Sütten Kesim Öncesi Oğlakların Beslenmesi Nasıl Yapılır

OĞLAKLARIN BESLENMESİ

Sütten Kesim Öncesi

Yeni doğan oğlağın kolostrum tüketimi oğlak kayıplarının sınırlanması için en önemli faktördür. Yağ içeriği yüksek olan kolostrum iyi bir enerji kaynağıdır ve doğumdan sonra oğlağın termoregülasyon kabiliyetini ve çevre koşullarına adaptasyonunu iyileştirir. Kolostrum ayrıca protein, vitamin ve mineral içeriği bakımından da zengindir. Kolostruma spesifik bir özellik kazandıran en önemli faktör oğlağın doğum sonrası yeni çevresindeki patojen bakteriler ve virüslerden korunmasında önemli rol oynayan yüksek düzeyde immünoglobulin içeriğidir. Oğlaklar doğumda bu bağışıklık ajanlarına sahip olmadan doğmaktadırlar. Bağışıklık ajanları kolostrum alındıktan sonra emilerek dolaşıma girmekte ve passif bir bağışıklık kaynağı oluşturmaktadır. Daha sonraları hayvanlar farklı hastalık etmenlerine maruz kaldıkça kendi vücutlarında hastalık etmenlerine karşı antibodiler üretilerek aktif bağışıklık sistemini kazanmaktadırlar.

Plazmadaki immünoglobulin düzeyi, kolostrumun immünoglobulin düzeyi, kolostrum tüketimi, tüketim için doğumdan sonra geçen süre gibi faktörlere bağlı olarak değişmektedir. Doğumdan 20-28 saat sonra oğlaklar, immünoglobulinleri absorbe etme yeteneklerini kaybetmektedirler. Ancak hayvan aç kalmışsa bu süre bir miktar daha uzayabilmektedir.

Kolostrumun immünoglobulin düzeyi, ırk, sezon, ana yaşı, doğum tipi, emzirilen oğlak sayısı gibi faktörlerden etkilenmektedir. Doğum sırasında ananın ölmesi durumunda öksüz oğlaklara diğer anaların kolostrumu verilebilir. Kolostrumun dondurulması immünoglobulinlerin aktivitesini bozmamakta ve bu aktivite 2 yıla kadar devam edebilmektedir. Ancak immünoglobulinler sıcaklığa duyarlıdırlar. Dondurulmuş kolostrum çözdürülürken ılık su kullanılmalı, su sıcaklığı 50°C’ı geçmemelidir. Sığır kolostrumuda kuzu ve oğlaklar için immünolojik olarak etkili bir şekilde kullanılabilir. Kolostrum almamış oğlaklara kg canlı ağırlık için 100 ml kolostrum 2-3 öğünde verilmelidir.

Oğlakların 5-8 hafta süreyle süt tüketmeleri çok önemlidir. Ancak oğlakların güvenli bir şekilde sütten kesilmesi için de katı yemler (kaba ve kesif yem) önemli bir role sahiptir. Oğlakların başarılı bir şekilde sütten kesilebilmesi için doğum ağırlıklarının (3-4 kg) 2.5 katına (7.5-10 kg) ve yem tüketimlerinin 30-40 g/CA0.75 (veya 135-225 g/gün) olması gerekir.

Erken Sütten Kesim

Erken sütten kesimde oğlaklar 5 haftalık yaşta sütten aniden kesilirler. 7 haftalık yaştan daha sonra sütten kesmek sütten kesimden sonraki performansı etkilememektedir. Uzun süreli süt içirme programlarında (7 haftadan fazla) son iki haftada kısıtlı emzirme uygulanabilir. Pratik koşullarda iklim, yem mevcudiyeti, sütün değerlendirilme durumlarına bağlı olarak sütten kesim süreleri değişmektedir. Doğumdan 2 hafta sonra iyi kaliteli kaba ve kesif yem serbest olarak hayvana sağlanmalıdır. Serbest olarak sadece kaba yem bulundurma yerine kesif yem bulundurulması oğlaktan daha iyi performans alınmasını sağlamaktadır. (veya 135-225 g/gün) olması gerekir.

Sütten kesimden önce oğlaklara keçi sütü, inek sütü, yağı alınmış süt peynir suyu ve farklı süt ikame yemleri içirilebilir. Bu ürünlerin besin madde kompozisyonları Çizelge 15.1’de verilmiştir.

