Var ?1 Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı1.1 Hayvanlarda Sidik Zoru Hastalığı Belirtileri :1.2 Hayvanlarda …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.