Hayvanlarda Şarbon Hastalığı

Şarbon

Hayvanlarda Şarbon Hastalığı İlkçağlardan beri bilinen şarbon ateşi veya bakteriyel şarbon, şarbon basilinin veya Davaine (Casimir Davaine: 1812-1882 yıllarında yaşamış şarbon basilini keşfeden bilim adamı[e.n.]) bakterisinin yol açtığı ve insana da bulaşabilen önemli bir hastalıktır. Hâlihazırda Fransa’da görülen vaka sayısı nispeten düşük olsa da, tüm dünyada görülebilir ve hastalığın ajanları terör amaçlı biyolojik bir silah olarak kullanılabilir. Doğal şartlarda pek çok canlı türüne bulaşabilir, ama hastalığın hızlı bir seyir gösterdiği otoburlar daha hassas konumdadır. Hastalık, geçmişte bu sebeple çok sayıda hayvan sürüsünü kaybetmiş olan Eski Mısır’ın sorunlarından biriydi.

Şarbon hastalığını, Clostridium chauvœi türü anaerobik bakterilerin yol açtıkları semptomatik şarbondan ayırmak gerekir.

Hayvanlarda Şarbon Hastalığı Sebepleri, belirtileri ve risk faktörleri

Bu hastalığa, Gram+ bir bakteri ve yalnızca vejetatif formunda patojen olan Bacillus anthracis yol açar. Organizmanın karbonlu gazları ve oksijen tutulumu onun vejetatif formu almasını sağlar, toksinlerin üremesine yol açar ve sporlanmayı baskılar. Bakteri yaşama elverişsiz şartlarda, dış ortamdaki fiziksel ve kimyasal ajanlara son derece dayanıklı sporlar yayar. Bu sporların en önemli özellikleri neredeyse 80 yılı bulacak kadar uzun yaşamalarıdır. Bu da, uzun bir sessizlik döneminden sonra hastalığın aynı bölgede yeniden ortaya çıkmasına yol açar.

Hastalık sığırlara genellikle sindirim sistemi yoluyla (ikinci olarak solunum yoluyla), şarbon sporları bulaşmış ot, yem, su yiyip içmeleriyle bulaşır.

Şarbon belirtisi; En sık görülen belirtiler çok hızlı seyreden ölümcül bir septisemiyi andırır; basilin salgıladığı bir toksin sonucu ölümcül ödemler oluşur. Sindirim ve solunum sistemlerinde, beyin zarlarında, omurilik ve deride belirtiler izlenir.

Sindirim sistemiyle ilgili belirtiler aniden görülür. Bol miktarda kan içeren dışkı siyahımsıdır. Hemen ardından akciğerde akut ödem ve pas rengi köpüksü bir burun akıntısı başlar. Buna dil altı ödemi eşlik eder. Hayvan birkaç dakikada veya birkaç saatte ölür. Ölüm katılığı genellikle görülmez.

 Hayvanlarda Şarbon Hastalığı

Hastalığın akut ve sub akut formları da vardır ve tedavi edilmezse ölümcüldür. Belirtileri:

Yüksek ateş;

Geviş getirmenin durması;

Hayvanda önce aşırı heyecan ve ardından çöküntü;

Solunum zorlukları ve vücudun doğal açıklıklarında ödem ve kanamayla birlikte görülen kasılmalardır.

Üç lezyon işareti sürekli görülür: Kan siyah renkte, yapışkan ve pıhtılaşamaz haldedir; dalak aşırı büyümüş, kanla dolmuştur ve kolay ufalanabilir haldedir; sıkça bol miktarda kanlı idrar görülür.

Hayvanlarda Şarbon Hastalığı Genel mücadele yöntemi

Bakteri kaynakları hasta hayvanlar, leşler, bunların salgıları ve dışkıları ve bakteri bulaşık topraktır. Bakteri sporlanmak için oksijene veya özellikle açılmamış leşlerin içindeki zayıf tenörlü karbon gazlarına ihtiyaç duyar; bu sebeple, hayvan leşleri en kısa sürede parçalanmaya gönderilmelidir. Özellikle tehlikeli olan deriler işlemden geçirtilirken dikkat edilmelidir.

Bakir topraklara bakteri bulaşması yağmurlarla, su baskınlarıyla, teraslama çalışmalarıyla ve toprak eşeleyen omurgasızlar aracılığıyla gerçekleşir: Yer solucanları, mayıs böcekleri ve özellikle leşe gelen kanatlılar. Dolaysısıyla, şarbondan ölmüş sığırların bulundukları sahalar bol bol kireçlenmelidir.

Şarbon hastalığı insana da bulaşır ve özellikle hasta hayvanlarla, bunların leşleriyle veya ürünleriyle temas halindeki çalışanlar risk altındadır.

Kirli bölgelerde barındırılan geviş getiren hayvanların her yıl aşılanması teşvik edilmelidir

Hayvanlarda Şarbon Hastalığı Tedavi

Şarbonun tedavisinde penisilin hâlâ tercih edilen bir antibiyotiktir. Bununla birlikte, bazı bakteri türleri penisiline direnç geliştirmiştir. Bu durumda, oksasilin başta olmak üzere, yarı-sentetik başka antibiyotikler kullanılmalıdır. Ancak, bu tedavi, hastalığın per akut formlarına karşı ve tedavide geç kalınmışsa etkisiz kalmaktadır.

Foto 8.1 ve 8.2: Şarbonlu dalak: Splenomegali(dalak büyümesi) ve dalak içi kanamalar. Kanamalı bölgeler siyah renktedir.

Foto 8.3: Şarbondan ölmüş sığır kalbi: Kalp içinde kanamalı lekeler ve doku içine kan yayılması.

Foto 8.4: Hastalığa yakalanmış bir insanın kolunda, yangılı bir tepki halkasıyla çevrelenmiş şarbon çıbanı.

Paylaşmak önemsemektir!


Yazar: HB_Editör