Çizelge 15.1. Sıvı Yem Olarak Kullanılan Farklı Yem Maddelerinin Besin Madde Kompozisyonları.
Özellikler Keçi Sütü İnek Sütü Yağsız Süt Peynir Suyu
Kuru madde, % 11.8 12.7 8.9 5.0
Protein, % 26.8 26.6 36.2 13.2
Yağ, % 29.5 30.0 0.6 0.7
Laktoz, % 36.7 37.8 54.2 77.5
Mineral, % 7.0 5.6 9.0 8.6

Kolostral Dönem

Kolostral dönemden sonra oğlaklar keçi ve sığır sütünü 5-6 hafta süreyle tüketmelidirler. Yağı alınmış süt 6-10 haftalık yaştan sonra oğlakların beslenmesinde rahatlıkla kullanılabilir. Peynir suyu ise ancak 2 aylık yaştan sonra günde hayvan başına 1-2 lt kullanılabilir.

Ayrıca keçi sütünün değerli ve süt ikame yeminin ekonomik olduğu durumlarda süt ikame yemleri de oğlakların büyütülmesinde kullanılmaktadır. Süt ikame yemleriyle alınacak performans süt ikame yeminin kalitesi ve kompozisyonu, tüketim düzeyi, yemleme sistemi ve yönetime bağlı olarak değişir.

Süt ikame yemlerinin kuru madde bazındaki yağ içeriği %15-25, protein içeriği ise %20-25 arasında değişmektedir. Diğer ruminantlarda olduğu gibi oğlaklar içinde süt ikame yeminin yağsız süt tozuna dayalı olması istenir. Süt tozuna dayalı, %20 ham yağ ve %24 ham protein içeren bir süt ikame yemi oğlaklardan optimum bir performans elde etmek için uygundur. Süt ikame yeminin enerji içeriği genç oğlak et üretiminde kullanılacaksa damızlık oğlaklarda kullanılanlardan yüksek olmalıdır. Süt tozu proteini dışında, soya, peynir suyu, balık unu proteinlerinin süt ikame yemlerinde kullanılması canlı ağırlık kazancını azaltabilir. Süt ikame yeminin laktoz içeriğinin yüksek olması fermentatif ishale neden olabilir. Süt ikame yemlerinde sıcaklıkla muamele görmüş nişastalarda kullanılabilmektedir. Süt ikame yemlerinde doğal nişastanın kullanılması canlı ağırlık kazancının düşük olmasına neden olur.

Sıvı Süt İkame Yemi

Sıvı süt ikame yeminin kuru madde oranı oğlaklar için %12-24 arasında değişmektedir. Genç oğlaklar için önerilen kuru madde %14-18 arasındadır. Bu değerlerin altında oğlaklar serbest yemleniyorsa sıvı yem tüketimi artırılarak alınacak toplam kuru madde telafi edilmektedir. İnek sütü, keçi sütü ve keçiler için hazırlanmış süt ikame yemiyle yapılan çalışmalarda oğlak performanslarının benzer olduğu, ancak süt ikame yeminin yağ içeriğinin düşmesi durumunda keçi sütüne oranla daha fazla süt ikame yemi verilmesi gerekmektedir.

Süt ikame yemleri veya süt değişik katkılarla asitleştirilebilir. Süte %1-2 başlangıç kültürü veya %0.2-0.5 organik asit eklemek suretiyle asitleştirilebilir. Asitleştirilmiş süt veya süt ikame yemleri sindirim bozukluklarının önlenmesi için tercih edilebilir. Bakteri ekilmesi sıvı yemdeki asit miktarını artırarak, küçük partiküllü pıhtılaşmaya neden olur. Bu durum sindirimi olumlu yönde etkiler. pH 6.4 ten 5’in altına kadar düşebilir. Peynir suyu ve diğer bitkisel protein kaynaklarına dayalı süt ikame yemleri fermentasyonla veya asit ilavesiyle çökelmezler.

Kimyasal olarak asitleştirilmiş süt ikame yemleri bir çok ülkede ticari olarak piyasaya sunulmuştur. Bu tip süt ikame yemleri daha çok otomatik yemleyici üniteler için önerilebilir. Çünkü korunmuş süt ikame yemleri 10-12°C sıcaklıklarda 3 hafta kadar dayanabilmektedir. Koruyucu içeren soğuk süt ikame yemleri oğlaklar tarafından sık fakat daha az miktarda tüketilirler. Bu şekilde abomasal şişme ve diğer sindirim bozuklukları azaltılabilir.

Sütten Kesim Öncesi Oğlakların Beslenmesi Nasıl Yapılır

Otomatik yemleyici sistemlerde serbest olarak süt veya süt ikame yemi alan oğlaklar günde 2-3 kez kovadan öğünlü yemlenenlerden daha hızlı canlı ağırlık kazanırlar, ancak yemden yararlanmaları %8-10 daha düşük olmaktadır.

Paylaşmak önemsemektir!

Yazar: HB_Editör

Yorumunuzla Katkıda Bulunun