Hayvanlarda Aktinobasilloz Hastalığı

Aktinobasilloz veya Tahta Dil Hastalığı

Hayvanlarda Aktinobasilloz Hastalığı Sebepleri ve risk faktörleri

Hayvanlarda Aktinobasilloz Hastalığı İlk kez 1901 yılında tanımlanan aktinobasilloz, hayvanların ağız boşluğuna ve işkembesine yerleşerek ortak yaşayan, Grampolimorf basil Actinobacillus lignieresii adlı bir toprak bakterisinin yol açtığı süreğen (kronik) bir enfeksiyon hastalığıdır.

Hayvanlarda Aktinobasilloz Hastalığı Belirtileri

Bakterinin dilde veya ağız boşluğunda var olan en küçük lezyonlardan içeri sızmasının ardından dokularda enfeksiyon başlar. Sığırın salya salgısında büyük artış (foto 12.1 ve 12.2) gözlemlenir ve ardından, başta dil olmak üzere (bu sebeple hastalığın bir adı da “Tahta Dil”dir), yumuşak dokularda ve lenf düğümlerinde küçük, yangılı lezyonlar baş gösterir (foto 12.3’ten 12.5’e kadar). Hastalanan hayvanlar beslenemez olurlar ve açlıktan ölebilirler. Dil elle muayene edildiğinde hastalıklı bölgenin çok sert olduğu fark edilir (foto 12.6 ve 12.7). Sıklıkla çene altında yaygın ödeme rastlanır. Hastalığın daha ender olarak tükürük bezlerini tutmasıyla tükürük bezleri sertleşir, şişer ve üzerine baskı uygulandığında hayvana acı verir.

Ölümcül olabilen bu hastalık esnasında, dış ortamda var olan bakterilerin, hayvanın dikenli bitkiler yemesiyle veya diş değiştirmesiyle, dokuların içine sızmasıyla ortaya çıkar.

Hayvanlarda Aktinobasilloz Hastalığı

Foto 12.1 ve 12.2: Tahta Dil’in bilinen belirtileri: Dildeki yangı iki çene arasındaki boşluğun biçimini bozarak ineğin aşırı salya salgılamasına yol açar.

Foto 12.3: Erkek dana: Ağızdan Bromür verilmesinden kısa bir süre sonra hayvanın dilinin ucunda ağır aktinobasillozun farkedilmesi.

Foto 12.4: Dil ucunda ülserli lezyonlar.

Foto 12.5: Dil kasının içindeki aktinobasilloz nodülleri dilin yan ve alt yüzeylerinin biçimlerini bozmuş. İki aylık lezyonlar.

Foto 12.6 ve 12.7: Dilde yangı, dil yüzeyinde ülserler ve sarımsı plaklar, dokunun derinine inen irinli kesecikler (pyogranulome’lar). Dilin elle muayenesinde yer yer sertleşmeler fark edilir.

Foto 12.8: Hayvana verilen ilk sodyum iyodürlü tedavinin ardından iyileşmekte olan geniş ülserler.

Foto 12.9: Hayvana verilen ilk sodyum iyodürlü tedaviden sekiz gün sonra iyileşmekte olan bir ülser.

Hayvanlarda Aktinobasilloz Hastalığı Kontrol altına alınması

Tahta Dilin tedavisi için hasta hayvana damar yoluyla sodyum iyodürlü bir sülfamit (sülfamerazin) veya ağız yoluyla potasyum iyodür verilir. İyodürler bu hastalığın tedavisinde iyi sonuçlar vermektedir (foto 12.8 ve 12.9). Bununla birlikte, iyodürlerin damardan zerk edilmesi kalp rahatsızlığına veya erken doğuma yol açmak gibi riskler taşır. Tedavide ayrıca tetrasiklinler de kullanılabilir.

Hastalığın görüldüğü işletmelerde hayvanların beslenme kalitesinin gözlem altında tutulması gerekir; hayvanlara iyi kaliteli, odunsu veya lifli olmayan yemler verilmelidir.

Etken :

Actinomyces bovis’tir.

Klinik bulgular:

Kronik seyirli infeksiyona çoğunlukla ve domuzlarda rastlanır. Etken doğada çok yaygın olduğu gibi hayvanların üst solunum yolları ve sindirim sisteminde de bulunur. Mikroplar vücuda ağız mukozası ve dilde meydana gelen çeşitli yaralardan girer. Alt ve üst çene kemiklerinde dil, dudak, deri, meme ve deri altı gibi bölgelerde önce sertleşme sonra değişik büyüklüklerde şişlikler oluşur. Bunlar zamanla apseleşir ve dışarıya fistülle açılır. Granüllü irin karakteristiktir.

Otopsi bulguları:

Lezyonlar çoğunlukla sert dokularda (çene kemiklerinde) yerleşmiştir. Lenf yumrularında infeksiyon nadirdir. Lezyonların yerleştiği yerlerde granülasyon dokusu, apseler ve granüllü irin görülür. Marazi madde seçimi ve gönderme şekli: Bakteriyolojik muayene için aseptik koşullarda alınan irin steril şişelere konularak laboratuvara gönderilir.

Koruma ve kontrol:

Hayvanlara içinde sert ve yabancı cisim bulunan gıdalar verilmemeli, anızlı yerlerde otlatılmamalı ve ağızda oluşan yaralar hemen sağıtılmalıdır. Apseler boşaltılmalı, antibiyotik ve iyotlu preparatlar uygulanmalıdır. Aşısı yoktur.

Paylaşmak önemsemektir!


Yazar: HB_Editör