Çarşamba , Mayıs 30 2018
Son Dakika
Hayvanlarda Kabızlık Hastalığı

Hayvanlarda Kabızlık Hastalığı

Dışkılamanın durması (ileus) ve karın ağrısı

Hayvanlarda Kabızlık Hastalığı, İleus diye nitelendirilen dışkılamanın durması (dışkı üretiminin kesilmesi) ve ağrı, özellikle de kolik (gaz sancısı) belirtileri karın bölgesindeki çeşitli rahatsızlıklar sırasında görülür. Bunların neye bağlı olarak ortaya çıktıkları belirlenince sebepleri ve mekanizmaları tedavi edilir.

Söz konusu rahatsızlıklara her yaştan sığırda ve her tür işletmede rastlanır. Genellikle de çok seyrek olarak görülür.

Hayvanlarda Kabızlık Hastalığı Sebepleri

Dışkı üretiminin kesilmesinin pek çok sebebi olabilir:

  • Özellikle peritonitis vakasında, besinin bağırsağa geçişinin durması (peristaltik hareketin durması):
  1. Retikulumun (börkenek) bir metal telle delinmesi sonucu,
  2. Ülser sebebiyle şirdenin delinmesi sonucu,
  3. Normal veya sezaryen doğum sırasında rahmin delinmesi sonucu;
  • Sindirim sisteminde besin geçişinin bağırsak içinde tıkanmasıyla oluşan tıkanmalar:
  1. Yetişkin sığırda, kanamalı jejunum sendromu vakasına bağlı pıhtılaşmış kan,
  2. Buzağıda, yutulan kıl ve liflerden oluşan topak;
  • Sindirim sistemi organlarının duvarının iltihaplanmasının başlangıç evresinde besinin şirdenden kalın bağırsağa geçişi tıkanır:
  1. intestinal invajinasyon(ince bağırsağın iç içe geçmesi),
  2. şirdenin veya bağırsağın volvulusu (düğümlenme),
  3. Körbağırsağın genişlemesi veya bükülmesi,
  4. Boğulmuş fıtık: Buzağıda göbek fıtığı, boğada kasık fıtığı, yetişkin sığırda karın fıtığı, . Doğum sırasında bağırsakların ezilmesi,
  5. Abdominal yapışma.

Hayvanlarda Kabızlık Hastalığı

Karın bölgesinde hissedilen ağrıların kaynakları çeşitlidir:

  • Sindirim sistemi:
  1. . Bağırsak kaslarının aşırı kasılması (bağırsak spazmları); bunlar genellikle belli noktalardadır ve refleks kaynaklıdır,
  2. . Karın duvarındaki lezyonlar:

– Ciddi ve akut yangılara bağlı (retiküloperitonitis, enteritis, örneğin salmonellose, vb.),

– Sindirim akışını durduracak ölçüde bir gerilmeye ve tıkanmaya bağlı;

  • Üreme sistemi:
  1. . Doğurmak için ıkınırken (zamanında doğum veya yavru atma),
  2. . Genellikle doğumu izleyen saatlarde yalancı ıkınmalar sürerken (rahim spazmları),
  3. . Gebeliğin normal son aşamasında veya o aşamaya gelmeden görülebilen rahim bükülmeleri,
  4. . Döl yolu (vagina) duvarının veya peritonal çıkmazların ciddi yangılı lezyonları sebebiyle;
  • Boşaltma sistemi:
  1. . Erkek sığırda üretra kanalının tıkanmasına yol açan urolithiasis (böbrek taşları) vakasında,
  2. . Piyelonefrit vakasında;
  • Seyrek olarak karaciğer (safra kesesi taşları).

Bu gerçek barsak sancıları, güneşe karşı hassasiyet, dış parazitler (örneğin uyuz, bit) sonucu ortaya çıkan deri lezyonlarına bağlı yalancı sancılardan ayırt edilmelidir.

Hayvanlarda Kabızlık Hastalığı Belirtileri

Kaynaklık eden rahatsızlığa bağlı olarak, dışkılamanın tamamen durması ancak birkaç saatlik veya birkaç günlük bir gelişimin sonunda gerçekleşir.

Kanamalı jejunum sendromu (bağırsağın pıhtılaşmış kanla tıkanması) (foto 32.1’den 32.4’e) veya intestinal invajinasyon vakalarında çok küçük miktarlarda yapışkan, siyahımsı, katrana benzer, çok kötü kokulu maddelerin dışkılandığı görülebilir.

Bu yapışkan maddeler, şirden ülseri vakasında ortaya çıkan sindirilmiş kandan (siyah) veya distal ince bağırsak hemorajisi vakalarında görülen sindirilmemiş kandan (kırmızı) ayırt edilmelidir.

Karından başlayan ağrılar gaz sancıları veya özel davranışlara bağlı olabilir.

Gaz sancısı çekerken hayvan arka ayakları üzerinde tepinir, sık sık yere yatıp kalkar, huzursuzdur ve git gide sinirli hale gelir (foto 32.5). Kendi karnına tekmeler atar, karnının yan tarafına bakar. Yerde yuvarlandıkları ve sırt üstü dönüp ayaklarını havada çevirdikleri seyrek görülür. Başlangıç rahatsızlığının doğasına göre, barsak sancıları farklı yoğunlukta ve sürelerde yaşanır.

Bazı vakalarda, özellikle idrar yolları veya döl yolu rahatsızlıklarında, kuyruğunu kamçı gibi sallar, işemek için sırtını kamburlaştırır. Kuyruğu kanca gibi yukarı kalkmış olabilir. Abdomenin kranialinde ağrılar (şirdende ülser, travmatik retiküloperitonitis) söz konusuysa, hayvandaki davranış değişikliği daha belirgindir. Baş aşağı doğru gerilir, dirsekler açılır, sırt kamburlaştırılır. Göz çevresindeki halkalar da ağrı belirtisi olabilir ama kaynağı hakkında ipucu vermez. Şiddetli ağrılarla birlikte hayvan inler veya konum ya da yer değiştirir. Bu davranışlar akciğerlerdeki bir rahatsızlığa bağlı olabilir (akut ve ciddi plöropnömoni gibi).

Sıvı kaybı (içeri çökmüş göz, burun kuruluğu, çekilen derinin eski halini almaması) ve şok (kol ve bacaklarda soğuma, rektumdan ölçülen ateşin normalin altında olması) belirtileri de, esas rahatsızlık sebebine bağlı olarak, yukarıda kaydedilen belirtilere eklenebilir.

Karın profillerindeki değişiklikler bazen bize özel bir hastalığı düşündürebilir.

Hayvanlarda Kabızlık Hastalığı İzlenecek yol

Tüm bu sayılan belirtilerin çok çeşitli kaynakları ve tedavi yolları bulunması sebebiyle, belirtilerin gelişimi de nispeten kısa sürede gerçekleştiğinden, hiç beklemeden bir veterinerin teşhisine başvurulmalıdır. Teşhis için mutlaka derinlemesine klinik bir muayene, oskültasyon, perküsyon ve yetişkin sığırlar için transrektal palpasyon gerekir. Elde edilen sonuçlar hastalığın gelişim seyirleriyle (anamnez) ve duruma göre, paraklinik (ekografi, abdominal ponksiyon) veya biyolojik (kan biyokimyası ve hematoloji) testlerle birlikte değerlendirilmelidir.

Yapılan ilk klinik muayene tedaviye bir an önce karar verilmesi için yeterince fikir verici olabilir. Karın boşluğunun cerrahi yöntemle açılması (laparotomi) teşhis için çoğunlukla önemli bir yol olup, bazı vakalar için tedavinin ilk adımıdır.

Peritonitis vakalarının pek çoğunda esas kaynağın teşhis edilmesi mutlaka gereklidir. Örneğin, delici bir ülser sonucu peritonitis olmuş bir çoğu zaman itlaf edilir; rahmin delinmesine bağlı bir peritonitis, ancak rahim dikildikten sonra doğru bir şekilde tedavi edilebilir.

Yaygın bir peritonitisin tedavisi aşağıdaki kombinasyonlarla yapılır:

  • Uzun bir süre boyunca (en az 5-7 gün) genel yollardan verilecek geniş spektrumlu anti-enfektifler (örneğin β-lactamin-aminosid karışımı, sefalosporin, tetrasiklinmakrolid karışımı);
  • Steroid ailesinden veya steroid olamayan anti-enflamatuarlar;
  • Başlangıçta, metabolik alkolozun düzeltilmesinin yanı sıra sıvı kaybının yerine konulması.

Bazı vakalarda, peritonun yıkanması için cerrahi müdahale önerilebilir (foto 32.6).

İlk muayene sırasında hiçbir rahatsızlık teşhisinin yapılamadığı kolik vakalarında, tıbbi tedavinin ilk amacı antispasmotiklerin ve (ağrıya karşı) antaljiklerin (steroid ailesinden olmayan antienflamatuarlar) verilmesidir. Gerektiğinde, öncelikle sıvı kaybı damar yolundan giderilir. Hafif müshiller (parafin yağı gibi) ağız yoluyla en fazla bir kez verilebilir.

Bu tıbbi tedavinin ardından, orta ile ciddi düzeyde kolikleri olan buzağıların durumu 6 saat içerisinde, yetişkin sığırların durumu, kolikleri hafif ile orta düzey arasında olması halinde, 24-36 saat içerisinde yeniden değerlendirilmelidir.

Buna karşılık, yavaş yavaş veya bir istikrar ve iyileşme döneminin ardından belirtilerde görülen azalma, ekonomik ve tıbbi duruma göre, cerrahi müdahaleyle sonuçlanabilir. Başarı şansının arttırılması için, sadece cerrahi tedavi ile yetinilmemelidir.

Hayvanlarda Kabızlık Hastalığı Fotoğrafları

Foto 32.1: Tıkanma belirtisi: Dışkı yerine beyazımsı, bazen kanla karışık bir mukus dışkılanır – Bu bir körbağırsak bükülmesi vakası.

Foto 32.2: Kanamalı jejunum sendromu: Hayvan dışkı yerine kan pıhtıları çıkarıyor.

Foto 32.3: Kanamalı jejunum sendromu: Jejunum’uın bir kısmı kocaman bir kan pıhtısıyla dolmuş.

Foto 32.4: Kanamalı jejunum sendromu: Bağırsak mukozasında geniş bir ülser yarası (bağısağın iç yüzeyi) ve kan pıhtısı.

Foto 32.5: Kolikler karın ağrısının belirtilerinden biridir. Bu endişeli ve huysuz inek sırtını kamburlaştırıp
sağ arka ayağını kaldırıyor.

Foto 32.6: Bazen bağırsağın bir bölümü kesilerek açıkta kalan iki ucun birbirine dikilmesi gerekebilir.


Hakkında HB_Editör

İlginizi Çekebilir

Şap Hastalığı Hakkında Bilgi

Şap Hastalığı Hakkında Bilgi

Makalede Neler Var ?1 Hayvanlarda TABAK HASTALIĞI1.1 Şap Hastalığı Hakkında Bilgi ŞAP HASTALIĞI NİÇİN BU …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.